China laat 4,3 miljoen auto’s aanpassen vanwege elektronische deurgrepen

Na een zwaar ongeluk kan die futuristische vormgeving echter een gevaarlijk probleem worden. Wanneer de stroomvoorziening uitvalt, werkt de normale elektronische bediening mogelijk niet meer. Inzittenden kunnen dan moeite hebben om naar buiten te komen en hulpverleners krijgen de deur van buitenaf niet altijd geopend.

China laat daarom ongeveer 4,3 miljoen auto’s van negen verschillende fabrikanten aanpassen. Het is de grootste terugroepactie uit de geschiedenis van de Chinese auto-industrie.

Bijna drie miljoen van de betrokken wagens zijn Tesla’s.

Tesla moet in China ongeveer 2,98 miljoen auto’s aanpassen. Het gaat onder meer om exemplaren van de Model 3, Model Y, Model S en Model X.

Ook Chinese merken als Xiaomi, Xpeng, Leapmotor en Geely zijn bij de omvangrijke terugroepactie betrokken. De precieze constructie verschilt per auto, maar de kern van het probleem is vergelijkbaar: de normale deurbediening is elektronisch en de mechanische noodontgrendeling kan in een panieksituatie lastig te vinden zijn.

Bij sommige modellen zit de noodgreep op een onverwachte plaats. Een passagier moet bijvoorbeeld een paneel losmaken, onder een stoel zoeken of aan een kabel trekken die onder de vloerbekleding is weggewerkt.

Dat kan in een handleiding voldoende duidelijk worden uitgelegd. Na een botsing, met rook in de auto en slechts enkele seconden om te handelen, is zo’n verborgen systeem een ander verhaal. Passagiers kennen een auto bovendien niet altijd. Denk aan kinderen, taxiklanten, vrienden of familieleden die slechts incidenteel meerijden.

Een traditionele autodeur wordt mechanisch geopend. Wie aan de hendel trekt, bedient rechtstreeks het slot. In steeds meer nieuwe auto’s stuurt een knop of sensor eerst een elektronisch signaal naar het deurslot.

Onder normale omstandigheden werkt dat snel en comfortabel. Het raam kan bijvoorbeeld automatisch een stukje zakken voordat een portier met frameloos glas opengaat.

Na een ernstig ongeval kan de accu beschadigd raken of kan de auto uit veiligheid delen van de stroomvoorziening uitschakelen. De elektronische knop reageert dan mogelijk niet meer.

Daarom hoort iedere auto ook een mechanische ontsnappingsmogelijkheid te hebben. De kritiek richt zich niet alleen op het bestaan daarvan, maar vooral op de vraag of een geschrokken inzittende de noodontgrendeling onmiddellijk kan herkennen en bedienen.

Ook hulpverleners moeten de deur van buitenaf kunnen openen. Wanneer de normale verzonken greep niet naar buiten komt, kunnen zij kostbare tijd verliezen. Een ruit inslaan is mogelijk, maar brengt andere risico’s mee en biedt bij gelaagd veiligheidsglas niet altijd direct toegang.

De zorgen zijn niet louter theoretisch. Bij verschillende zware ongelukken lukte het inzittenden of omstanders niet om deuren snel genoeg te openen.

In Duitsland kwamen een vader en twee negenjarige kinderen om het leven nadat een Tesla na een ongeluk in brand vloog. Volgens de berichtgeving slaagden omstanders er niet in de deuren tijdig open te krijgen.

In de Verenigde Staten moest een brandweerman na een crash een autoruit inslaan om een bestuurder naar buiten te halen. De deur kon niet op de normale manier worden geopend en de inzittende liep ernstige brandwonden op.

Niet bij ieder ongeval staat vast dat de deurgreep de beslissende oorzaak van het overlijden of letsel was. Een zwaar beschadigde carrosserie kan een deur eveneens blokkeren. Brand, rook en de impact van de botsing maken een precieze reconstructie ingewikkeld.

