Haagse boekhoudtruc van Heinen en Eerenberg: kabinet aast op de herstelpot voor beroofde spaarders en schuift begrotingsgat vooruit

Je leest het echt goed. Jarenlang heeft de Nederlandse staat spaarders en kleine beleggers onrechtmatig uitgekleed door belasting te heffen over een verzonnen rendement dat op geen enkele spaarrekening te halen viel. Nadat de Hoge Raad die fiscale roofbouw keihard onwettig verklaarde, moest Den Haag met tegenzin miljarden euro's opzijzetten voor het rechtsherstel van gedupeerde spaarders in box 3.

Maar de Belastingdienst heeft dat herstelproces rond het doorgeven van werkelijk rendement opgetuigd als een bureaucratisch doolhof, waarin ruim 150.000 formulieren niet eens inhoudelijk in behandeling zijn genomen, en Den Haag liet grote groepen niet-bezwaarmakers al buiten de boot vallen. Er komen veel minder verzoeken binnen dan verwacht, en dus wordt er tot nu toe veel minder van dat gereserveerde geld terugbetaald dan waarop was gerekend. En wat bedenken Heinen en Eerenberg nu in de plannen die zij vrijdag aan de oppositie hebben voorgelegd, en waarover De Telegraaf op basis van ingewijden bericht? Ze willen dat overblijvende herstelbudget gewoon inzetten om hun eigen begrotingsgat rond het nieuwe box 3-stelsel te vullen!

Tot voor kort hield het kabinet die truc zelf nog af met het terechte argument dat gedupeerde burgers zich nog altijd kunnen melden voor hun teruggave. Maar nu Heinen in politieke ademnood verkeert omdat er voor zijn eerdere belastingverhogingen geen meerderheid te vinden is in de Tweede en Eerste Kamer, gaat ook dat laatste restje fatsoen overboord.

Laat de ongekende schaamteloosheid van deze constructie even op je inwerken. De overheid pakt eerst jarenlang onrechtmatig geld af van spaarders, maakt van het terugvragen vervolgens een bureaucratisch doolhof, laat miljarden op de plank liggen, en gebruikt die niet-opgehaalde buit nu om de invoering van haar volgende box 3-belasting te betalen.

Om te zien hoe absurd deze hele Haagse zoektocht naar zogeheten dekking is, moet je eerst terug naar de oorzaak van Heinens puzzel. Het kabinet-Jetten wil in 2028 overstappen op een nieuw stelsel in box 3, maar moest onder zware maatschappelijke en politieke druk afstappen van het krankzinnige plan om jaarlijks belasting te heffen over papieren waardestijgingen die mensen nog helemaal niet hebben verzilverd.

In plaats daarvan wil het kabinet per 2028 een vermogenswinstbelasting invoeren, waarbij beleggers en vermogenden pas afrekenen op het moment dat zij hun winst daadwerkelijk verkopen en incasseren. Op de Haagse rekenbureaus levert die overgang in de eerste jaren een papieren tegenvaller van miljarden euro's op, simpelweg omdat de fiscus niet meer elk jaar vooraf mag graaien in onverzilverde winst.

In elk normaal huishouden en in elk gezond bedrijf betekent minder inkomsten op korte termijn dat je de tering naar de nering zet en minder uitgeeft. Maar in de zieke rekenwereld van het ministerie van Financiën geldt het geld dat nog op de rekening van de burger staat als bezit van de staat, en dus moesten Heinen en Eerenberg op jacht naar vervangende inkomsten.

Een maand geleden probeerden ze dat nog door zo'n 1,2 miljoen extra kleine spaarders en beleggers in box 3 aan te slaan, maar dat plan moest Heinen na één dag alweer intrekken toen zelfs zijn eigen VVD-achterban in opstand kwam. En omdat het kabinet in zijn vrijdag gepresenteerde voorstellen ook niet meegaat in de linkse eis van PRO-leider Jesse Klaver en Volt-voorman Laurens Dassen om vermogenden nóg zwaarder te belasten, moet nu de trucendoos open.

Dat Heinen de roep van Klaver en Dassen om nieuwe vermogensbelastingen afwijst, waardoor Klaver en Dassen na het gesprek met de kabinetstop volgens de NOS klaagden dat ze "nog geen enkele beweging" zagen en Klaver zei: "De afstand is heel groot", is natuurlijk het enige verstandige onderdeel van deze hele exercitie. Geen enkel mens in Nederland, of hij nu spaarder, mkb'er of grotere belegger is, hoeft nóg meer belasting af te dragen aan een onverzadigbare overheid die het geld toch alleen maar verbrandt.

