Kabinet wil partnerregels uit de toeslagen in de AOW: bij 53.000 AOW'ers verandert de uitkering, 34.000 samenwonenden gaan erop vooruit

Het kabinet wil dat de SVB voor de AOW dezelfde regels gaat gebruiken om te bepalen wie je partner is als Dienst Toeslagen. Voor ongeveer 53.000 AOW'ers verandert dan de hoogte van hun AOW. Dat schrijven minister Vijlbrief van Sociale Zaken en minister Aartsen van Werk en Participatie in een Kamerbrief van 30 oktober. De wijziging kan op zijn vroegst op 1 januari 2029 ingaan.

Het gaat om 1,4 procent van alle AOW-gerechtigden. Omdat meer mensen erop vooruitgaan dan achteruit, kost het plan geld: volgens de brief €185 miljoen in 2029, aflopend naar €135 miljoen per jaar. Het kabinet moet het voorstel nog uitwerken. Vóór de behandeling van de begroting van Sociale Zaken krijgt de Kamer een brief met opties om het te betalen.

Het doel is eenvoud. Omdat de gegevens straks vooral uit registers komen, zoals de Basisregistratie Personen, zouden instanties volgens de brief "minder vaak achter de voordeur hoeven te kijken". Ouderen die willen samenwonen of voor elkaar willen zorgen, weten dan vooraf waar ze aan toe zijn.

Een AOW'er die alleen woont, krijgt nu 70 procent van het netto minimumloon. Wie getrouwd is of een gezamenlijke huishouding voert, krijgt 50 procent. Sinds 1 juli 2026 is dat €1.662,16 en €1.139,39 bruto per maand.

Van een gezamenlijke huishouding is volgens artikel 1 van de AOW sprake als twee mensen hun hoofdverblijf in dezelfde woning hebben en voor elkaar zorgen, bijvoorbeeld door bij te dragen in de kosten. Ouders en kinderen vallen daar niet onder. De SVB moet dat per geval beoordelen, en dat pakt niet altijd uit zoals mensen verwachten. Wie met familie samenwoont, wordt soms wel en soms niet gekort.

Straks telt vooral wat er in de registers staat. Je bent dan partner voor de AOW als je getrouwd bent of een geregistreerd partnerschap hebt. Woon je ongehuwd samen, dan ben je alleen partner als je op hetzelfde adres staat ingeschreven en daarnaast:

Dat is de uitwerking die het kabinet in oktober 2025 aan de Kamer stuurde, op basis van het partnerbegrip van de toeslagen. Eerstegraads bloedverwanten, zoals een ouder en een kind, blijven ook dan uitgezonderd.

Volgens de analyse die SZW en de SVB toen maakten, gaan ongeveer 34.000 AOW'ers van de AOW voor samenwonenden naar die voor alleenstaanden. Het gaat om ongehuwd samenwonenden die de SVB nu als gezamenlijke huishouding ziet, maar die niet aan de nieuwe criteria voldoen. Met de bedragen van nu is dat €522,77 bruto per maand meer per persoon.

Stel: twee weduwen van 72 delen een huurwoning en de kosten, zonder samenlevingscontract. De SVB ziet hen nu als gezamenlijke huishouding, en dan krijgen ze samen €2.278,78 bruto AOW per maand. Met het nieuwe partnerbegrip zijn ze geen partners en krijgt elk €1.662,16, samen €3.324,32 bruto.

Ongeveer 19.000 AOW'ers gaan volgens dezelfde analyse de andere kant op. Het gaat vooral om getrouwden die nu de AOW voor alleenstaanden krijgen omdat de SVB hen als duurzaam gescheiden levend ziet. Daar horen ook echtparen bij van wie een van beiden in een verpleeghuis of beschermd wonen is opgenomen, en die daarvoor hebben gekozen. Zij blijven straks altijd partner.

Ook een deel van de huishoudens met drie of meer mensen kan de lagere AOW krijgen, als twee van hen volgens de nieuwe criteria partners zijn. Nu krijgen zij altijd de AOW voor alleenstaanden. In de berekening is voor wie erop achteruitgaat uitgegaan van overgangsrecht. Hoe dat eruitziet, is nog niet uitgewerkt.

De AIO, de aanvulling voor wie een onvolledige AOW heeft, gaat volgens de brief mee in de wijziging. Het kabinet onderzoekt ook of hetzelfde partnerbegrip tegelijk kan gaan gelden voor de nabestaandenuitkering van de Anw.

Voorlopig verandert er niets. Tot een nieuwe wet is aangenomen, beoordeelt de SVB je woonsituatie volgens de huidige regels. Ga je samenwonen, neem je iemand in huis of gaat je partner naar een verpleeghuis, geef dat dan op tijd door aan de SVB, zodat je later niets hoeft terug te betalen.