Pensioen pas ruim vijf jaar na de AOW-leeftijd opgevraagd: Eerste Kamer schrapt de strafheffing tot 69,5 procent per 2027

Het komt vaker voor dan veel gezinnen denken: iemand heeft tientallen jaren geleden een paar jaar bij een werkgever gewerkt, is daarna verhuisd of naar het buitenland vertrokken, en heeft het opgebouwde pensioen na het bereiken van de AOW-leeftijd nooit aangevraagd. Zolang het niet om een heel klein pensioen onder de wettelijke afkoopgrens gaat, blijft zo'n potje bij het pensioenfonds of de verzekeraar staan. Maar wie zich pas meer dan vijf jaar na zijn AOW-leeftijd bij de uitvoerder meldde om het geld alsnog te laten uitkeren, kreeg tot nu toe te maken met een harde fiscale afrekening.

Op dinsdag 27 oktober 2026 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel Fiscale verzamelwet 2027 (36.938) na stemming bij zitten en opstaan aangenomen. Onderdeel van die wet is een aanpassing van de Wet op de loonbelasting 1964 die op 1 januari 2027 ingaat. Voor gepensioneerden die op hoge leeftijd alsnog een vergeten ouderdomspensioen, partnerpensioen of wezenpensioen opvragen, vervalt de directe strafheffing van maximaal 69,5 procent. Tegelijkertijd trekt de wet een scherpe grens bij overlijden: vragen erfgenamen het vergeten pensioen pas na het overlijden van een ouder op, dan blijft de volle fiscale straf wél gelden.

Het probleem ontstond doordat twee wetten jarenlang langs elkaar heen werkten. In artikel 59 van de Pensioenwet staat dat het recht op een uitkering van een al opgebouwd pensioen niet kan verjaren tijdens het leven van de pensioengerechtigde. Ook als je 75 of 80 jaar bent, mag een pensioenuitvoerder dus niet zeggen dat je recht op die maandelijkse uitkering is vervallen.

De belastingwet kende echter een veel strengere einddatum. Op grond van artikel 18a lid 4 van de Wet op de loonbelasting 1964 moet een ouderdomspensioen uiterlijk vijf jaar na het bereiken van de AOW-leeftijd daadwerkelijk ingaan. Werd een pensioen boven de afkoopgrens na die grens van vijf jaar nog steeds niet uitgekeerd en vroeg de gepensioneerde het daarna alsnog op, dan werd de aanspraak voor de fiscus "onzuiver". Dat betekende dat de volledige waarde van de hele pensioenpot in één keer werd belast als loon uit vroegere dienstbetrekking tegen maximaal 49,5 procent inkomstenbelasting, vermeerderd met 20 procent revisierente op grond van artikel 30i van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR). Zo kon op één aanslag tot 69,5 procent van het pensioen naar de Belastingdienst gaan, nog los van een lagere ouderenkorting of algemene heffingskorting.

Met het nieuwe lid 7 van artikel 19b Wet op de loonbelasting 1964 in het aangenomen wetsvoorstel (Kamerstuk 36.938 nr. A) wordt die eenmalige strafheffing vanaf 1 januari 2027 geschrapt. De aanspraak blijft fiscaal zuiver onder drie voorwaarden, die het kabinet nog bij ministeriële regeling vastlegt: het pensioenfonds heeft geprobeerd contact met je te krijgen om de uitkering tijdig te starten, je bent zelf nog in leven wanneer je het pensioen alsnog opvraagt, en de uitvoerder maakt alle gemiste pensioentermijnen over de achterliggende jaren in één keer aan je over terwijl de maandelijkse betaling direct van start gaat.

Over die nabetaling en de reguliere maandbedragen betaal je voortaan de normale loon- en inkomstenbelasting, zonder de 20 procent revisierente en zonder dat de nog toekomstige pensioenjaren in één keer worden belast. In de Memorie van Toelichting (Kamerstuk 36.938 nr. 3, paragraaf 2.2) plaatst het kabinet daarbij wel een financiële kanttekening waar je rekening mee moet houden. Omdat alle gemiste uitkeringen uit de voorgaande jaren in één bedrag achteraf worden uitbetaald, telt die hele nabetaling mee als inkomen in het jaar waarin je het geld ontvangt. Daardoor kun je in dat ene jaar alsnog in een hogere belastingschijf vallen en kan een hoger verzamelinkomen gevolgen hebben voor je zorgtoeslag of huurtoeslag over dat jaar.

Voor kinderen die de financiële administratie van een hoogbejaarde vader of moeder bijhouden, zit het belangrijkste detail van de wet op bladzijde 7 van de toelichting. De nieuwe uitzondering geldt uitsluitend zolang de pensioengerechtigde zelf leeft op het moment dat het niet-tijdig ingegane pensioen wordt opgevraagd.

Overlijdt een ouder zonder dat het vergeten pensioen is aangevraagd en melden de erfgenamen zich na de grens van vijf jaar na de AOW-leeftijd bij het pensioenfonds om de gemiste uitkeringen op te eisen, dan biedt het nieuwe artikel 19b lid 7 geen bescherming. In dat geval merkt de fiscus de aanspraak nog steeds aan als onzuiver en blijft de heffing van maximaal 49,5 procent inkomstenbelasting plus 20 procent revisierente volledig in stand.

Wie de AOW-leeftijd al enkele jaren voorbij is of een oude vader of moeder helpt met de papieren, doet er daarom verstandig aan niet te wachten. Via de informatiepagina over pensioen bij de Rijksoverheid en het landelijke register Mijnpensioenoverzicht.nl kun je met DigiD in één oogopslag zien bij welke fondsen en verzekeraars er ooit aanspraken zijn opgebouwd en of er nog een uitkering tussen staat die nog niet is ingegaan.

Blijkt daaruit dat er bij een oude uitvoerder nog een pensioen klaarstaat waarvan de grens van vijf jaar na de AOW-leeftijd al is verstreken, let dan goed op de kalender. Zolang de gerechtigde zelf in leven is en de aanspraak vanaf 1 januari 2027 laat ingaan, blijft de strafheffing van maximaal 69,5 procent achterwege; wacht je tot na een overlijden, dan kan alsnog tot 69,5 procent van het bedrag naar de schatkist gaan.