Verdachte van de dodelijke schoten op de NDSM-kade had al een poging tot doodschieten op zijn naam, en liep gewoon met een wapen rond

De feiten zijn ijzingwekkend genoeg. Volgens de NOS ging er een woordenwisseling over een loslopende hond aan de schoten vooraf. Op beelden is te zien hoe de verdachte daarna het vuurwapen in het water gooit, zijn hond aan een boom vastbindt en naar het terras schreeuwt. Duikers vonden het wapen uren later terug. De rechter-commissaris besloot maandag dat hij twee weken langer vast blijft.

De familie van het slachtoffer vraagt media zijn naam en foto niet te gebruiken en niet te speculeren over het motief. Dat respecteren we. Wat er precies in het hoofd van de verdachte omging, is aan de rechter. Maar over één ding hoeven we niet te speculeren: een man met zo'n strafblad hoort niet met een vuurwapen op een vol terras te staan.

Wat bekend is over de verdachte, is via Het Parool naar buiten gekomen. Op het strafblad van Amin D. zouden onder meer een poging tot doodschieten en zware mishandeling staan. Hij zou in meerdere gevangenissen hebben gezeten, waaronder het Justitieel Complex Zaanstad. Juist de gevangenis waar het slachtoffer werkte. Of de twee elkaar kenden, wil de politie niet zeggen.

Denk daar even over na. Iemand die volgens Het Parool al eens heeft geprobeerd een ander dood te schieten, komt vrij. Hij woont gewoon in de wijk. En op een vrijdagmiddag heeft hij volgens de beelden een vuurwapen bij zich op een druk terras.

De wrange ironie is dat het slachtoffer zijn werkende leven in de gevangenis stond. Hij hield mensen vast tegen wie de samenleving moest worden beschermd. En precies dat systeem kraakt aan alle kanten.

De baas van de Dienst Justitiële Inrichtingen, Wim Saris, schetste vorige week bij de NOS hoe diep het zit. 3.100 gevangenen werden twee weken eerder vrijgelaten. 2.600 veroordeelden wachten nog op een cel. Er staan 600 vacatures open voor cipiers. Saris zei het zelf: "Ik zie dat we nu al twee jaar roofbouw op ons personeel aan het plegen zijn." Zijn oplossing? De enkelband als alternatief voor celstraf.

Of Amin D. zelf te vroeg vrijkwam, weten we niet. Dat moet worden uitgezocht. Maar het beeld is duidelijk: de staat heeft simpelweg te weinig plek om gevaarlijke mensen vast te houden. En de mensen die ze moeten bewaken, lopen op hun tandvlees.

Nee. Wie zijn straf heeft uitgezeten, komt vrij. Dat hoort zo. Maar een poging tot doodslag is geen winkeldiefstal. Wie zo'n daad pleegt, hoort een straf te krijgen die past, gevolgd door streng toezicht. En wie opnieuw met een wapen wordt gezien, hoort direct van de straat te gaan.

Dat gebeurt veel te weinig, omdat er te weinig cellen zijn en te weinig personeel. Het kabinet weet dat al jaren. Minister Van Weel gaf vorige week toe dat hij de Kamer op het verkeerde been had gezet over duizenden onbehandelde aangiften van zware misdrijven. Een justitieketen die haar eigen werk niet op orde heeft, beschermt ook de burger niet.

Minister Van Weel moet uitzoeken hoe een man met dit strafblad vrij rondliep met een vuurwapen, en dat binnen een maand aan de Kamer voorleggen. Geen enkelband voor geweldplegers, ook niet als de cellen vol zitten. En er komt geld voor cellen en cipiers, in plaats van nog een ronde vervroegde vrijlatingen.

Een man die zijn leven in dienst stelde van onze veiligheid, werd op een vrijdagmiddag voor de ogen van zijn gezin doodgeschoten. Het minste wat de staat hem en zijn familie verschuldigd is, is de waarheid over hoe dit kon gebeuren.