AOW bleef na overlijden moeder vijf jaar binnenkomen: zoon moet €64.735,91 terugbetalen

De zaak laat zien hoe groot een verkeerde betaling kan worden wanneer die lang doorloopt. Ze maakt ook een verschil duidelijk dat bij de afwikkeling van een overlijden gemakkelijk uit beeld raakt: geld dat er op de overlijdensdatum al was, is iets anders dan een uitkering die daarna ten onrechte blijft binnenkomen.

De moeder overleed in 2020 in Turkije. Toch liep de betaling van haar AOW door tot en met januari 2025. Haar zoon had toegang tot de bankrekening. Vanaf die rekening werden onder meer vaste lasten betaald van de woning waarin hij woonde.

Bij de terugvordering beriep hij zich op de verwerping van de nalatenschap. De uitspraak van de rechtbank Overijssel draaide echter om het voordeel dat hij zelf van de latere betalingen had gehad.

De rechtbank liet de terugvordering van €64.735,91 aan AOW in stand. De motivering van het SVB-besluit deugde aanvankelijk niet, waardoor het beroep wel gegrond was. Dat leverde de zoon geen schrapping van de rekening op.

Wie een erfenis verwerpt, krijgt niets uit die erfenis en is in beginsel niet aansprakelijk voor de schulden die daarvan deel uitmaken. De Rijksoverheid over schulden erven beschrijft ook de andere keuzes: zuiver aanvaarden of beneficiair aanvaarden.

Bij zuivere aanvaarding kunnen overgebleven schulden voor eigen rekening komen. Beneficiaire aanvaarding biedt onder voorwaarden bescherming wanneer de nalatenschap onvoldoende bevat om de schulden te voldoen. Welke keuze passend is, hangt dus samen met de bezittingen en verplichtingen van de overledene.

In deze AOW-zaak kwam het geld waarover werd geprocedeerd pas ná het overlijden binnen. De rechter behandelde het daarom niet als een schuld die de moeder bij haar overlijden naliet. Voor de terugvordering telde dat haar zoon zelf van de onverschuldigde betalingen had geprofiteerd.

Dat oordeel betekent niet dat ieder kind automatisch verantwoordelijk is voor elke betaling op de rekening van een overleden ouder. Het gaat hier om de wettelijke terugvorderingsgrond en de vraag in wiens vermogen het ten onrechte betaalde bedrag is terechtgekomen.

Het recht op AOW loopt niet door omdat de rekening nog openstaat of omdat er nog huur en energiekosten moeten worden betaald. De uitkering stopt op de dag na het overlijden.

Er kan wel een eindafrekening volgen. De SVB betaalt bijvoorbeeld opgebouwd vakantiegeld uit. Bij iemand die alleen woonde, gebeurt dat op de rekening van de overledene. Is de AOW al voor de hele maand betaald, dan kan een deel daarvan te veel zijn. De SVB verrekent dat met het vakantiegeld; soms blijft nog een bedrag over dat moet worden terugbetaald.

Bij een partner kan daarnaast een overlijdensuitkering spelen. De SVB-regels voor AOW na overlijden maken onderscheid tussen de verschillende gezinssituaties. Een laatste bijschrijving hoeft daardoor niet volledig fout te zijn, maar het volledige bedrag is evenmin vanzelf vrij beschikbaar.

Voor de achterblijvende partner is er bovendien een afzonderlijke beoordeling van de eigen AOW. DDS behandelde eerder wanneer de eigen AOW na het overlijden van een partner kan stijgen. Dat staat los van de afrekening van de uitkering van de overledene.

Woonde de overledene in Nederland en vond het overlijden ook hier plaats? Dan krijgt de SVB bericht via de gemeente. De aangifte van overlijden bij de gemeente moet wel worden geregeld.

Bij een overlijden buiten Nederland gelden andere meldroutes. Als iemand in Nederland woonde maar in het buitenland overleed, vraagt de SVB om dat binnen vier weken door te geven. Woonde iemand buiten Nederland, dan geldt volgens de SVB-informatie over de overlijdensmelding een termijn van zes weken. Meld het liefst zo snel mogelijk, zodat de betaling kan worden gestopt.

Wie de geldzaken na een overlijden regelt, kan beginnen met een eenvoudig overzicht: overlijdensdatum, daarna ontvangen bedragen, afzender en omschrijving. Leg ook vast welke instantie al bericht heeft gekregen en wanneer. Bewaar de bevestigingen bij de bankafschriften.

Komt de AOW in een volgende maand opnieuw binnen, vraag de SVB dan waarvoor die betaling bestemd is voordat je het geld gebruikt. Maak bij een rekening ook onderscheid tussen AOW, vakantiegeld en eventuele andere uitkeringen. In deze rechtszaak speelde naast de AOW een AIO-aanvulling; die had een afzonderlijke juridische route.

De zoon bleef uiteindelijk met een grote terugvordering zitten. Voor andere nabestaanden is de bruikbare les vooral praktisch: controleer doorlopende inkomsten direct. Een betaling op een bankrekening bewijst op zichzelf niet dat er nog recht op dat geld bestaat.