Voorstel kan energierekening van veel huishoudens €215 per jaar verlagen

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn: de belasting op elektriciteit voor woningen zou vrijwel helemaal kunnen verdwijnen, zonder dat de overheid daardoor inkomsten misloopt. Er zit echter wel een belangrijke verschuiving achter. Grootverbruikers van gas moeten meer gaan betalen, terwijl ook de vaste belastingvermindering op de energierekening iets wordt verlaagd.

Het gaat nadrukkelijk nog niet om vastgesteld kabinetsbeleid. De berekening laat vooral zien wat mogelijk is wanneer de overheid de bestaande energiebelastingen anders over huishoudens en grootverbruikers verdeelt.

De aanleiding voor het voorstel is het grote verschil tussen de belasting die huishoudens en grote energieverbruikers per eenheid elektriciteit betalen. Volgens de Consumentenbond betalen gezinnen per verbruikte eenheid stroom tot dertig keer zoveel belasting als grote industriële afnemers.

De organisatie wil de elektriciteitsbelasting voor huishoudens daarom terugbrengen tot het laagste tarief dat binnen de Europese regels is toegestaan. Dat minimum bedraagt €0,0010 per kilowattuur.

Daarmee zou de belasting op stroom voor woningen praktisch tot nul worden teruggebracht. Niet alleen huishoudens met zonnepanelen of een warmtepomp zouden daarvan profiteren. Ook mensen met een gewone cv-ketel gebruiken immers dagelijks elektriciteit voor verlichting, koken en huishoudelijke apparaten.

De belastingverlaging moet wel ergens van worden betaald. Een belangrijk onderdeel van het voorstel is daarom een hoger belastingtarief voor het gasverbruik boven 1.000 kubieke meter per jaar.

Over het deel van het verbruik boven die grens zou negen cent extra belasting per kubieke meter worden geheven. Huishoudens die jaarlijks minder dan 1.000 kuub gebruiken, krijgen volgens deze opzet niet met die verhoging te maken.

Voor een huishouden dat bijvoorbeeld 1.200 kuub verbruikt, gaat het dus niet om negen cent extra over de volledige 1.200 kuub. De verhoging geldt in het doorgerekende scenario voor het verbruik boven de grens.

Grote woningen, slecht geïsoleerde huizen en bedrijven met een hoog gasverbruik kunnen hierdoor wel meer gaan betalen. De bedoeling is dat het financiële voordeel verschuift naar huishoudens die minder gas verbruiken of hun woning elektrisch verwarmen.

Op iedere reguliere elektriciteitsaansluiting wordt jaarlijks een vast bedrag in mindering gebracht. Deze zogenoemde vermindering energiebelasting bedraagt in 2026 volgens de Rijksoverheid €629 inclusief btw.

In het voorstel wordt dit vaste bedrag met 13 procent verlaagd. Dat lijkt op het eerste gezicht nadelig, maar wordt volgens Berenschot ruimschoots gecompenseerd door de veel lagere belasting op elektriciteit.

Een middelgrote woning met een cv-ketel zou per saldo ongeveer €215 per jaar goedkoper uitkomen. Dat is gemiddeld bijna €18 per maand. Het exacte resultaat blijft uiteraard afhankelijk van het stroom- en gasverbruik van het huishouden.

Voor huishoudens met een warmtepomp of volledig elektrische verwarming kan het verschil veel groter worden. Zij gebruiken weinig of geen gas, maar juist relatief veel elektriciteit. In het huidige belastingstelsel pakt die overstap niet altijd zo gunstig uit als op basis van de kale energieprijzen zou worden verwacht.

Door de elektriciteitsbelasting vrijwel te schrappen, kan aardgasvrij wonen volgens de berekening bijna €600 per jaar voordeliger worden. Ook het thuis opladen van een elektrische auto wordt goedkoper wanneer het belastingdeel van de stroomprijs sterk daalt.

Dat is een wezenlijk andere aanpak dan een tijdelijke compensatie of een eenmalig noodfonds. Het voorstel verandert de structurele verhouding tussen de belasting op gas en die op elektriciteit.

Huishoudens kunnen de €215 voorlopig niet alvast van hun verwachte energiekosten aftrekken. De Consumentenbond heeft een beleidsvoorstel gepresenteerd, maar het kabinet en de Tweede Kamer moeten zich daar nog over buigen.

Er is nog geen ingangsdatum en evenmin een garantie dat het voorstel ongewijzigd wordt overgenomen. De uiteindelijke gevolgen kunnen bovendien veranderen wanneer politici andere belastingtarieven, grenzen of compensaties kiezen.

De doorrekening maakt wel duidelijk hoeveel invloed belastingen inmiddels op de energierekening hebben. Niet alleen de marktprijs van gas en elektriciteit bepaalt wat een gezin betaalt. Ook de manier waarop Den Haag de lasten verdeelt, kan op jaarbasis honderden euro’s verschil maken.