Kantonrechter zet zwijgende erfgenaam buitenspel bij beneficiair aanvaarde erfenis

Wie een erfenis beneficiair aanvaardt om niet met eigen spaargeld voor onverwachte schulden op te draaien, komt in een strikt wettelijk keurslijf terecht. Is er geen executeur die de afwikkeling regelt, dan worden alle erfgenamen samen vereffenaar en moeten zij voor vrijwel elke beslissing samen tekenen. Wat er gebeurt als één erfgenaam nergens op reageert, blijkt uit een beschikking van de kantonrechter van de Rechtbank Midden-Nederland die op maandag 26 oktober is gepubliceerd.

De zaak draait om de nalatenschap van een in 1947 geboren man die in 2025 overleed en zeven erfgenamen achterliet. De erfenis was beneficiair aanvaard. Daarom moest die worden afgewikkeld volgens de regels van de zogeheten lichte vereffening. Volgens artikel 4:198 van het Burgerlijk Wetboek oefenen de erfgenamen hun bevoegdheden als vereffenaars dan in beginsel samen uit.

In de praktijk betekent die eis dat de andere erfgenamen vastlopen zodra één erfgenaam niet meewerkt. Voor beheer- en beschikkingshandelingen, zoals het opheffen van bankrekeningen of het verkopen van spullen uit de erfenis, is dan de medewerking van iedereen nodig.

In deze zaak liepen zes van de zeven erfgenamen precies daartegen aan. Volgens hen werkte de zevende erfgenaam niet mee aan de afwikkeling. Daardoor konden ze geen beheer- of beschikkingshandelingen meer verrichten. Op 29 juni 2026 dienden de zes daarom een verzoek in bij de kantonrechter in Utrecht, op 16 juli aangevuld. Zij vroegen om de bevoegdheden zo te verdelen dat zij met z'n zessen verder konden.

De griffier stuurde de zevende erfgenaam op 17 juli een brief, met de kans om vóór 7 augustus te reageren. In die brief stond ook dat de kantonrechter van plan was het verzoek toe te wijzen als er geen reactie kwam. Er kwam geen antwoord.

De kantonrechter vond dat hij uit de stukken genoeg wist en besliste zonder zitting. Artikel 4:198 geeft de rechter de ruimte om een andere verdeling van de bevoegdheden te bepalen. In de juridische literatuur wordt aangenomen dat dat kan als niet alle erfgenamen meewerken. Volgens de kantonrechter valt daar ook onder dat een erfgenaam nergens op reageert.

De kantonrechter vindt het in het belang van de nalatenschap en van alle erfgenamen dat de afwikkeling doorgaat. De zes erfgenamen oefenen de bevoegdheden van vereffenaar voortaan samen uit, zonder medewerking van de zevende. Dat de zevende erfgenaam geen verweer voerde, woog daarbij mee. De beschikking is uitvoerbaar bij voorraad: ze geldt meteen, ook als er hoger beroep komt.

Zit je in een vergelijkbare situatie? Dan kun je de kantonrechter dus vragen de bevoegdheden anders te verdelen. Het helpt als je kunt laten zien dat je de zwijgende erfgenaam hebt geprobeerd te bereiken. In deze zaak stuurde de rechtbank hem bovendien zelf een brief, en toen ook daarop niets kwam, wees de rechter het verzoek toe.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op Facebook.