Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI
Europese gasprijs stijgt boven €68, Nederlandse gasvoorraad blijft ver achter
Wilt u DDS vaker zien?
Stel DDS in als voorkeursbron op Google.
Voeg DDS toe op GoogleTerwijl de meeste radiatoren nog uitstaan, loopt de spanning op de Europese gasmarkt snel op. De groothandelsprijs voor gas is dinsdag boven de €68 per megawattuur uitgekomen. Dat is het hoogste niveau in ruim drie jaar.
Tegelijkertijd zijn de Nederlandse gasopslagen nog niet eens voor de helft gevuld. De meest recente analyse komt uit op een vulgraad van 43,8 procent. Rond dezelfde tijd vorig jaar zat ongeveer 65 procent van de beschikbare opslagcapaciteit vol.
Voor huishoudens roept dat een voor de hand liggende vraag op: gaat de energierekening deze winter opnieuw hard omhoog?
Het antwoord hangt vooral af van het soort energiecontract. Iemand met een lopend vast contract merkt voorlopig weinig. Bij een dynamisch contract kan een prijsstijging veel sneller zichtbaar worden. Voor huishoudens met een variabel tarief en mensen die binnenkort een nieuw contract nodig hebben, neemt de onzekerheid toe.
Europese gasprijs stijgt boven €68
De belangrijkste Europese gasprijs, het Nederlandse TTF-contract, werd dinsdag verhandeld voor ruim €68 per megawattuur. De prijs ligt daarmee ongeveer 7 procent hoger dan een week geleden.
Volgens de actuele berichtgeving over de Europese gasmarkt maken handelaren zich zorgen over de combinatie van een moeizaam groeiende gasvoorraad en mogelijke problemen met de internationale aanvoer.
De Europese opslagplaatsen waren op 24 augustus gemiddeld voor 63,3 procent gevuld. Een jaar geleden bedroeg de vulgraad op dezelfde datum 76,2 procent. Het historische gemiddelde ligt zelfs rond 80,7 procent.
Europa beschikt dus wel degelijk over een aanzienlijke hoeveelheid gas. Er is geen sprake van lege opslagen of een acuut tekort. De buffer is alleen veel kleiner dan gebruikelijk op dit punt in het jaar.
Dat maakt de markt gevoelig. Een koude herfst, problemen bij een grote leverancier of een verdere verstoring van de handel in vloeibaar aardgas kan dan sneller tot nieuwe prijsstijgingen leiden.
Nederlandse opslag blijft steken op 43,8 procent
De Nederlandse situatie is nog minder comfortabel. Volgens een analyse van de actuele voorraad- en marktgegevens zijn de Nederlandse gasopslagen voor 43,8 procent gevuld. Vorig jaar was dat rond dezelfde datum ongeveer 65 procent.
Dat verschil bedraagt meer dan 21 procentpunt.
De voorraad is sinds het voorjaar wel stevig aangevuld. Begin april zakte de Nederlandse vulgraad nog naar slechts enkele procenten. Sindsdien is veel gas ingekocht en opgeslagen. Het tempo is alleen onvoldoende geweest om de achterstand op een normaal jaar volledig weg te werken.
De hoge zomerprijs maakt bijvullen bovendien duur. Bedrijven kopen gas doorgaans in de zomer om het in de winter, wanneer de vraag en prijs hoger liggen, weer te verkopen. Als gas in augustus al kostbaar is, wordt die handel minder aantrekkelijk. Marktpartijen kunnen daardoor terughoudender worden met het reserveren van extra voorraden.
De Europese Commissie liet vorige week weten nog geen onmiddellijke problemen met de gasvoorziening te verwachten. Volgens de verklaring van de Commissie is de situatie beheersbaar. Dat neemt niet weg dat Europa met een kleinere reserve aan de laatste maanden voor het stookseizoen begint.
Wat merkt iemand met een vast energiecontract?
Wie een vast contract heeft, hoeft door de stijging van dinsdag niet direct meer te gaan betalen. Het overeengekomen leveringstarief blijft in beginsel gedurende de afgesproken looptijd gelijk.
Een leverancier mag een vast gastarief niet plotseling verhogen omdat het inkopen van energie duurder is geworden. De ACM bevestigt dat vaste tarieven tijdens de looptijd niet zomaar mogen worden aangepast.
Wel kunnen andere onderdelen van de energierekening veranderen. Belastingen en netbeheerkosten worden door de overheid en netbeheerders vastgesteld. Een vast contract zet alleen het leveringstarief van de leverancier vast.
Het risico ontstaat vooral wanneer het contract binnenkort afloopt. Het nieuwe aanbod kan duurder zijn, omdat leveranciers de hogere inkoopprijs verwerken in de contracten die zij vanaf nu verkopen.
Het heeft voor iemand met een gunstig vast contract daarom meestal weinig zin om uit paniek voortijdig over te stappen. Controleer eerst de einddatum en het huidige tarief. Een oud contract kan aanzienlijk goedkoper zijn dan de aanbiedingen die nu op de markt staan.
Dynamische klanten merken de stijging het snelst
Bij een dynamisch contract verandert de gasprijs iedere dag. Het tarief is direct gekoppeld aan de kortetermijnmarkt. Stijgt de groothandelsprijs, dan wordt dat veel sneller zichtbaar dan bij een vast of variabel contract.
