Nieuwe WhatsApp-functie? Pas op: fraudeurs krijgen weer een kans om geld los te peuteren

Volgens de Consumentenbond kunnen gebruikers nu een WhatsApp-gebruikersnaam reserveren via de profielinstellingen. De naam kan later dit jaar gebruikt worden. Je kunt kiezen voor je bestaande Facebook- of Instagram-naam, een unieke nieuwe naam, of de optie negeren.

De eerste valkuil zit in privacy. Als je jouw Facebook- of Instagram-naam ook voor WhatsApp gebruikt, vraagt Meta je om accounts te koppelen via het Meta-accountcentrum. Volgens de Consumentenbond geeft dat Meta meer mogelijkheden om gegevens van Facebook, Instagram en WhatsApp aan elkaar te knopen. Het gaat niet om de inhoud van je WhatsApp-berichten, maar wel om andere data, zoals locatie en gedrag.

Maar er is nog een tweede probleem: fraude.

Nederland kent al jaren WhatsApp-fraude, vaak in de bekende vorm: “Mam, ik heb een nieuw nummer, kun je geld voorschieten?” Die fraude lijkt volgens de Consumentenbond over zijn hoogtepunt heen, maar door “naam-appen” krijgen criminelen een nieuwe kans.

Stel: iemand heet op Facebook Henk Dubois en staat daar zichtbaar op de foto met dochter Eva. Als Henk straks op WhatsApp ook Henk Dubois heet, kan een crimineel proberen contact te leggen met een gebruikersnaam die lijkt op die van Eva. Vervolgens kan hij zich voordoen als dochter en om geld vragen.

Dat klinkt misschien simpel, maar juist zulke persoonlijke details maken fraude geloofwaardig. Mensen denken niet na als een bericht lijkt te komen van een kind, ouder of familielid. Zeker niet als er haast wordt gemaakt: “Ik moet vandaag nog betalen”, “Mijn bank werkt niet”, “Kun je even voorschieten?”

WhatsApp laat gebruikers bij het kiezen van een gebruikersnaam ook een geheime code aanmaken. Nieuwe contacten moeten die code dan opgeven voordat ze via je gebruikersnaam contact kunnen leggen. Maar volgens de Consumentenbond wordt die code niet standaard aangemaakt. Je moet zelf instellen dat alleen mensen met jouw code contact met je kunnen opnemen.

Dat is precies het probleem. Big Tech maakt een nieuwe functie, maar zet de veiligste optie niet automatisch aan. De gewone gebruiker moet maar weten waar de instelling zit.

De Consumentenbond noemt de minst schadelijke keuze: kies in WhatsApp zelf een unieke gebruikersnaam en koppel die niet aan je Facebook- of Instagram-naam. Gebruik dus niet automatisch dezelfde naam overal.

Zet daarnaast de gebruikersnaamcode aan. Ga naar Instellingen > Account > Gebruikersnaam > Neem contact op met mij via mijn gebruikersnaam en verander de standaardkeuze “Iedereen” in “Mensen die mijn code kennen”.

Dat is een kleine moeite, maar kan het verschil maken.

Naast de technische instelling blijft gezond wantrouwen nodig. Spreek met familie een controlevraag of codewoord af. Wordt er via WhatsApp om geld gevraagd? Bel die persoon eerst via het oude bekende nummer. Maak nooit geld over op basis van alleen een appje.

Ook als naam, profielfoto of details lijken te kloppen: controleren. Fraudeurs worden slimmer.

Een WhatsApp-gebruikersnaam kan handig zijn. Maar gemak is waardeloos als het fraude makkelijker maakt.

De Consumentenbond slaat terecht alarm. Niet omdat iedereen meteen slachtoffer wordt, maar omdat criminelen elke nieuwe functie gebruiken om mensen geld afhandig te maken.

De les is simpel: koppel je WhatsApp-naam niet gedachteloos aan Meta, zet de gebruikersnaamcode aan en vertrouw nooit blind op een appje waarin om geld wordt gevraagd.