Vrouw van rond de 50 helpt haar vader met rollator en koffer haar rijtjeshuis binnen.

Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Alleenstaand in bijstand en ouder komt voor zorg: kabinet wil €405,56 korting per maand schrappen

Economie•21 okt , 12:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Komt je vader of moeder tijdelijk bij je wonen omdat die intensieve zorg nodig heeft, en heb je zelf bijstand? Dan telt die ouder volgens de wettekst nu nog als kostendelende medebewoner. Voor een alleenstaande tussen 21 jaar en de AOW-leeftijd scheelt dat €405,56 per maand. Het kabinet wil dat veranderen: in de Verzamelwet SZW 2027, die deze week bij de Tweede Kamer binnenkwam, staat dat zo'n zorgontvanger niet meer meetelt voor jouw bijstand.

Het is nog een wetsvoorstel. De Tweede Kamer en de Eerste Kamer moeten er eerst mee instemmen. Het kabinet wil de wijziging laten ingaan op 1 januari 2027. Tot die tijd gelden de huidige regels.

De verandering geldt ook voor mensen met een IOAW- of IOAZ-uitkering. Ook in die regelingen tellen huisgenoten mee voor de hoogte van je uitkering, en het kabinet wil er dezelfde uitzondering voor mantelzorg in opnemen.

Wat er sinds 1 januari 2026 al geldt

Met de Participatiewet in balans kwam er per 1 januari 2026 een uitzondering voor de mantelzorger zelf. Ga je tijdelijk bij iemand wonen om die persoon te verzorgen, dan geldt voor jou de kostendelersnorm niet. Dat staat in artikel 22a, vierde lid, van de Participatiewet. De regel kwam er via een amendement van Kamerlid Flach. DDS schreef eerder over die situatie, waarin jij bij je ouder intrekt.

Volgens het kabinet doet de wettekst nog niet wat het amendement bedoelde. Het amendement gaat alleen over de mantelzorger. Daardoor kan de zorgontvanger in de bijstand, bij wie de mantelzorger intrekt, nog steeds worden gekort. En de omgekeerde situatie, waarin de zorgontvanger verhuist naar het huis van de mantelzorger, staat er helemaal niet in. Dat schrijft het kabinet in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel.

Zo groot is het verschil

Stel: je bent 58, alleenstaand en je leeft van bijstand. Je vader van 82 heeft na een ziekenhuisopname dagelijks hulp nodig en komt een tijd bij jou wonen. Je rekent met de bijstandsnormen per 1 juli 2026. Die zijn netto en inclusief vakantiegeld.

Zonder huisgenoot: €1.419,46 per maand.
Met je vader als kostendelende medebewoner: de formule is (40 + A x 30) / (A x 100) van de norm voor gehuwden, waarbij A het aantal kostendelende medebewoners plus jijzelf is. Met twee bewoners is dat 50 procent van €2.027,79, afgerond €1.013,90.
Verschil: €405,56 per maand, of €4.866,72 per jaar.

Het inkomen en spaargeld van je vader spelen daarbij geen rol. Bij de kostendelersnorm tellen inkomsten en vermogen van huisgenoten niet mee voor je recht op bijstand. Alleen het aantal huisgenoten van 27 jaar of ouder telt. Wordt het wetsvoorstel aangenomen, dan telt je vader in dit voorbeeld niet meer mee en houd je €1.419,46.

Wat het wetsvoorstel precies regelt

Een persoon die tijdelijk zijn hoofdverblijf in jouw woning heeft om mantelzorg te ontvangen of te geven, telt niet als kostendelende medebewoner. Dat komt erbij in artikel 19a.
Verhuist de zorgontvanger zelf tijdelijk, dan geldt de kostendelersnorm ook voor hem of haar niet. Daarvoor wordt artikel 22a aangepast.
Heeft je ouder zelf bijstand, dan houdt de gemeente de betaling niet tegen omdat het adres in de basisregistratie personen afwijkt van waar hij of zij echt verblijft.
Voor de IOAW en de IOAZ komen vergelijkbare regels.

De voorwaarden in de voorgestelde wettekst zijn steeds dezelfde: het verblijf is tijdelijk en het gaat om mantelzorg vanwege een intensieve zorgbehoefte. De wet noemt geen maximale duur en vraagt niet om een bepaalde indicatie of verklaring. Je gemeente beoordeelt of jouw situatie eronder valt.

Wat je nu al kunt doen

Trekt je ouder nu al bij je in, geef dat dan meteen door aan je gemeente. Je bent verplicht om veranderingen te melden die je bijstand kunnen raken. Vraag daarbij schriftelijk hoe de gemeente de kostendelersnorm in jouw situatie toepast en of zij al rekening houdt met de bedoeling van het amendement. Krijg je een besluit waar je het niet mee eens bent, dan kun je binnen zes weken bezwaar maken.

Leg vast wanneer het verblijf begon, waarom je ouder zorg nodig heeft, welke hulp jij geeft en hoe lang het naar verwachting duurt. Heb je huurtoeslag, kijk dan ook daarnaar: het inkomen van een medebewoner telt meestal mee, maar bij verzorging thuis bestaat een uitzondering als je ouder een Wlz-indicatie heeft.

Krijg je betaald uit een persoonsgebonden budget, dan telt dat wel als inkomen naast je bijstand. Onbetaalde hulp telt niet mee. Welke vergoedingen er voor mantelzorgers bestaan, verschilt per gemeente en per regeling.

Wanneer het ingaat

Het wetsvoorstel is een verzameling van technische en kleinere wijzigingen voor werk en inkomen. Zo staat er ook in dat fooi en ploegentoeslag niet meer meetellen voor het minimumloon. De vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken bespreekt de planning op 3 november. Het precieze moment van ingang wordt per koninklijk besluit vastgelegd; het voornemen is 1 januari 2027.

Lees ook

Twijfel je hoe jouw gemeente met een inwonende ouder omgaat? Bel of mail je contactpersoon bij de gemeente of de sociaal raadslieden in je buurt, en vraag het antwoord op papier voordat je ouder bij je intrekt.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op Facebook.