Jetten wil de stemmen van JA21, BBB en SGP, maar hun kiezers mogen hem gestolen worden: asieldwang, stikstof en abortus veegt hij van tafel

Zaterdag zat het kabinet opnieuw in het Catshuis. Joost Eerdmans (JA21), Henk Vermeer (BBB) en Chris Stoffer (SGP) schoven op eigen verzoek alleen digitaal aan, meldt de NOS. Hun voorwaarden liggen al weken op tafel: geen gemeenten die gedwongen worden asielzoekers op te vangen, een andere stikstofaanpak en aanpassingen rond abortus en draagmoederschap.

Wat Jetten daarvan vindt, zei hij vrijdag zelf op zijn persconferentie na de ministerraad. "Ik vind het onverstandig om zoveel niet-financiële onderwerpen te verknopen met een belastingplan." Over stikstof: "we gaan geen maatregelen treffen die ons weer stappen achteruit laten zetten." En over abortus: "we zijn ook niet bereid om stappen terug te zetten op belangrijke verworvenheden voor vrouwenrechten."

Niet-financieel. Zo noemt de premier het azc dat Den Haag in jouw dorp wil neerzetten. Zo noemt hij de boer die van D66-minister Jaimi van Essen praten mag, maar niet onderhandelen. En zo noemt hij het ongeboren kind. Voor Jetten is alles waar de rechtse kiezer wakker van ligt een bijzaak.

Toen rechts niet meteen boog, greep hij naar de dreiging, gericht aan alle partijen van links tot rechts. "Want het wegstemmen, succes met uitleggen dat dan de accijns aan de pomp niet naar beneden gaan, of dat vrachtwagenondernemers volgend jaar met een hoge heffing blijven zitten." Een premier die partners zoekt, praat anders. Jetten chanteert met jouw tankbon.

Over asiel deed Jetten vrijdag alsof JA21 al bijna alles binnen heeft. De minister van Asiel en Migratie kan volgens hem "zo'n beetje alles doen wat ook de JA21-fractie belangrijk vindt". En: "Dus daar kan je het eigenlijk voor 95% met elkaar eens zijn."

Die laatste vijf procent is precies jouw gemeente. JA21 wil dat geen enkele gemeente nog verplicht kan worden om asielzoekers op te vangen. Juist dat kan CDA-minister Bart van den Brink naar eigen zeggen niet op papier zetten. Hij zegt steeds dat hij de Spreidingswet moet uitvoeren, meldde het ANP. Eerdmans noemde het kabinet op dat punt op 26 oktober nog "onwrikbaar".

Met diezelfde dwangwet zette Van den Brink al 63 gemeenten onder toezicht. Wie 95 procent belooft en de dwang houdt, geeft je niets. Het azc dat jouw dorp niet wil, komt er gewoon, met of zonder handtekening van JA21.

Jetten schermt ook met de daling van het aantal eerste asielaanvragen in het derde kwartaal, waarover de NOS berichtte. Maar één goed kwartaal verandert niets aan de wet die jouw gemeente dwingt. Zolang de Spreidingswet blijft, kan Den Haag over het hoofd van je gemeenteraad heen beslissen waar de opvang komt.

Eerdmans klonk op 26 oktober nog stoer. "Er is met JA21 te werken, als zij bewegen op het punt van asieldwang", zei hij. "Als ze dat niet doen, dan moet het over links." Het kabinet bewoog geen millimeter. DDS schreef in september al dat het bij Eerdmans om de daden gaat. Die daden blijven tot nu toe uit.

Vrijdag kwamen Eerdmans, Vermeer en Stoffer nog chagrijnig naar buiten. "Het ligt nog niet zoals wij zouden willen", zei Eerdmans tegen de NOS. Jetten haalde zijn schouders op: "Nou, ik heb ze dus niet meer gesproken nadat ze bij ons weggingen, dus ik weet niet waar ze precies chagrijnig over zijn."

Een dag later klonk het ineens heel anders. In een gezamenlijke verklaring zagen de drie partijen "aanknopingspunten", meldde het ANP. Het kabinet "probeert onze standpunten zo goed mogelijk te begrijpen", schreven ze.

Begrijpen. Met dat woord houdt Den Haag de rechtse kiezer al decennia aan het lijntje. Het kabinet begrijpt je zorgen over asiel, het begrijpt de boer en het begrijpt de SGP. Daarna gebeurt precies wat D66 wil. Wie zich met begrip laat afschepen, heeft al verloren voordat hij tekent.

Vooral JA21 moet oppassen. Een partij die zich graag hard noemt, maar na één digitaal gesprek alweer milder klinkt, lijkt verdacht veel op de VVD, die onbetrouwbare verraderspartij die dit kabinet draagt. BBB en SGP hebben meer te verliezen: zij staan voor de boer en voor het ongeboren leven, en dat hoort niet te koop te zijn.

Het Belastingplan moet uiterlijk dinsdag naar de Tweede Kamer, en woensdag debatteert de Kamer er weer over. Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft zelf geen meerderheid, en met links kwam het kabinet zaterdag ook niet verder. JA21, BBB en SGP kunnen samen met de voormalige BBB-senatoren wel een meerderheid in beide Kamers leveren, schrijft het ANP.

Jetten heeft rechts dus nodig, niet andersom. Dit is precies het moment om niet te buigen voor een paar cent accijns.

Maar hoort abortus of een azc wel thuis in een begroting? Dat zegt Jetten. Toch verknoopt dezelfde premier alles met alles zodra het hem uitkomt: de pomp, de vrachtwagenheffing, de woningbouw. Wie zelf met jouw tankbon zwaait, mag niet klagen als rechts met de wil van zijn kiezers zwaait. Die hypocrisie is Jetten ten voeten uit.

JA21, BBB en SGP moeten niet tekenen zonder harde toezeggingen op papier: geen gedwongen azc's, geen stikstofjacht op de boer en geen draagmoederschapswet. Krijgen ze dat niet, laat Jetten dan zelf uitleggen waarom zijn Belastingplan sneuvelt.

De rechtse kiezer stemde niet voor een fooi aan de pomp. Hij stemde voor zijn dorp, zijn boer en het ongeboren kind. Wie dat verkoopt voor een handdruk in het Catshuis, hoeft bij de volgende verkiezingen niet meer op hem te rekenen.