Vier erfgenamen komen er na vijf jaar niet uit: rechter zet een externe vereffenaar op de erfenis, betaald uit de erfenis zelf

Als een ouder overlijdt en de erfenis beneficiair wordt aanvaard, moeten de erfgenamen die nalatenschap in principe samen afwikkelen. In veel families lukt dat in goed overleg. Maar als het onderlinge vertrouwen weg is, kan een nalatenschap jarenlang stil komen te liggen. Een op 29 oktober gepubliceerde beschikking van de Rechtbank Noord-Holland laat zien wat er dan kan gebeuren: op verzoek van één erfgenaam haalt de rechter de afwikkeling bij de familie weg en geeft die aan een buitenstaander als vereffenaar. Diens loon gaat van de erfenis af.

In de Noord-Hollandse zaak overleed een in 1928 geboren vrouw op 12 februari 2021 in Medemblik. In haar testament van 31 mei 2018 had zij vier erfgenamen benoemd. De nalatenschap werd beneficiair aanvaard, dus onder het voorrecht van boedelbeschrijving, zodat de erfgenamen niet met hun eigen geld aansprakelijk zijn voor eventuele schulden. Bij een beneficiaire aanvaarding moeten de erfgenamen de nalatenschap samen vereffenen. Omdat de samenwerking tussen de vier niet goed liep, lag de erfenis ruim vijf jaar na het overlijden nog altijd onbeheerd.

Op 23 april 2026 stapte een van de vier erfgenamen met een verzoekschrift naar de rechtbank in Alkmaar. Zij vroeg de rechter om op grond van artikel 4:203 lid 1 onder a van het Burgerlijk Wetboek een vereffenaar van buiten de familie te benoemen. Daarvoor hoeft niet de hele familie samen op te trekken: na een beneficiaire aanvaarding mag ook één erfgenaam de rechtbank om een vereffenaar vragen.

In dit geval lieten de drie andere erfgenamen de rechtbank weten dat zij instemden met het verzoek. Daardoor hoefde er geen mondelinge zitting meer te komen. De rechtbank benoemde een jurist uit Alkmaar tot vereffenaar van de nalatenschap en verklaarde de beslissing direct uitvoerbaar. De griffier moest de benoeming meteen in het boedelregister inschrijven, en de vereffenaar moest de benoeming bekendmaken in de Staatscourant, zodat schuldeisers weten bij wie zij zich moeten melden.

Zodra de rechtbank een vereffenaar aanwijst, gaan het beheer en de afwikkeling van de nalatenschap naar die vereffenaar. Volgens het Burgerlijk Wetboek beheert de vereffenaar de bezittingen, maakt hij een boedelbeschrijving van bezittingen en schulden en roept hij schuldeisers op. Moeten er bezittingen worden verkocht om schulden en kosten te betalen, dan kan de vereffenaar dat doen.

Pas als de schulden van de overledene en de kosten van de vereffening zijn betaald, gaat wat overblijft naar de erfgenamen, die het dan onderling verdelen. Voor families die jarenlang vastzitten in discussies over bankafschriften, sleutels of de verkoop van een woning, doorbreekt dat de impasse. Maar het kost wel geld.

De rechtbank merkt in de beschikking op dat het loon van de vereffenaar later wordt vastgesteld door de kantonrechter. Volgens de Handleiding erfrechtprocedures sluit dat loon aan bij de Recofa-richtlijnen, de richtlijnen die ook gelden voor curatoren bij faillissementen en surseances van betaling.

Die kosten gaan vóór op wat de erfgenamen krijgen. Elke extra brief, elke ruzie over de inboedel en elk aanvullend onderzoek dat de vereffenaar moet doen, gaat af van het bedrag dat er voor de familie overblijft.

Wikkel je samen met broers, zussen of andere erfgenamen een nalatenschap af en dreigt het overleg vast te lopen? Leg dan vroeg vast wie welke taak doet, en spreek een termijn af waarbinnen bankrekeningen, belastingaangiften en een eventuele taxatie van de woning op tafel liggen. Lukt het niet om samen op te trekken, dan kan het goedkoper zijn om samen één notaris of andere deskundige een volmacht te geven dan om jaren te wachten tot de rechtbank een vereffenaar aanstelt.

Werkt één erfgenaam nergens aan mee en blijft een beneficiair aanvaarde nalatenschap daardoor onbeheerd, dan hoef je die stilstand niet eindeloos te accepteren. Met een verzoek op grond van artikel 4:203 van het Burgerlijk Wetboek kun je via een advocaat bij de rechtbank vragen om een vereffenaar die de afwikkeling overneemt.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld op je telefoon? Volg DDS op ons nieuwe WhatsApp-kanaal.