De ACM meldde onlangs dat inmiddels 8 procent van de Nederlandse huishoudens een dynamisch contract heeft. De toezichthouder wees er daarbij op dat de gasmarkt door de internationale spanningen zeer beweeglijk blijft. Aangeboden vaste contracten werden in juli al 5 tot 11 procent duurder.
Een dynamisch contract kan voordelig uitpakken wanneer de marktprijs daalt. De andere kant van die afspraak is dat een stijging vrijwel onmiddellijk op de rekening terechtkomt.
Dat risico is tijdens de zomer relatief beperkt, omdat huishoudens nauwelijks gas gebruiken voor verwarming. Wanneer de prijs in oktober of november nog altijd hoog is, wordt het effect veel groter. Het grootste deel van het jaarlijkse gasverbruik vindt immers tijdens de koude maanden plaats.
Variabele tarieven kunnen later volgen
Bij een variabel energiecontract kan de leverancier de tarieven tussentijds aanpassen. Dat gebeurt niet noodzakelijk op de dag waarop de groothandelsprijs stijgt.
Leveranciers kopen energie op verschillende momenten in en gebruiken ieder hun eigen inkoopstrategie. Sommige bedrijven wijzigen variabele tarieven per kwartaal, andere doen dat op een ander vast moment. Klanten moeten vooraf worden geïnformeerd over een aanpassing.
Een hogere marktprijs van één dag betekent daarom niet automatisch dat ieder variabel gastarief onmiddellijk omhooggaat. Blijft gas meerdere weken of maanden duur, dan neemt de kans op een verhoging wel toe.
Ook aanbiedingen voor nieuwe vaste contracten reageren doorgaans sneller dan bestaande variabele tarieven. Leveranciers moeten bij een nieuw vast contract inschatten voor welke prijs zij gedurende de hele looptijd gas kunnen leveren. Onzekerheid wordt daarbij vaak in het tarief verwerkt.
Tien cent verschil kost al snel €110 per jaar
De huidige consumententarieven lopen sterk uiteen. Bij de actuele vaste aanbiedingen kost gas grofweg tussen €1,44 en €1,57 per kubieke meter. Het uiteindelijke bedrag hangt af van de leverancier, contractduur, korting, vaste leveringskosten en woonplaats.
Een verschil van een paar cent lijkt onbeduidend, maar telt bij het jaarverbruik stevig op.
Een huishouden dat 1.100 kubieke meter gas per jaar gebruikt, betaalt bij een prijsverschil van €0,10 per kubieke meter €110 extra. Loopt het verschil op tot €0,20, dan gaat het om €220 per jaar. Bij een slecht geïsoleerde woning met een verbruik van 1.500 kubieke meter wordt dat respectievelijk €150 en €300.
Dit zijn rekenvoorbeelden, geen voorspelling van de komende prijsstijging. Ze laten wel zien waarom het gastarief bij het vergelijken van contracten zwaarder kan wegen dan een eenmalige welkomstbonus.
Een korting van €300 klinkt aantrekkelijk. Als het gas vervolgens €0,25 per kubieke meter duurder is, verdampt dat voordeel bij een hoog verbruik snel.
Internationale aanvoer blijft kwetsbaar
De stijging wordt mede veroorzaakt door zorgen over de aanvoer van vloeibaar aardgas. De Straat van Hormuz is een belangrijke doorgangsroute voor lng uit het Midden-Oosten. Naar schatting passeert ongeveer een vijfde van de wereldwijde lng-handel deze zeestraat.
Problemen met de doorvaart of productie in de regio raken daardoor niet alleen Europese kopers. Ook Aziatische landen proberen beschikbare ladingen binnen te halen. Europa moet dan meer bieden om tankers deze kant op te krijgen.
Dat is een belangrijk verschil met de situatie van vóór de energiecrisis. Europa is sterker afhankelijk geworden van internationaal verhandeld lng. Daardoor hebben gebeurtenissen op duizenden kilometers afstand sneller invloed op de prijs die in Amsterdam op het TTF-handelsplatform wordt vastgesteld.
Geen reden voor paniek, wel voor een contractcontrole
De gasopslag van 43,8 procent betekent niet dat Nederlandse huishoudens deze winter zonder verwarming komen te zitten. Nederland importeert voortdurend gas en de opslag is slechts één onderdeel van de totale voorziening.
De cijfers tonen wel aan dat er minder ruimte is om tegenvallers op te vangen. Bij een zachte winter en stabiele aanvoer kan de druk weer afnemen. Bij langdurige kou of nieuwe internationale problemen kan de prijs juist verder stijgen.
Huishoudens doen er daarom goed aan te weten welk contract zij hebben. Controleer het gastarief, de einddatum, de vaste kosten en het jaarverbruik. Vergelijk niet alleen het maandelijkse voorschot, want dat is slechts een schatting. De prijs per kubieke meter en het werkelijke verbruik bepalen uiteindelijk een groot deel van de jaarafrekening.
Voor mensen met een lopend vast contract verandert er voorlopig weinig. Dynamische klanten voelen een stijgende markt het snelst. Wie variabel zit of binnenkort moet verlengen, heeft de meeste reden om de aanbiedingen nauwlettend te volgen.
De winterrekening wordt niet bepaald door één handelsdag in augustus. Maar een gasprijs boven €68, een Nederlandse opslag die nog niet halfvol is en een geopolitiek kwetsbare aanvoer vormen samen wel een duidelijke waarschuwing: goedkoop en zorgeloos gas is deze winter allerminst gegarandeerd.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Loading
