AOW'er die na een scheiding alleen woont, krijgt €1.581,55 netto per maand: wie het pensioen niet binnen twee jaar meldt, haalt het zelf bij de ex

Steeds meer zestigplussers gaan na een lang huwelijk uit elkaar. Dat blijkt rond de uitzending van vrijdag 13 november over de grijze scheiding die MAX Meldpunt op dinsdag 10 november aankondigde. In die aankondiging bespreekt het programma onder meer een 73-jarige vrouw die bij haar scheiding direct afstand deed van het pensioen van haar ex-man. Daardoor bleef ze met een lager inkomen achter. Wie na zijn zestigste uit elkaar gaat, krijgt te maken met twee gescheiden regelingen. De AOW loopt via de Sociale Verzekeringsbank (SVB), het aanvullend pensioen via een of meer pensioenfondsen.

Voor de AOW kijkt de SVB naar je woon- en leefsituatie. Woon je na de scheiding alleen en heb je in Nederland een volledige AOW opgebouwd, dan gaat je uitkering vanaf de tweede helft van 2026 naar €1.581,55 netto per maand. Dat geldt wanneer je de loonheffingskorting laat toepassen. Getrouwd of samenwonend bedraagt die uitkering €1.084,13 netto per maand per persoon. Bruto loopt het maandbedrag op van €1.139,39 naar €1.662,16. Dat is een verschil van €522,77 per maand.

Gebruik je de loonheffingskorting al bij een pensioenfonds en laat je die daarom niet op je AOW toepassen? Dan stijgt een volledige AOW bij alleen wonen van €880,96 naar €1.285,22 netto per maand. Dat scheelt €404,26 netto per maand. Ook de opbouw van het vakantiegeld, dat de SVB in mei uitkeert, gaat omhoog. Die stijgt van €74,85 bruto per maand voor een gehuwde of samenwonende naar €104,78 bruto per maand voor een alleenstaande. Dat is een verschil van €29,93 bruto per maand.

Tegenover die hogere uitkering per persoon staat dat twee ex-partners voortaan ieder een eigen huishouden betalen. Ontvang je nog de oude AOW-toeslag voor wie al vóór 2015 AOW had met een jongere partner met weinig of geen inkomen? Houd er dan rekening mee dat die toeslag bij een scheiding definitief stopt. Daarna kan die toeslag niet opnieuw herleven.

De AOW zelf wordt bij een scheiding nooit met een ex-partner gedeeld. Het aanvullend ouderdomspensioen meestal wel. Is een huwelijk, geregistreerd partnerschap of scheiding van tafel en bed geëindigd na 30 april 1995, dan geldt de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Volgens die wet hebben beide ex-partners standaard ieder recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens die huwelijks- of partnerschapsperiode is opgebouwd. Samen kun je een ander percentage of een andere periode kiezen, of helemaal van verdeling afzien. Dat moet dan wel schriftelijk vastliggen in de huwelijkse voorwaarden, de partnerschapsvoorwaarden of het scheidingsconvenant.

Stel dat één partner tijdens het huwelijk €1.200 bruto per maand aan ouderdomspensioen opbouwde en de ander geen eigen aanvullend pensioen heeft. Bij de standaardverdeling van 50 procent gaat volgens een berekening van DDS ongeveer €600 bruto per maand naar de ex-partner. Dat is ongeveer €7.200 bruto per jaar. Het pensioenfonds kan dat deel zelf maandelijks overmaken. Daarvoor moet je binnen twee jaar na de scheiding het formulier voor de verdeling van ouderdomspensioen naar de pensioenuitvoerder sturen. Heb je bij meerdere fondsen of verzekeraars pensioen staan, dan heeft elke uitvoerder een eigen formulier nodig.

Laat je die termijn van twee jaar voorbijgaan zonder melding, dan vervalt het recht op rechtstreekse uitbetaling door de pensioenuitvoerder. Je recht op de helft van het opgebouwde pensioen blijft wel overeind. Maar het fonds stort het volledige bedrag op de rekening van degene die het pensioen opbouwde. Je bent dan aangewezen op maandelijkse betaling door je ex-partner zelf. Dat verandert alleen als jullie later alsnog allebei meewerken en een fonds die gezamenlijke aanvraag nog accepteert. Komt het deel voor de ex-partner onder de wettelijke grens voor kleine pensioenen van €632,63 bruto per jaar in 2026 uit, dan verdeelt het pensioenfonds het bedrag niet.

Bij het verdelen van het ouderdomspensioen heb je naast de standaardverdeling ook de mogelijkheid van conversie, oftewel definitief splitsen. Bij gewoon verevenen blijft de betaling gekoppeld aan degene die het pensioen heeft opgebouwd. Het deel voor de ex-partner gaat pas in zodra de opbouwer met pensioen gaat. Overlijdt de ex-partner die een deel meekreeg eerder, dan krijgt degene die het pensioen opbouwde vanaf dat moment weer het volledige ouderdomspensioen. Overlijdt andersom de opbouwer, dan stopt het verevende ouderdomspensioen. De achterblijvende ex-partner kan dan terugvallen op het tot de scheiding opgebouwde bijzonder partnerpensioen. Dat geldt niet als daar samen schriftelijk afstand van is gedaan.

Conversie is niet mogelijk bij een scheiding van tafel en bed. Kies je in het convenant of de voorwaarden wel voor conversie, dan voegt het fonds het te verdelen ouderdomspensioen en het opgebouwde partnerpensioen samen. Zo ontstaat een eigen ouderdomspensioen op naam van de ex-partner. Bij ABP gaat dat eigen recht in op de eigen AOW-leeftijd van die ex-partner, of meteen op de scheidingsdatum als je na die leeftijd scheidt. Na conversie ben je financieel los van elkaar. Overlijdt de opbouwer, dan loopt het eigen ouderdomspensioen door en volgt er geen apart bijzonder partnerpensioen meer. Overlijdt de ex-partner eerder, dan vloeit het afgesplitste deel ook niet terug.

Woonde je ongehuwd samen zonder geregistreerd partnerschap, dan geeft de wet geen recht op de helft van elkaars ouderdomspensioen. Alleen over het partnerpensioen na overlijden zijn er dan vaak afspraken bij het pensioenfonds. Bij ABP geldt dan bijvoorbeeld als voorwaarde dat er een notarieel samenlevingscontract was en de partner vóór de AOW-leeftijd bij het fonds is aangemeld.

Een echtscheiding in Nederland, het einde van een geregistreerd partnerschap in Nederland en een binnenlandse verhuizing krijgt de SVB automatisch door via de gemeente. Dat werkt zolang je je nieuwe adres daar op tijd inschrijft. Ga je na ongehuwd samenwonen uit elkaar of woon je niet langer op hetzelfde adres als je partner? Of leef je duurzaam gescheiden of scheid je van tafel en bed? Dan moet je die wijziging in Nederland binnen vier weken zelf aan de SVB doorgeven. Vanuit het buitenland is dat binnen zes weken.

Regel je een scheiding op latere leeftijd? Leg dan vóór het ondertekenen van het convenant een overzicht van alle opgebouwde pensioenen van beide partners naast elkaar. Teken geen clausule waarin je afziet van pensioenverevening of bijzonder partnerpensioen zonder precies door te rekenen wat dat per maand scheelt. Stuur het mededelingsformulier direct na de inschrijving van de scheiding naar elk betrokken pensioenfonds. Zo ligt de rechtstreekse betaling vast ruim voordat de grens van twee jaar verstrijkt.