Man houdt de voordeur open terwijl een vrouw met een koffer en een plant bij zijn rijtjeshuis staat.

Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Nabestaande nam een vrouw in huis: SVB vordert €4.883,86 Anw terug en legt ruim €1.334 boete op

Economie•31 okt , 4:30

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

De SVB vordert €4.883,86 aan nabestaandenuitkering terug van een man bij wie in januari 2023 een vrouw kwam wonen. Volgens de SVB was zij een kostendeler, en daar had hij melding van moeten maken. Daarbovenop kreeg hij een boete van ruim €1.334. De rechtbank Gelderland geeft de SVB gelijk in een uitspraak die op 29 oktober is gepubliceerd.

De man voerde aan dat hij niet wist dat hij dit moest doorgeven. Hij had wettelijk gezien geen relatie met de vrouw: ze waren niet getrouwd en hadden geen samenlevingscontract. Ook kon zij geen inkomen verdienen, omdat ze de Nederlandse taal nog niet sprak. Dat hielp hem niet.

Een melding bij de SVB

De man krijgt sinds maart 2009 een nabestaandenuitkering. Op 6 augustus 2023 kreeg de afdeling handhaving van de SVB een melding dat er een vrouw bij hem was ingetrokken. De SVB liet hem formulieren over zijn woonsituatie invullen en kwam eind januari 2024 op huisbezoek.

De conclusie: de vrouw woonde sinds 19 januari 2023 bij hem en telde als kostendeler. In februari 2024 trok de SVB het recht op zijn nabestaandenuitkering per 1 februari 2023 in. Tegen dat besluit ging de man na zijn bezwaar niet in beroep, dus dat staat vast. Daarna volgde de rekening: €4.883,86 over februari tot en met december 2023.

Wanneer iemand een kostendeler is

De Anw kijkt naar wie er bij je woont. Draagt iemand bij aan het huishouden, door mee te betalen of door voor elkaar te zorgen, dan is er volgens de SVB een gezamenlijke huishouding. Dan krijg je meestal geen nabestaandenuitkering meer, ook als je niet getrouwd bent.

Draagt de ander niet bij, dan is er geen gezamenlijke huishouding. Is die persoon 27 jaar of ouder, dan noemt de SVB hem of haar een kostendeler. Dat kan iedereen zijn, ook je kind of een van je ouders. Je krijgt dan een lagere uitkering.

Het verschil is fors. Vanaf 1 juli 2026 is de volledige nabestaandenuitkering €1.698,30 bruto per maand. Woon je met een kostendeler, of woon je samen vanwege intensieve zorg, dan is het €1.103,77 bruto. Dat is €594,53 bruto per maand minder.

Stel: met de bedragen van nu komt er in januari iemand van 30 bij je wonen die niets bijdraagt, en je geeft dat pas na een jaar door. Dan heb je van februari tot en met december 11 keer €594,53 te veel gekregen: €6.539,83 bruto. Dat bedrag kan de SVB terugvorderen, en er kan een boete bij komen. Woon je samen omdat je iemand verzorgt, of verzorgt iemand jou, dan gelden er aparte regels voor je Anw.

Waarom de man moet terugbetalen

Volgens de rechter moet de SVB te veel betaalde Anw in beginsel terugvorderen. Of je wist dat je iets moest melden, doet voor de terugvordering niet ter zake. De SVB kan alleen afzien van terugbetalen als er dringende redenen zijn.

Sinds een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep uit 2024 moet de SVB daarbij niet alleen naar de gevolgen kijken, maar ook naar de oorzaak van de terugvordering. Hier lag die oorzaak bij de man zelf, vindt de rechter: hij had niet gemeld dat de vrouw bij hem woonde. En de SVB vroeg hem direct om informatie na de melding van augustus 2023.

De man zei dat de terugvordering hem financiële en emotionele stress bezorgt. Maar hij liet niet zien hoe zijn financiële situatie eruitziet. Bovendien is de SVB nog niet begonnen met innen. Bij het innen geldt de beslagvrije voet, en de SVB stemt een betalingsregeling af op wat hij kan aflossen.

De boete van ruim €1.334

Wie een verandering niet meldt, krijgt in beginsel een boete. De SVB legde eerst €2.441,93 op, de helft van het hele terugvorderingsbedrag. Na het bezwaar werd dat ruim €1.334: de helft van het bedrag over de periode vanaf januari 2023 tot het moment dat de SVB hoorde dat de vrouw bij hem woonde.

Dat hij het niet wist, telt ook hier niet, oordeelt de rechter. De man had moeten beseffen dat zijn woonsituatie belangrijk kon zijn voor zijn uitkering. De SVB vraagt om wijzigingen binnen 4 weken door te geven, en vermeldt dat volgens de rechter ook in haar besluiten.

Eerder bleef een SVB-boete ook staan toen iemand een huwelijk alleen bij de gemeente had gemeld.

Zo voorkom je een rekening van de SVB

Geef binnen 4 weken door als er iemand bij je komt wonen, ook een familielid of een kennis met wie je geen relatie hebt.
Huurt iemand een kamer bij je of is iemand kostganger, leg dat dan vast. Volgens de SVB heeft een puur zakelijke relatie geen gevolgen voor je uitkering, als je die kunt bewijzen met een contract en bankafschriften. De SVB heeft daar modelovereenkomsten voor.
Woont iemand bij je omdat die persoon intensieve zorg nodig heeft, of omdat jij die zorg nodig hebt, geef dat dan ook door. Dan geldt hetzelfde lagere bedrag als bij een kostendeler.
Ga je samenwonen met een nieuwe partner, dan stopt de uitkering. Loopt dat binnen korte tijd mis, dan kan je uitkering soms terugkomen.

Lees ook

Ben je het niet eens met een terugvordering of boete van de SVB, maak dan bezwaar binnen de termijn die in de brief staat. De man in deze zaak kan nog in hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep, binnen zes weken nadat de uitspraak is verstuurd.

Wil je vaker zulke uitleg over je geld op je telefoon? Volg DDS op ons nieuwe WhatsApp-kanaal.