Oudere man met een blauwe koffiemok staat bij het raam en kijkt naar een open laptop en notitieboek op een houten tafel.

Afbeelding gemaakt met Gemini AI van Google

AOW-aanvraag met jaren in het buitenland: een op de vier wacht langer dan acht weken op de SVB, en dan kun je tot €1.442 eisen

Economie•27 okt , 13:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Heb je een deel van je leven in het buitenland gewoond of gewerkt, dan wacht je bij je AOW-aanvraag een stuk vaker te lang op de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Bij ongeveer een op de vier van die aanvragen kwam er in 2024 niet binnen de wettelijke acht weken een besluit. Wie altijd in Nederland woonde en werkte, heeft daar vrijwel nooit last van.

Dat blijkt uit de vijfjaarlijkse evaluatie van de SVB en het UWV, het rapport SUWI in een overgangsfase. De ministers Hans Vijlbrief en Thierry Aartsen stuurden het met een Kamerbrief van 12 oktober naar de Tweede Kamer; op 26 oktober is die officieel gepubliceerd. Wacht je te lang, dan heb je wel een drukmiddel: de dwangsom, tot €1.442.

Een op de vier te laat

De SVB moet binnen acht weken na ontvangst van je aanvraag beslissen. De eigen norm is dat 96 procent van de besluiten per regeling op tijd is. Voor mensen die altijd in Nederland hebben gewoond en gewerkt, haalt de SVB die norm bij de AOW steeds.

Voor wie in het buitenland woont of een deel van zijn leven over de grens heeft gewoond of gewerkt, ligt dat anders. Bij die internationale AOW-aanvragen was in 2024 ongeveer 75 procent van de besluiten op tijd. Bij internationale kinderbijslag is het nog slechter: tussen de 35 en 44 procent.

Het gaat om een groeiende groep. Het aantal mensen met een SVB-uitkering met een buitenlandse component steeg van 600.000 in 2018 naar 700.000 in 2023. Tegelijk liep het ziekteverzuim onder SVB-personeel op van 5,7 procent in 2020 naar 8,0 procent in 2024.

Zo dwing je een besluit af

Wacht je op een besluit over je AOW, dan legt de wet vast wanneer je recht hebt op een dwangsom:

Acht weken: de SVB moet binnen acht weken na ontvangst van je aanvraag beslissen (artikel 51 lid 2 van de Algemene Ouderdomswet). Lukt dat niet, dan mag de SVB de termijn verlengen, maar alleen als ze je dat binnen die acht weken schriftelijk laat weten (artikel 51 lid 3).
Ingebrekestelling: zijn de acht weken voorbij zonder besluit of tijdige verlenging, stuur de SVB dan een brief waarin je haar in gebreke stelt (artikel 4:17 lid 3 van de Algemene wet bestuursrecht). Vanaf de ontvangst van die brief heeft de SVB nog twee weken.
Tot €1.442: komt er ook dan geen besluit, dan loopt de dwangsom op, maximaal 42 dagen lang: veertien dagen €23 per dag (€322), veertien dagen €35 per dag (€490) en veertien dagen €45 per dag (€630). Samen is dat maximaal €1.442 (artikel 4:17 lid 1 en 2 Awb).

Let op: laat de SVB je weten dat ze voor je aanvraag noodzakelijke informatie bij een buitenlandse instantie heeft opgevraagd, dan staat de termijn stil tot die informatie binnen is of verder wachten niet meer redelijk is, en zolang kan er ook geen dwangsom gaan lopen (artikel 4:15 lid 1 Awb).

Bewaar een kopie van je aanvraag en van je ingebrekestelling, en zorg dat je kunt aantonen wanneer de SVB ze ontving, bijvoorbeeld met een ontvangstbevestiging of een bewijs van aangetekende verzending. De termijnen tellen vanaf die ontvangst.

Ook bij het UWV

Hetzelfde recht heb je bij het UWV, bijvoorbeeld als je op een besluit over je WIA wacht. Daar gaat het op grote schaal mis. Volgens het rapport betaalde het UWV aan mensen die te lang op hun WIA-beslissing wachtten €11,8 miljoen aan dwangsommen in 2022, €14,9 miljoen in 2023 en €18,1 miljoen in 2024. Vanwege die achterstanden wil minister Vijlbrief de dwangsom bij WIA-aanvragen tijdelijk afschaffen, al zei hij begin oktober daar "in toenemende mate twijfel" over te hebben. Woon je in het buitenland en moet het UWV je oproepen, dan mag het de termijn wel met ten hoogste zes maanden verlengen (artikel 101 van de Wet WIA).

Kabinet wil regels eenvoudiger maken

De onderzoekers verkenden ook hoe de SVB en het UWV 20 procent op hun uitvoeringskosten kunnen besparen. Naast meer automatisering noemen ze het eenvoudiger maken van de wetten, waaronder het afschaffen van de verschillende leefvormen in de AOW.

De ministers wijzen erop dat vereenvoudiging van de AOW-leefvormen ook in het coalitieakkoord staat. Over vereenvoudiging in het algemeen schrijven ze dat soms "een beperkt negatief inkomenseffect voor een beperkte groep nodig" kan zijn. Wat dat voor jouw AOW betekent, is nog niet uitgewerkt.

Wil je elke week een korte update over de AOW, je pensioen en box 3 in je mail? Schrijf je in voor de gratis nieuwsbrief van Box3Wacht, de rekensite van DDS.