Onterfde kinderen rekenen moeders erfenis op €460.654, hun oom als executeur op €254.086

Het gaat om de legitimaire massa: het bedrag waarover het wettelijke minimum voor kinderen wordt berekend. Hoe hoger die massa, hoe meer de onterfde kinderen kunnen opeisen. Het verschil tussen beide berekeningen is precies €206.568,13. De uitspraak staat sinds 13 november op Rechtspraak.nl.

De vrouw trouwde in 2006 voor de derde keer, liet dat huwelijk in 2020 ontbinden en overleed een jaar later. De financiële afwikkeling van die scheiding was toen nog niet rond. In haar testament van 12 juni 2020 onterfde ze haar twee kinderen uit haar eerste huwelijk, en ze benoemde vijf andere erfgenamen.

Twee van die erfgenamen waren minderjarig toen ze overleed. Een van de onterfde kinderen, een dochter, treedt samen met haar man op als hun wettelijk vertegenwoordiger. Zij staat dus aan twee kanten: als onterfd kind dat haar deel opeist, en als vertegenwoordiger van erfgenamen die dat deel uit de erfenis moeten betalen.

Wie door een ouder wordt onterfd, heeft volgens artikel 4:63 en 4:64 van het Burgerlijk Wetboek toch recht op de legitieme portie. Dat is de helft van wat het kind zonder testament zou hebben geërfd. Het kind krijgt geen deel van het huis of de spullen, maar een bedrag in geld. Volgens artikel 4:65 tellen bij de berekening ook bepaalde schenkingen mee, en gaan bepaalde schulden eraf.

Er is wel een termijn: een onterfd kind moet binnen vijf jaar na het overlijden laten weten dat het zijn legitieme portie wil, staat in artikel 4:85. Gebeurt dat niet op tijd, dan vervalt het recht.

De broer van de overleden vrouw is executeur en afwikkelingsbewindvoerder, en beheert dus de hele erfenis. Bij de kantonrechter deed hij twee verzoeken. Hij wilde in het boedelregister laten zetten dat de twee minderjarige erfgenamen de erfenis beneficiair hadden aanvaard. Dan hoeven zij niet met hun eigen geld op te draaien voor schulden uit de erfenis. Ook vroeg hij goedkeuring voor een echtscheidingsconvenant en een vaststellingsovereenkomst met de ex-man van zijn zus.

Het eerste verzoek wees de kantonrechter af. Een erfenis van een minderjarige geldt volgens artikel 4:193 lid 2 al vanzelf als beneficiair aanvaard als de vertegenwoordiger binnen drie maanden niets kiest. Niemand betwistte bovendien dat de oom de erfenis mocht beheren, en een ouder had beloofd de aanvaarding alsnog te laten inschrijven. De oom had bij een aantekening dus geen belang.

In het tweede verzoek verklaarde de kantonrechter hem niet-ontvankelijk. Hij heeft die goedkeuring niet nodig, want in het testament staat dat hij mag verdelen "zonder toestemming van de rechthebbende of machtiging van de kantonrechter". Een notariële akte is daarvoor niet vereist, en die had hij ook niet overgelegd. Een oordeel over het convenant zou bovendien vooruitlopen op de zaak over de legitieme portie die nog bij de rechtbank loopt.

Een executeur die ook afwikkelingsbewindvoerder is, heeft veel macht. "Dan neemt de executeur-afwikkelingsbewindvoerder alle beslissingen, niet de erfgenamen," schrijft Notaris.nl. Staan er nog geldvorderingen open, van een ex-partner of van onterfde kinderen, dan ontstaat al snel ruzie over wat de erfenis waard is.

Erft een minderjarig kind, dan beschermt die regel van drie maanden het tegen schulden uit de erfenis. Wil je als ouder toch zelf een verklaring afleggen, dan doe je dat bij de rechtbank en betaal je volgens Notaris.nl €165 griffierecht.

Ben je onterfd, let dan op de termijn van vijf jaar en laat de waarde van de erfenis goed narekenen. Een verschil in de berekening kan, zoals in deze zaak, tienduizenden euro's schelen. In Breda moesten beide partijen hun eigen proceskosten betalen.