Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Kabinet ziet geen aanleiding voor extra afspraken over aflossingsvrije hypotheken

Economie•07 sep , 16:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Huiseigenaren met een aflossingsvrije hypotheek hoeven voorlopig niet te rekenen op aanvullende afspraken tussen het kabinet en banken. In een antwoord op Kamervragen zegt het kabinet daarvoor op dit moment geen aanleiding te zien.

Tegelijk moet de behandeling van bestaande klanten zorgvuldig blijven. Maatregelen waarmee banken hun risico’s beperken, mogen hypotheekklanten niet onevenredig treffen.

Voor iemand die maandelijks probleemloos rente betaalt, kan dat abstract klinken. De praktische gevolgen worden meestal pas zichtbaar wanneer iets verandert: een verhuizing, verbouwing, pensionering of het einde van de lening.

Bestaande klanten moeten zorgvuldig worden behandeld

Volgens VVP, dat naar de officiële beantwoording verwijst, vindt het kabinet dat aanbieders en adviseurs klanten actief moeten blijven benaderen over hun financiële situatie.

De Autoriteit Financiële Markten houdt toezicht op de manier waarop het klantbelang wordt meegewogen. Die bestaande aanpak is voor het kabinet reden om nu geen extra afspraken te maken.

Dat betekent niet dat een bank iedere gewenste verlenging moet toestaan. Het betekent evenmin dat iedere aflossingsvrije lening onmiddellijk moet worden aangepast. De voorwaarden van de lening en de betaalbaarheid in de individuele situatie blijven centraal staan.

Aflossingsvrij betekent niet dat de schuld verdwijnt

Bij deze hypotheekvorm wordt tijdens de looptijd doorgaans alleen rente betaald. Daardoor zijn de maandelijkse uitgaven lager dan wanneer tegelijkertijd wordt afgelost.

Aan het einde blijft de schuld echter staan. Volgens de AFM moet die dan worden afgelost, tenzij een andere oplossing met de geldverstrekker wordt getroffen.

Sommige huiseigenaren hebben daarvoor voldoende vermogen opgebouwd. Anderen willen de hypotheek verlengen of verwachten de woning te verkopen.

Het verschil tussen die situaties is groot. Eén algemene waarschuwing zegt weinig over een huishouden met ruime reserves, maar ook niets over iemand die straks alleen van een lager pensioen moet leven.

De einddatum van de rente is niet altijd de einddatum van de lening

Op hypotheekoverzichten staan verschillende data. De rente kan bijvoorbeeld tien jaar vaststaan, terwijl de lening een langere looptijd heeft.

Wanneer de rentevaste periode afloopt, volgt niet automatisch de verplichting om de volledige hypotheek terug te betalen. Omgekeerd is een nieuwe renteafspraak niet vanzelf een verlenging van de lening zelf.

Het helpt daarom om twee vragen afzonderlijk aan de bank te stellen: wanneer verandert mijn rente, en wanneer moet mijn schuld volgens het contract zijn afgelost?

Zet die antwoorden naast elkaar. Daarmee wordt duidelijk of de komende verandering alleen over het maandbedrag gaat of ook over de financiering van de resterende schuld.

Veranderen kan nieuwe voorwaarden oproepen

Een hypotheek die ongewijzigd doorloopt is iets anders dan een aanvraag voor extra geld. Bij verhogen, herfinancieren of oversluiten kunnen nieuwe acceptatievoorwaarden gelden.

Rabobank heeft bijvoorbeeld aangekondigd bij de betreffende nieuwe aanvragen maximaal dertig procent van de woningwaarde aflossingsvrij te financieren, met een bovengrens van €150.000.

Dat voorbeeld mag niet zonder meer op iedere bestaande lening bij iedere bank worden geplakt. Juist de aanleiding voor de nieuwe beoordeling maakt verschil.

Wie wil verbouwen, kan daarom beter eerst laten uitzoeken wat een hypotheekverhoging doet met de volledige financiering. Alleen het bedrag voor de aannemer vergelijken is te beperkt.

Een hogere rente raakt de hele openstaande schuld

Bij een aflossingsvrije hypotheek neemt de schuld niet automatisch jaarlijks af. Een renteverandering kan daardoor over een aanzienlijk bedrag doorwerken.

Neem een lening van €150.000. Eén procentpunt extra rente betekent €1.500 extra bruto rente per jaar, of €125 per maand. Dit is een rekenvoorbeeld, zonder fiscale gevolgen en zonder aflossing.

Of zo’n verschil betaalbaar is, hangt af van inkomen en overige vaste lasten. Overwaarde in de woning kan ruim zijn, terwijl het maandbudget toch weinig speling heeft.

Dat is waarom banken ook naar het inkomen na pensionering kijken. De verkoopwaarde van een huis betaalt de maandelijkse incasso niet zolang de eigenaar er blijft wonen.

Tijdig inzicht hoeft geen haastige aflossing te betekenen

De AFM benadrukt in haar actuele uitleg dat een aflossingsvrije hypotheek voor een passende doelgroep een bruikbaar product kan zijn. Het risico verschilt per klant.

Een beoordeling van de eigen situatie is daarom niet hetzelfde als het advies om direct alle spaargeld af te lossen. Een huishouden heeft ook geld nodig voor onderhoud en onverwachte uitgaven.

Vraag bij mogelijke aanpassingen naar de totale maandlasten, eventuele advieskosten en de voorwaarden waaronder verlenging mogelijk is. Laat ook vastleggen welke informatie nog ontbreekt.

De kabinetsreactie verandert jouw hypotheekcontract niet. Ze onderstreept wel dat een individuele oplossing vooral uit het gesprek met bank of adviseur moet komen. Hoe eerder de relevante data en bedragen duidelijk zijn, hoe meer tijd er is om mogelijkheden naast elkaar te zetten.