Afbeelding gemaakt met Gemini AI van Google

Vader weigert zoon als executeur inzage in de erfenis van moeder: kantonrechter wijst notaris aan, dwangsom kan oplopen tot €15.000

Economie•03 nov , 7:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Als een van je ouders overlijdt en het contact met de achterblijvende ouder al jaren verbroken is, loop je als kind al snel tegen een dichte deur aan zodra je vraagt wat er precies in de erfenis zit. Toch geeft een familieruzie de langstlevende ouder of executeur niet het recht om informatie over de nalatenschap voor een kind achter te houden. Dat blijkt uit een op 27 oktober 2026 gepubliceerde beschikking van de kantonrechter van de Rechtbank Overijssel van 13 oktober 2026. Een vader die als executeur weigerde zijn zoon inzage te geven in de nalatenschap van zijn overleden echtgenote, moet binnen dertig dagen nadat de notaris erom vraagt de benodigde stukken aanleveren bij een door de rechter aangewezen notaris. Doet hij dat niet, dan verbeurt hij een dwangsom van €50 per dag tot een maximum van €15.000.

Ruzie na het overlijden van moeder in 2024

De zaak draaide om een echtpaar dat in gemeenschap van goederen was getrouwd en samen twee zoons kreeg. Toen de moeder in 2024 overleed, liet zij een testament van 3 augustus 1978 na waarin haar echtgenoot tot executeur was benoemd. Tussen de vader en een van de twee zoons bestond al jaren geen contact meer en de verstandhouding was slecht. Om te kunnen uitrekenen hoe groot zijn erfdeel in de nalatenschap van zijn moeder was, vroeg de zoon zijn vader om informatie over de nalatenschap.

Omdat de vader bleef weigeren om openheid van zaken te geven, stapte de zoon in juni 2026 naar de kantonrechter in Almelo. Hij vroeg de rechter om op grond van artikel 672 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering een notariële boedelbeschrijving te bevelen en een boedelnotaris aan te wijzen. Op de zitting van 15 september 2026, waar de vader en beide broers verschenen, verklaarde de vader dat hij de gegevens wel bezat, maar die niet aan zijn zoon wilde verstrekken. Volgens de vader had zijn zoon geen gerechtvaardigd belang en was het hem enkel om het geld te doen.

Erfgenaam houdt recht op inzage, ook bij ruzie

De kantonrechter maakt korte metten met dat verweer. Een kind dat erfgenaam is in de nalatenschap van zijn overleden moeder heeft tegenover de executeur een wettelijk recht op informatie waarmee hij zijn erfdeel kan vaststellen. Dat recht komt een erfgenaam toe, ongeacht hoe slecht de familieverhoudingen tussen ouder en kind ook zijn. Omdat de vader op de zitting toegaf dat hij wel over de informatie beschikte maar die niet wilde delen, zag de rechter geen andere weg dan het benoemen van een notaris.

De kantonrechter wijst daarom een kandidaat-notaris uit Borne aan die vrij staat ten opzichte van beide partijen en beveelt een notariële boedelbeschrijving van de gehele nalatenschap. Vanaf het moment dat de notaris de vader schriftelijk vraagt om de benodigde gegevens en bescheiden, heeft de vader dertig dagen de tijd om alles aan te leveren. Blijft hij in gebreke, dan kost hem dat €50 per dag voor iedere dag dat hij de stukken achterhoudt, tot een maximum van €15.000.

Welke plichten een executeur volgens de wet heeft

Wie in een testament tot executeur is benoemd en het beheer over de nalatenschap voert, mag een erfenis niet afschermen van de erfgenamen. In artikel 4:146 en artikel 4:148 van het Burgerlijk Wetboek zijn twee harde kernplichten vastgelegd:

Boedelbeschrijving met bekwame spoed: de beherend executeur moet met bekwame spoed een boedelbeschrijving opmaken, inclusief een voorlopige staat van de schulden van de nalatenschap, en bekende schuldeisers oproepen om hun vorderingen in te dienen.
Volledige inlichtingenplicht: op grond van artikel 4:148 van het Burgerlijk Wetboek moet de executeur aan een erfgenaam alle door deze gewenste inlichtingen over de uitoefening van zijn taak geven.
Samenhang met de huwelijksgemeenschap: wanneer ouders in gemeenschap van goederen waren getrouwd, vormt de helft van de ontbonden huwelijksgemeenschap de nalatenschap van de eerststervende ouder. Om die helft te berekenen, moet ook het gezamenlijke vermogen op de sterfdag in kaart worden gebracht.

Hoe een notariële boedelbeschrijving via de rechter werkt

Verstrekt een executeur al onderhands alle bankafschriften en belastingaangiften, dan kan een kantonrechter een verzoek om een notariële boedelbeschrijving afwijzen, omdat de verzoeker zijn belang daarbij aannemelijk moet maken. Weigert de executeur daarentegen elke inzage, dan kun je via artikel 672 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering de kantonrechter vragen een notaris aan te wijzen. Tegen dat bevel staat geen hoger beroep open. Volgens artikel 674 van dat wetboek legt de notaris alle goederen, geldsommen en schulden vast en waarmerkt hij de boeken en registers. In de Overijsselse zaak komen de notariskosten ten laste van de boedel van de nalatenschap, terwijl vader en zoon ieder hun eigen proceskosten dragen.

Lees ook

Verkeer je zelf in een situatie waarin een executeur na het overlijden van een ouder weigert stukken te delen, vraag dan eerst schriftelijk om de bankoverzichten per de sterfdag, de laatste belastingaangiften en de waarde van de woning. Blijft inzage uit, dan kun je de kantonrechter vragen een onafhankelijke notaris aan te wijzen en een dwangsom op te leggen.

Denk je al na over wat je later nalaat? Schenk je bij leven, dan kunnen je kinderen later minder erfbelasting betalen. In de gratis schenk-checklist 2026 van Schenk Slim, de schenksite van DDS, staan de tien dingen die je vóór 31 december regelt.