NS schrapt vergoeding tot €25 bij staking: vervangend vervoer voortaan voor eigen rekening

Dat is een belangrijke verandering, zeker met de landelijke ov-staking van woensdag 9 september in het vooruitzicht. Reizigers die die dag absoluut op hun werk, bij een afspraak of op een luchthaven moeten verschijnen, doen er verstandig aan vooraf te bepalen hoeveel hun alternatief gaat kosten. Achteraf bij NS aankloppen voor de gemaakte taxikosten is onder de nieuwe regeling niet meer mogelijk.

NS blijft bij een flinke vertraging wel geld teruggeven voor de treinreis zelf. Wanneer de vertraging minstens een uur bedraagt, kan de volledige ritprijs worden teruggevraagd. Abonnementhouders kunnen onder voorwaarden een deel van hun abonnementskosten terugkrijgen. Dat is echter iets anders dan een vergoeding voor de aanvullende kosten die iemand maakt om alsnog op zijn bestemming te komen.

Tijdens eerdere spoorstakingen konden gedupeerde reizigers maximaal €25 claimen voor vervangend vervoer. Dat bedrag was bijvoorbeeld bedoeld voor benzinekosten, een taxirit of het gebruik van een alternatief vervoermiddel.

Die regeling leidde in de zomer van 2025 tot een enorme hoeveelheid aanvragen. Volgens de door NOS gepubliceerde cijfers ontving NS na de stakingen in juni ongeveer 180.000 claims. De totale waarde daarvan bedroeg circa €4 miljoen. Uiteindelijk werd ongeveer €2,8 miljoen goedgekeurd.

De grote aantallen leverden NS een praktisch probleem op. Het spoorbedrijf zegt niet goed te kunnen controleren of iedere aanvrager daadwerkelijk van plan was met de trein te reizen en werkelijk kosten heeft gemaakt.

Iemand kon volgens NS relatief eenvoudig €25 aanvragen, ook wanneer hij thuiswerkte en helemaal geen treinreis had gepland. Het bedrijf ziet daarin een risico op misbruik. Tijdens de behandeling van de aanvragen werd eerder ook al duidelijk dat geautomatiseerde systemen en bots werden ingezet om massaal claims in te dienen.

NS concludeert nu dat de regeling voor vervangend vervoer niet langer uitvoerbaar is.

De financiële gevolgen kunnen aanzienlijk groter zijn dan de oude vergoeding van €25. Een taxirit tussen een woonplaats en een luchthaven kost al snel tientallen euro’s. Wie vanwege een landelijke staking een auto moet huren, kan met brandstof, huurkosten en parkeren nog veel meer kwijt zijn.

Datzelfde geldt voor reizigers die een hotelovernachting boeken omdat zij de volgende ochtend vroeg op Schiphol moeten zijn. Zulke kosten werden ook onder de oude regeling niet automatisch volledig vergoed, maar de tegemoetkoming van maximaal €25 verzachtte de rekening in ieder geval enigszins.

Die mogelijkheid verdwijnt nu. De nieuwe hoofdregel is eenvoudig: NS betaalt bij een staking geen vervangend vervoer meer.

Dat betekent niet dat reizigers bij iedere uitgevallen trein met lege handen staan. Wie al een kaartje heeft gekocht en zijn reis niet kan maken, kan de ritprijs terugvragen. Ook voor abonnementhouders blijft een compensatieregeling bestaan. De extra kosten boven op de treinreis zijn echter voor de reiziger.

Op woensdag 9 september staat een landelijke staking in het openbaar vervoer gepland. Naar verwachting worden niet alleen treinen geraakt, maar ook delen van het bus-, tram- en metrovervoer.

Hoe groot de hinder precies wordt, moet nog blijken. De definitieve dienstregelingen en exacte actietijden worden gewoonlijk pas kort voor een staking bekendgemaakt. De nieuwe financiële regeling ligt echter al vast.

Wie op 9 september moet reizen, kan daarom het beste vooraf verschillende opties vergelijken. Denk aan thuiswerken, carpoolen, een deelauto, een regionale vervoerder die wel rijdt of het verplaatsen van een afspraak.

Bij een vlucht is het verstandig ook te kijken naar de kosten van luchthavenparkeren en een eventuele hotelovernachting. Een goedkope oplossing op papier kan door parkeertarieven of extra kilometers uiteindelijk behoorlijk duur uitvallen.

NS heeft de verandering voorgelegd aan het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer, het Locov. Daarin zijn verschillende organisaties vertegenwoordigd die de belangen van reizigers behartigen.

Het Locov adviseerde negatief over het schrappen van de vergoeding. Dat advies is echter niet bindend. NS mag de regeling daardoor toch aanpassen en heeft besloten dat ook te doen.

Het spoorbedrijf stelt dat zijn resterende compensatieregeling nog steeds ruimer is dan de Europese wetgeving voorschrijft. Voor de reiziger verandert daarmee weinig aan de praktische uitkomst: wie een alternatieve reis maakt, betaalt die voortaan zelf.

De belangrijkste actie is daarom niet wachten tot de volgende staking daadwerkelijk begint. Controleer vooraf wat een taxi, huurauto of parkeerplaats kost en maak een plan B. De oude gedachte dat NS na afloop nog maximaal €25 bijdraagt, klopt niet meer.