Erfgenaam die zijn broer een onherroepelijke volmacht gaf, kan de verdeling niet meer tegenhouden, ook niet als hij €3.000 tekort zegt te komen

De zaak laat zien hoe ver de plicht van een notaris reikt om mee te werken, zodra de familie eerder heeft getekend. Na het overlijden van hun moeder op vrijdag 13 februari 2004 lagen de negen erfgenamen jarenlang met elkaar overhoop. Ruim vijf jaar later sloten zij bij de rechtbank in Den Haag alsnog een vaststellingsovereenkomst om de strijd te beëindigen. In het proces-verbaal van donderdag 2 juli 2009 kreeg de broer "een onherroepelijke volmacht" voor de bankrekeningen en voor de akte van verdeling.

Een onherroepelijke volmacht trek je niet zomaar in je eentje in, ook niet als je de uitvoering wantrouwt. De afspraak uit 2009 stelde maar één harde voorwaarde vooraf. Alle andere erfgenamen moesten eerst het ontwerp van de akte te zien krijgen. Was de nalatenschap eenmaal bij de notaris verdeeld, dan konden de familieleden daarover niets meer van elkaar eisen.

Toen het concept medio augustus 2024 rondging, stond er een bepaling in over kwijting en décharge. Daarmee zou ieder familielid definitief afzien van nieuwe claims over het beheer door de broer. Op maandag 19 augustus 2024 mailde een van de erfgenamen een bezwaar naar het notariskantoor. Hij schreef dat hij zijn broer "geen kwijting en décharge" verleende en eerst antwoord op zijn vragen wilde.

Twee dagen later reageerde de notaris. Op donderdag 22 augustus 2024 passeerde hij de akte van verdeling toch, maar zonder de omstreden kwijtingsclausule. Voor de erfgenaam die de verdeling scheef vond, voelde dat wrang. Toch bleef het notariskantoor daarmee binnen de ruimte die de familie zelf had gegeven.

De notarissen leggen in hun stappenplan voor het afwikkelen van een nalatenschap de gewone route uit. Normaal gesproken moeten alle erfgenamen het samen eens zijn. Het regelwerk ligt dan meestal bij de executeur uit het testament, of bij een erfgenaam of iemand anders die zij samen machtigen. In deze familie lag die bevoegdheid vast in een overeenkomst die bij de rechter was gesloten.

Volgens artikel 21 van de Wet op het notarisambt moet een notaris in principe meewerken als hem om een akte wordt gevraagd. Hij moet alleen weigeren als het werk in strijd is met het recht of de openbare orde, als het kennelijk een ongeoorloofd doel of gevolg heeft, of als er andere gegronde redenen zijn. In zijn verweer bij de tuchtkamer wees de notaris daarom op het oude Haagse akkoord. Volgens hem gaf dat de broer zo goed als "carte blanche" om de verdeling rond te maken.

Bovendien kwam de notaris het grootste bezwaar tegemoet door de kwijting uit de akte te halen. De tuchtkamer legde de klacht van 14 april 2025 naast artikel 93 van dezelfde wet. De klager had de onherroepelijke volmacht zelf getekend en had het concept vooraf kunnen inzien. Volgens de kamer was het daarom niet aan de notaris om over de familieafspraken te oordelen. Een reden om te weigeren was er niet.

Een ruzie over €3.000 nadeel of een onvolledige uitbetaling binnen de familie ligt volgens de kamer buiten de invloedssfeer van de notaris. Wie zich benadeeld voelt, kan een gewone rechtszaak beginnen tegen het familielid met de volmacht.

Teken daarom nooit blind een onherroepelijke volmacht om snel van een familieruzie af te zijn. Beperk een boedelvolmacht in tijd, en spreek af dat er pas wordt betaald als iedereen het overzicht heeft goedgekeurd. Laat de gevolmachtigde elke betaling vooraf melden. Zo voorkom je dat een familielid jaren later zonder jouw akkoord afrekent bij de notaris.