Nederland heeft meer woningen nodig. Dat horen burgers al jaren. Er moet gebouwd worden, sneller gebouwd worden, betaalbaarder gebouwd worden. Maar nieuwe cijfers van het CBS laten opnieuw zien hoe hard de woningmarkt vastloopt. In het eerste kwartaal van 2026 werden 5.126 nieuwbouwwoningen verkocht. Dat is 19,1 procent minder dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Het is bovendien het derde kwartaal op rij dat het aantal verkochte nieuwbouwwoningen daalt. Tegelijkertijd steeg de prijs van nieuwbouwkoopwoningen met 4,6 procent en kwam de gemiddelde verkoopwaarde uit op €516.000.
Minder verkocht, toch duurder
Dat is de pijnlijke combinatie: minder nieuwbouwverkopen, maar wel hogere prijzen. Voor starters en jonge gezinnen klinkt “nieuwbouwwoning” daardoor steeds minder als een oplossing en steeds meer als een onhaalbare droom.
Bestaande koopwoningen waren in het eerste kwartaal gemiddeld €492.000 waard. Nieuwbouw lag daar dus nog boven, met gemiddeld €516.000.
Wie zonder overwaarde of rijke ouders begint, komt daar nauwelijks tussen.
Nieuwbouw is voor starters vaak te duur
Nieuwbouw wordt vaak gepresenteerd als oplossing voor het woningtekort. Maar als nieuwbouwwoningen gemiddeld meer dan een half miljoen euro kosten, is dat voor veel starters geen oplossing.
Een starter met een modaal inkomen kan zo’n bedrag niet lenen. Twee inkomens helpen, maar ook dan zijn maandlasten, rente, energielasten, belastingen, inrichting en eventuele meerwerkkosten zwaar. Nieuwbouw heeft bovendien vaak extra kosten: keukenupgrades, vloer, tuin, gordijnen, meerwerk en soms tijdelijke dubbele lasten.
Waarom daalt de verkoop?
Het CBS geeft de cijfers, maar de oorzaken zijn complex. Nieuwbouwprojecten kunnen vastlopen door vergunningen, hoge bouwkosten, rente, onzekerheid, strengere eisen, netcongestie en gebrek aan betaalbare locaties. Ook kunnen projecten worden uitgesteld als er onvoldoende voorverkoop is.
Maar voor de burger maakt de technische verklaring weinig uit. Die ziet vooral: er wordt te weinig betaalbaar gebouwd.
De bestaande markt vangt het niet op
Het CBS meldt dat er wél meer bestaande koopwoningen werden verkocht: bijna 56.000, een stijging van 8,7 procent ten opzichte van een jaar eerder. In totaal werden 61.075 woningen verkocht, bestaande bouw plus nieuwbouw samen.
Maar ook bestaande woningen zijn duur. De gemiddelde verkoopwaarde van een bestaande koopwoning was €492.000. Ook dat is voor veel huishoudens nauwelijks haalbaar.
De politieke werkelijkheid
De politiek praat graag over honderdduizenden nieuwe woningen. Maar de echte vraag is: voor wie worden die woningen gebouwd? Als nieuwbouw vooral boven de vijf ton zit, helpt dat de starter, leraar, verpleegkundige, politieagent of jonge vader met modaal inkomen nauwelijks.
Betaalbare nieuwbouw is geen slogan. Het moet zichtbaar worden in de prijs.
Bouwen alleen is niet genoeg
Nederland heeft meer woningen nodig. Maar meer woningen bouwen is niet genoeg als die woningen voor gewone gezinnen onbetaalbaar blijven.
De CBS-cijfers zijn hard: minder nieuwbouw verkocht, maar gemiddeld wel €516.000. Dat is geen woonbeleid waar starters lucht van krijgen.
De woningmarkt blijft kapot zolang “nieuwbouw” voor veel Nederlanders synoniem is met “onbetaalbaar”.