Maar kijk eens wat Heinen en Eerenberg in plaats van bezuinigingen hebben bedacht als tweede pijler van hun conceptaanbod aan de oppositie: een fiscale lokdoos in box 2 voor ondernemers met een aanmerkelijk belang. Het kabinet wilde het belastingtarief in box 2 al tijdelijk verlagen en stelt nu voor om die tijdelijke verlaging verder op te schroeven én uit te breiden naar kleinere ondernemers die in het eerdere voorstel werden overgeslagen.

Laat er geen misverstand over bestaan: wij gunnen iedere ondernemer, en zeker het mkb dat door Den Haag al jarenlang wordt platgedrukt met regeldruk en lastenverzwaringen, elke denkbare belastingverlaging. Maar Heinen deelt deze tijdelijke korting niet uit omdat hij opeens het ondernemersklimaat wil redden; hij gebruikt het als een boekhoudkundig lokaas om ondernemers te verleiden hun opgebouwde winst nú versneld aan zichzelf uit te keren.

Door die vervroegde winstuitkeringen rolt er op de korte termijn eenmalig extra belastinggeld de schatkist in, bedoeld om het papieren gat in het Belastingplan op de korte termijn weg te poetsen. Maar het onvermijdelijke gevolg is natuurlijk dat die winst in de jaren daarna niet nóg een keer kan worden uitgekeerd en belast, waardoor dit kunstje op de langere termijn juist een fors gat in de begroting slaat.

En het wrange is dat zowel het aanboren van de box 3-compensatiepot als het opkrikken van deze box 2-lokdoos volgens de berichtgeving uit de koker van rechtse oppositiepartijen zelf komt. In plaats van het kabinet te dwingen om het mes te zetten in de miljardenverspilling aan asiel, klimaat en Brussel, helpen ze een VVD-minister van Financiën aan pof-trucs waarmee hij de rekening doodleuk over de schutting naar de toekomst gooit.

Voorlopig heeft al dat geschuif het kabinet overigens nog geen millimeter dichter bij een meerderheid gebracht. Zowel het rechtse blok van JA21, BBB en SGP, waarover JA21-voorman Joost Eerdmans na afloop zei "Het was een stevig, ingewikkeld gesprek" en "Het ligt nog niet zoals wij zouden willen", als de linkse combinatie van PRO en Volt gingen vrijdag onverrichter zake naar huis.

Alleen bij de kleine kartelpartijtjes ChristenUnie en 50PLUS viel het Haagse handjeklap vrijdagochtend in goede aarde, al hield ChristenUnie-leider Mirjam Bikker nog een slag om de arm met de woorden: "Maar we moeten het wel eerst nog op papier zien". En nu weten we ook met welk doekje voor het bloeden Jetten en Heinen die twee partijen hebben gepaaid: een halfbakken uitstel rond de fiscale aftrek voor specifieke zorgkosten.

In het coalitieakkoord hadden D66, VVD en CDA afgesproken om de belastingaftrek voor zorgkosten per 2028 volledig te schrappen, onder de belofte dat er met 350 miljoen euro een alternatief voor chronisch zieken zou komen. Maar omdat het kabinet die vervangende regeling totaal niet op tijd van de grond krijgt, biedt het nu aan om de aftrekpost in elk geval tot 2030 te laten bestaan, maar die regeling in de tussentijd wél iets te versoberen door haar meer te richten op chronisch zieken. De andere optie op tafel: de aftrek toch gewoon in stand houden.

Houd daarbij bovendien scherp het verschil in het oog tussen een fiscale aftrekpost en het daadwerkelijke belastingvoordeel in de portemonnee: wie hoge uitgaven voor medische hulpmiddelen, voorgeschreven dieetkosten of extra ziekenhuisritten mag aftrekken van zijn belastbaar inkomen, krijgt niet die volledige kosten vergoed, maar betaalt alleen over het deel boven een drempel minder inkomstenbelasting. Door zelfs die bescheiden aftrekpost voor mensen met hoge medische kosten te willen versoberen en dat vervolgens te verkopen als een royale handreiking aan de ChristenUnie en 50PLUS, laat dit kabinet zien hoe diep zijn minachting voor de gewone burger zit. Stop met het plunderen van de herstelpot voor beroofde spaarders en het vooruitschuiven van begrotingsgaten: schaf de box 3-roof op spaargeld helemaal af, verlaag de lasten op arbeid structureel en dwing deze spilzieke overheid eindelijk om zelf miljarden minder uit te geven!