Steeds meer Nederlanders vragen een chatbot om raad bij geldzaken. Een deel van hen gaat daarna op dat antwoord af zonder nog ergens anders te kijken. Volgens de
AFM Consumentenmonitor geldt dat voor ongeveer een op de vijf mensen die op basis van AI-informatie een financiële beslissing namen.
Dat schrijft Laura van Geest, bestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten, in haar column van vrijdag 23 oktober in het Financieele Dagblad. De AFM zette de tekst ook op
haar eigen site. Haar boodschap: gebruik AI gerust als klankbord, maar laat het niet voor je beslissen.
Hoeveel mensen het doen
AI is in korte tijd gewoon geworden. Ruim zes op de tien Nederlanders (62 procent) gebruiken elke week AI, gemiddeld een uur of twee, schrijft Van Geest.
Voor geldvragen ligt het lager, maar het groeit. In het afgelopen jaar zocht 14 procent van de consumenten met zo'n tool een antwoord op een geldvraag. Nog eens 19 procent overweegt dat. Van de mensen die het al doen, is 30 procent een grootgebruiker: zij stelden meer dan vijf keer zo'n vraag.
Waar mensen naar vragen
De meeste vragen gaan volgens de AFM over
toeslagen, subsidies en belastingen, over gewone bankzaken en over beleggen.
Dat zijn juist onderwerpen waar een fout geld kost. Een verkeerd ingeschatte toeslag moet je later terugbetalen. Een fout in je aangifte kan een naheffing opleveren.
Gebruikers zijn minder kritisch
Opvallend is het verschil in wantrouwen. Bijna de helft (49 procent) van de mensen die geen AI gebruiken, twijfelt aan de betrouwbaarheid van financiële antwoorden van zo'n tool. Bij de gebruikers is dat maar 15 procent.
Twee derde van de gebruikers zegt dat de antwoorden hielpen om echt een financiële beslissing te nemen. Voor de meesten was de chatbot één bron naast andere. Voor ongeveer een op de vijf was het de enige.
Wat de AFM-voorzitter ervan vindt
Van Geest ziet voordelen. Je betaalt er meestal niets voor, je kunt er dag en nacht terecht, je hebt snel antwoord en niemand weet wie je bent. Daardoor wordt hulp bij geldvragen voor meer mensen bereikbaar.
Maar ze wijst ook op de zwakke kant. Een chatbot antwoordt met grote stelligheid, en dat beïnvloedt mensen. Zo'n tool geeft je bovendien vaak gelijk, waardoor je vooral je eigen mening terugkrijgt. En foutloos zijn de antwoorden zeker niet, schrijft ze.
Zelf vindt ze doorklikken naar de bronnen achter een antwoord geen overbodige luxe. Dat doet lang niet iedereen: van de mensen die de AI-samenvatting van Google gebruiken, opent volgens haar maar 7 procent de links eronder.
Er is ook een voordeel. Amerikaans onderzoek liet zien dat particuliere beleggers minder goed spreiden als
ChatGPT even niet werkt. De chatbot hamert dus op een basisles die veel beleggers vergeten.
Lui volgen of zelf meedenken
Van Geest vat het samen als een keuze. Je kunt lui volgen wat de tool zegt, of je gebruikt hem als sparringpartner en denkt zelf mee. Als toezichthouder vindt ze dat het gebruik in de gaten gehouden moet worden, omdat financieel advies vaak aan wettelijke regels vastzit.
Zo gebruik je een chatbot veiliger bij geldvragen
- Klik door naar de bron. Staat er geen bron bij, vraag erom.
- Check regels en bedragen altijd bij de instantie zelf: de Belastingdienst, Dienst Toeslagen of je pensioenfonds.
- Let op het jaartal. Toeslagregels en belastingbedragen veranderen elk jaar.
- Gaat het om veel geld, zoals een hypotheek of een grote belegging, praat dan ook met een erkende adviseur.
- Gebruik de chatbot om je vragen scherp te krijgen, niet om het besluit voor je te nemen.
Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op
Facebook.