SVB telt 1.424.560 alleenstaande AOW'ers, 2,4 procent meer dan een jaar eerder: wie gaat samenwonen, krijgt €497 netto per maand minder

Steeds meer AOW'ers wonen alleen. Volgens nieuwe cijfers van de SVB kregen eind september 1.424.560 mensen de AOW voor alleenstaanden, 2,4 procent meer dan een jaar eerder. Bij mannen was de groei het sterkst: 3,9 procent, naar 472.142. Ga je als alleenstaande AOW'er samenwonen, dan krijg je in plaats van €1.581,55 nog €1.084,13 netto per maand: €497,42 minder.

Dat zijn de bedragen die de SVB sinds 1 juli 2026 betaalt bij een volledige AOW met loonheffingskorting. Hebben jullie allebei een volledige AOW, dan levert jullie huishouden samen ruim €994 per maand in. Met een LAT-relatie, waarbij ieder in een eigen huis blijft wonen, houden jullie allebei de AOW voor alleenstaanden, zolang ieder van jullie een eigen hoofdverblijf heeft.

Een aanzienlijk deel van de alleenstaande AOW'ers zou wel willen samenwonen, maar doet het niet uit vrees dat de AOW omlaag gaat, schrijft de SVB op basis van onafhankelijk onderzoek. Hieronder lees je wanneer de SVB je als stel ziet, en wanneer niet.

Ben je niet getrouwd, dan behandelt de AOW je toch als gehuwd als je met een andere ongehuwde volwassene een gezamenlijke huishouding voert. Dat is zo als aan twee voorwaarden uit artikel 1 van de AOW is voldaan: jullie hebben je hoofdverblijf in dezelfde woning, en jullie zorgen voor elkaar, door mee te betalen aan de huishouding of op een andere manier.

Wat als zorg telt, staat in de beleidsregels van de SVB. Delen jullie alleen de huur of hypotheek en de vaste lasten, zoals energie en verzekeringen, dan is dat volgens de SVB nog geen zorg voor elkaar. Betalen jullie ook samen de boodschappen, de auto of vakanties, of kook en poets je voor elkaar of verzorg je de ander bij ziekte, dan wel.

In drie situaties is het altijd een gezamenlijke huishouding zodra jullie in hetzelfde huis je hoofdverblijf hebben: als jullie eerder met elkaar getrouwd zijn geweest, als jullie samen een kind hebben, of als jullie in een samenlevingscontract hebben afgesproken allebei bij te dragen aan de huishouding.

Bij een LAT-relatie draait het om het hoofdverblijf. Twee adressen in de Basisregistratie Personen zijn daarvoor niet genoeg. De SVB kijkt volgens haar beleidsregel over het hoofdverblijf ook naar waar je feitelijk woont: waar je slaapt, je kleren en spullen bewaart, je post krijgt en je administratie doet, en of je een sleutel hebt.

Zijn jullie het grootste deel van de tijd in één huis, dan kan de twee-woningenregel je beschermen. Volgens die regel heb je in ieder geval geen hoofdverblijf in hetzelfde huis als ieder van jullie een koop- of huurwoning op eigen naam heeft, daar staat ingeschreven, alle kosten van die woning zelf betaalt en die woning vrij ter beschikking heeft. Dat laatste betekent: je verhuurt hem niet, er woont of staat niemand anders ingeschreven dan je minderjarige kinderen, en gas, water of stroom zijn niet afgesloten.

Stel: jij en je partner hebben allebei een volledige AOW met loonheffingskorting. Wonen jullie apart, dan krijgen jullie samen 2 x €1.581,55 = €3.163,10 netto per maand. Ziet de SVB jullie als samenwonend, dan wordt dat 2 x €1.084,13 = €2.168,26. Het verschil is €994,84 per maand, ruim €11.900 per jaar. Ook het vakantiegeld dat je opbouwt, daalt van €104,78 naar €74,85 bruto per maand. Of samenwonen toch loont, hangt af van wat jullie aan woonlasten besparen.

Woon je samen met je volwassen kind, dan is dat volgens de wet geen gezamenlijke huishouding, want een bloedverwant in de eerste graad is uitgezonderd. Dat geldt ook voor een meerderjarig stiefkind uit een huwelijk of een voormalig pleegkind. Voor een kleinkind, broer of zus geldt die uitzondering niet. Zo kortte de SVB de AOW van een opa bij wie zijn kleinzoon inwoonde.

Neem je een huurder of kostganger in huis, dan telt die niet als partner zolang jullie relatie echt zakelijk is. De SVB stelt daar in haar beleidsregel over een commerciële relatie eisen aan. Er moet een ondertekende en gedateerde overeenkomst zijn, met de periode, wat je levert en de prijs, apart voor de kamer en voor bijvoorbeeld maaltijden. De prijs moet gebruikelijk zijn en af en toe worden aangepast. Je moet de betalingen met bankafschriften kunnen aantonen, de huurder heeft een ruimte die geschikt is om zelfstandig te wonen, en je geeft de inkomsten op aan de Belastingdienst als dat moet.

Een gedeelde pot voor de boodschappen kan dat zakelijke karakter al breken. Een verhuurster raakte zo haar AOW voor alleenstaanden kwijt.

Ga je samenwonen, dan moet je dat volgens artikel 49 van de AOW "onverwijld uit eigen beweging" aan de SVB melden. Een vaste termijn noemt de wet niet. Meld je het te laat, dan vordert de SVB de AOW die je te veel hebt gekregen terug, en kan er een boete bij komen.

Het kabinet wil voor de AOW een objectief partnerbegrip, naar het voorbeeld van de toeslagen. Of je partner bent, zou dan vooral afhangen van vaste gegevens, zoals hetzelfde adres in combinatie met bijvoorbeeld een notarieel samenlevingscontract of een gezamenlijk kind. Volgens het kabinet kan dat op zijn vroegst op 1 januari 2029 ingaan, en het voorstel moet nog worden uitgewerkt.

De SVB pleit al langer voor eenvoudiger regels. Uit onderzoek van bureau Ecorys voor het kabinet bleek vorig jaar dat de AOW-regels voor een deel van de ouderen een belemmering zijn om samen te gaan wonen. Volgens een recente kosten-batenanalyse waar de SVB naar verwijst, leidt een eenvoudiger systeem, bijvoorbeeld met een objectief partnerbegrip, tot 5.800 tot 10.400 extra samenwonenden per jaar, en daarmee tot 1.500 tot 2.600 extra woningen op de woningmarkt.

Twijfel je of de SVB jullie als stel ziet, zet dan op een rij waar ieder van jullie slaapt, staat ingeschreven en post krijgt, en wie welke kosten betaalt. Wat je zelf aan AOW ontvangt, zie je in Mijn SVB bij Betalingen.