De incidenten waren voor toezichthouders wel aanleiding om kritischer naar volledig elektronische deuren en verborgen noodgrepen te kijken.

China voert vanaf 2027 strengere regels in voor verzonken en elektronisch bediende deurgrepen. Nieuwe auto’s moeten worden voorzien van een mechanische oplossing die zowel van binnenuit als van buitenaf eenvoudig kan worden bediend.

Fabrikanten krijgen daarmee weinig tijd om ontwerpen aan te passen. Dat kan grote gevolgen hebben, omdat de Chinese automarkt een van de grootste ter wereld is. Het is voor een internationaal merk duur en onpraktisch om voor China een totaal andere deur te produceren dan voor Europa.

De nieuwe regels kunnen daardoor ook buiten China tot zichtbare veranderingen leiden. De volledig gladde zijkant van elektrische auto’s verdwijnt mogelijk weer ten gunste van een traditionele greep die onder alle omstandigheden met de hand kan worden bediend.

Bij de huidige terugroepactie bestaan de oplossingen grotendeels uit software-updates en betere aanwijzingen. Tesla wil onder meer duidelijker markeren waar de noodontgrendeling zit. Ook worden auto’s zo ingesteld dat de ramen na bepaalde botsingen automatisch naar beneden gaan.

Dat kan hulpverleners sneller toegang geven en een inzittende de mogelijkheid bieden door het raam te ontsnappen.

Voor Nederlandse bezitters van een Tesla of andere auto met verzonken handgrepen geldt momenteel geen vergelijkbare terugroepactie.

De RDW heeft tegenover persbureau Reuters verklaard dat er op dit moment geen Europese terugroepactie voor Tesla’s loopt vanwege de noodontgrendeling. De Nederlandse toezichthouder volgt de ontwikkelingen in China wel.

De RDW speelt een belangrijke rol omdat Nederland verantwoordelijk is voor de Europese typegoedkeuring van verschillende Tesla-modellen. Een goedkeuring in één Europees land geldt doorgaans ook in de rest van de Europese Unie.

Volgens de toezichthouder zijn verzonken handgrepen op zichzelf niet automatisch onveilig. Essentieel is dat een deur in een noodsituatie intuïtief en zonder gereedschap kan worden geopend, ook wanneer de elektrische systemen niet meer functioneren.

De RDW overlegt hierover met andere toezichthouders en internationale organisaties. Ook de Amerikaanse verkeersveiligheidsdienst kijkt naar de risico’s. In Europa wordt gesproken over nieuwe veiligheidsnormen waarbij tijdens crashtests beter wordt gecontroleerd hoe gemakkelijk een beschadigde auto van binnen en buiten te openen is.

Bestuurders hoeven hun auto met elektronische deuren niet onmiddellijk te laten staan. Het is wel verstandig om vooraf uit te zoeken waar de mechanische noodontgrendeling zit.

Dat geldt niet alleen voor de bestuurder. Ook vaste passagiers en oudere kinderen moeten weten hoe zij zonder stroom een portier kunnen openen. De locatie staat doorgaans in de digitale of papieren handleiding van de auto.

Een noodgreep kan aan de onderzijde van de armsteun zitten, achter een klein klepje zijn geplaatst of met een kabel worden bediend. Bij voor- en achterdeuren kan de bediening bovendien verschillen.

De Chinese terugroepactie laat zien hoe snel een populair ontwerp een veiligheidsvraagstuk kan worden. Een deur is geen smartphonescherm of entertainmentsysteem. Zij moet ook na een zware klap, zonder stroom en onder grote tijdsdruk gewoon open kunnen.

De volledig weggewerkte handgreep stond jarenlang voor vooruitgang. Nu dwingt een terugroepactie van 4,3 miljoen auto’s fabrikanten opnieuw naar een van de eenvoudigste onderdelen van de auto te kijken: de mogelijkheid om eruit te komen.