Verdediging trekt fel van leer tegen doodstraf in moordzaak Charlie Kirk

Charlie Kirk was oprichter van Turning Point USA en een uitgesproken conservatieve stem in het Amerikaanse debat. Hij werd doodgeschoten in Utah. De verdachte, Tyler Robinson, wordt beschuldigd van zijn moord. De zaak heeft grote nationale aandacht gekregen, mede vanwege de politieke lading.

Donald Trump reageerde kort na de arrestatie op sociale media met de woorden dat hij hoopte dat de verdachte de doodstraf zou krijgen. Die uitspraak speelt nu een centrale rol in de verdediging. De aanklager in de zaak is Jeffrey S. Gray, officier van justitie in Utah County. Hij besloot al vroeg in het onderzoek om de doodstraf te eisen. Ook Spencer Cox, gouverneur van Utah, stemde volgens Gray in met die beslissing.

Tijdens een voorbereidende zitting stelde advocaat Richard Novak dat het Openbaar Ministerie mogelijk niet objectief handelt. Hij vroeg de rechter om het kantoor van Gray van de zaak te halen vanwege een vermeend belangenconflict.

Novak wees op drie punten. Ten eerste had Gray tijdens zijn campagne in 2022 beloofd dat hij in passende zaken de doodstraf zou eisen. Volgens de verdediging kan die belofte hebben geleid tot een te snelle beslissing.

Ten tweede bleek dat het volwassen kind van een aanklager op Gray’s kantoor aanwezig was bij de schietpartij. Dat zou emotionele betrokkenheid binnen het kantoor kunnen hebben veroorzaakt. Ten derde had Trump publiekelijk verklaard dat hij hoopte dat de verdachte de doodstraf zou krijgen. Volgens Novak kan dat politieke druk hebben gecreëerd.

Gray ontkende dat er sprake is van politieke beïnvloeding. Op de vraag of hij wist dat Trump had gepost dat hij hoopte dat de verdachte de doodstraf zou krijgen, antwoordde hij dat hij daarvan op de hoogte was, maar dat hij die uitspraak niet had meegewogen in zijn beslissing om de doodstraf te eisen.

Over de aanwezigheid van het volwassen kind van een aanklager zei Gray dat hij daar pas later van op de hoogte was geraakt. Hij verklaarde dat dit geen invloed heeft gehad op zijn besluitvorming. In een eerdere schriftelijke reactie stelde hij dat er onder deze omstandigheden vrijwel geen risico bestaat, laat staan een aanzienlijk risico, dat dit bij een aanklager die tevens vader is zulke emoties zou oproepen dat hij niet in staat zou zijn de zaak eerlijk te vervolgen.

Volgens Gray probeert de verdediging met deze argumenten vooral vertraging te veroorzaken.

Toen Novak suggereerde dat Gray zijn verkiezingsbelofte simpelweg wilde afvinken, corrigeerde de aanklager hem. Hij had niet beloofd altijd de doodstraf te eisen, maar alleen in zaken waarin dat passend is. Volgens hem en gouverneur Cox is dat in deze zaak het geval.

Een opvallend punt is dat Gray al vroeg in het proces bekendmaakte dat hij de doodstraf zou nastreven. Wettelijk had hij daarvoor meer tijd.

Gray verklaarde dat hij dit deed om speculatie op sociale media en in de pers te beperken. Ook wilde hij de onzekerheid voor de nabestaanden verminderen. Hij noemde daarbij expliciet de weduwe van Kirk, Erika Kirk.

De kernvraag in deze zaak is of de beslissing om de doodstraf te eisen volledig op juridische gronden is genomen, of dat politieke factoren een rol hebben gespeeld. De verdediging probeert het Openbaar Ministerie te laten vervangen. Dat zou het proces aanzienlijk vertragen.

De rechter moet nu beoordelen of er sprake is van een daadwerkelijk belangenconflict. Als dat niet wordt vastgesteld, blijft Gray verantwoordelijk voor de vervolging.