Schouten faciliteerde het ondergraven van het havenspoor, en de slopers krijgen nog altijd geen gebiedsverbod

Zaterdag pakte de politie in de Europoort twaalf actievoerders van Kappen met Kolen op bij het kolenspoor naar overslagbedrijf EECV. De campagne, die volgens het ANP aan Extinction Rebellion is gelieerd, wilde de ballast onder het spoor weghalen en daar "een monument voor de kringloop van het leven" van bouwen. Dit keer hield de politie hen tegen. Prima. Maar het is de derde keer in ruim een jaar dat dezelfde club bij hetzelfde kolenspoor komt graven, en dat zegt alles over het beleid van burgemeester Carola Schouten (CU).

Op 5 oktober 2025 ging het namelijk heel anders. Zo'n 25 activisten stonden met een strijkkwartet naast het spoor en haalden daarna steen voor steen de ballast tussen de bielzen weg. "We willen een flink gat graven", zei een van hen tegen het AD. Agenten keken vanuit twee politieauto's toe. De gemeente had vooraf laten weten de actie niet te verbieden en haar te faciliteren, vooral om het veilig te laten verlopen. Volgens de actiegroepen hield de politie hen niet eens tegen toen ze onder het hek door gingen.

Het resultaat: volgens ProRail was de schade groter dan verwacht. Ook onder de dwarsliggers was ballast weggehaald, en dat moest met zwaar materieel worden hersteld. Minstens twee dagen konden er bij EECV geen treinen worden beladen. De spoorbeheerder noemde de actie onacceptabel. De activisten pochten later dat het hun was gelukt zeven bielzen uit te graven.

Een burgemeester die sabotage faciliteert, speelt voor portier van de slopers. En Rotterdam weet inmiddels hoe dat afloopt: in mei stond Kappen met Kolen er weer, en moest de politie twaalf mensen oppakken die na een sommatie gewoon doorgingen met stenen weghalen. Een kruiwagen werd in beslag genomen.

Schouten verdedigt zich al anderhalf jaar met hetzelfde riedeltje. In mei 2025 zei ze in de raad: "Ik ga niet op voorhand verbieden omdat het op het spoor is." Het ging om veertig kilometer spoor, en ze kon niet overal een agent neerzetten. In oktober 2025, vlak na het bielzenfeest, herhaalde ze het: economische schade is voor haar geen grond om een betoging te beperken. "Een demonstratie mag schuren, maar wetten overtreden niet", zei ze erbij.

Mooi gezegd. Alleen kondigde deze groep vooraf aan dat ze de stenen onder de rails wilde weggraven tot het spoor zou wegzakken en er geen goederentrein meer over kon. Wie zijn doel zo zwart op wit zet, laat niets te raden over. Toch zei Schouten in mei van dit jaar tegen de raad dat ze tegen schade niet kan optreden, omdat dat aan het OM is. Over demonstraties heeft ze naar eigen zeggen "geen enkel oordeel".

De spoorsector is er al lang klaar mee. Hans-Willem Vroon, die namens de spoorgoederenvervoerders spreekt, zei vorig jaar dat Schoutens keuze illegale acties en wetsovertredingen normaliseert. "De rode loper mag niet worden uitgelegd voor nog meer spoorblokkades. Het is levensgevaarlijk." VVD-raadslid Marike Abrahamse zei het in de raad nog korter: "Dit zijn geen demonstranten, dit zijn saboteurs." Wie een club met een kruiwagen ontvangt als een buurtfeest, krijgt het jaar erna gewoon weer bezoek.

Na de actie van 2025 stuurde ProRail één actievoerder een rekening. De groep vecht die juridisch aan, verklaarde zich solidair en betwist dat er schade is aangericht. Betwist. Terwijl de aannemer met groot materieel moest komen om het spoor weer berijdbaar te maken.

En de rest? ProRail is een staatsbedrijf dat grotendeels op rijksgeld draait. Elke herstelploeg en elke stilgelegde goederentrein komt uiteindelijk bij jou terecht. Een blokkade van de Havenspoorlijn kost volgens ProRail 150.000 euro per uur, en ondernemersvereniging Deltalinqs schatte de schade van de blokkades van dit voorjaar op vele miljoenen. Het is jouw geld dat in dat gat verdwijnt.

En dat terwijl er voor het onderhoud van spoor en bruggen te weinig geld is. Minister Vincent Karremans (VVD) van Infrastructuur stuurde vrijdag een brief naar de Kamer waarin hij zo'n 18 miljard euro vrijmaakt voor onderhoud en vernieuwing van wegen, bruggen, spoor en sluizen, en een reeks nieuwe projecten in de wacht zet. Tot 2040 komen de infrafondsen 80 miljard euro tekort. Een land dat zijn eigen bruggen amper kan bijhouden, kan geen burgemeester gebruiken die activisten laat graven in het spoor van de grootste haven van Europa.

Daar komt bij dat de wet veel meer toelaat dan Schouten beweert. Op grond van artikel 172a van de Gemeentewet kan een burgemeester iemand die herhaaldelijk, alleen of in groepsverband, de openbare orde verstoort, verbieden zich in een bepaald deel van de gemeente te vertonen. Het Wetboek van Strafrecht zet op het opzettelijk onbruikbaar maken van een werk voor het openbaar verkeer tot negen jaar cel als daardoor gevaar voor het verkeer te duchten is. En het kabinet wil dat blokkeerders zelf opdraaien voor de schade, al laten de actiegroepen weten dat ze daar niet van onder de indruk zijn. Precies daarom moet de burgemeester haar eigen deel doen.

Burgemeester Schouten, u zegt dat u geen oordeel heeft over demonstraties. Dan vragen we geen oordeel, maar een besluit. Wijs bij elke aangekondigde graafactie vooraf een plek ver van de rails aan, op grond van dezelfde verkeersveiligheid die u zelf als reden noemt om in te grijpen. Leg iedereen die na een aanhouding terugkomt een gebiedsverbod voor het havengebied op. En laat de gemeente aangifte doen en bij ProRail en het OM eisen dat elke euro schade op de gravers wordt verhaald, niet op de Rotterdammer.

Een burgemeester van de grootste haven van Europa hoort de rails te beschermen, niet de gravers. Doet u dat niet, dan staat Kappen met Kolen er volgend najaar gewoon weer, met strijkkwartet en kruiwagen.