EU-schandaal 2020: Brussel vraagt Big Tech om geheime anti-vax data en gratis propaganda

Een onthulling uit 2020 laat zien hoe de Europese top midden in de coronacrisis innig in de armen kroop van Big Tech om grip te krijgen op het publieke debat over vaccins. Achterkamertjespolitiek, zachte druk en een flinke dosis hypocrisie. Het is een schoolvoorbeeld van waarom burgers die ondemocratische moloch nooit blindelings zouden moeten vertrouwen.

We spoelen terug naar oktober 2020. De wereld zit op slot, angst regeert en regeringen bereiden zich voor op een ongekende vaccinatiecampagne. In die periode stuurt een hoge functionaris uit het team van Věra Jourová (vicevoorzitter van de Europese Commissie) een “vriendelijk verzoek” naar de top van onder meer Facebook, X, Google, TikTok en Microsoft.

Niet zomaar wat statistiekjes. Nee: vertrouwelijke informatie over zogeheten “desinformatie”-trends rond vaccins. Wat motiveert mensen om kritisch te zijn? Welke narratieven komen eraan? Wie deelt wat? Kortom: Brussel wil meekijken in de black box van Big Tech om beter te begrijpen hoe de publieke opinie zich ontwikkelt en, belangrijker nog, hoe die kan worden bijgestuurd.

En wat krijgen de techreuzen in ruil? De belofte dat alles strikt vertrouwelijk blijft. De data zouden uitsluitend worden gebruikt voor “proactieve communicatie” met lidstaten. Vrij vertaald: regeringen helpen hun boodschap effectiever te verspreiden. Maar het wordt nog wranger.

Tegelijkertijd dringt Jourová aan op gegarandeerde zichtbaarheid voor officiële Covid-kanalen. Gratis promotieplekken, prioriteit in algoritmes, maximale exposure voor de Brusselse lijn. Dus terwijl critici via achterdeuren worden geanalyseerd, eist Brussel dat haar eigen verhaal voorrang krijgt. Met medeweten van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen werd hier geprobeerd het online debat te sturen, ruim voordat de vaccins massaal werden uitgerold. Geen wilde complottheorie, maar vastgelegde communicatie tussen EU en Big Tech.

Oud-Europarlementariër Rob Roos reageerde fel toen dit naar buiten kwam:

“HET WAS GEEN WETENSCHAP, HET WAS POLITIEK. Vertrouw geen van beiden blindelings. De wetenschap moet voortdurend in twijfel worden getrokken. De politiek moet onophoudelijk in toom gehouden worden. Want als er geld en macht in het spel zijn, is verantwoording afleggen de enige waarborg.” Hij raakt de kern.

Dit ging niet primair over gezondheid. Dit ging over controle. Over macht. Over het managen van perceptie. Over het dempen van afwijkende geluiden voordat ze te groot konden worden. En laten we eerlijk zijn: als Brussel werkelijk zo begaan was met waarheid en transparantie, waarom koos men dan niet voor open debat? Waarom geen publiek gesprek met critici, artsen en wetenschappers met afwijkende inzichten? Waarom in plaats daarvan achter de schermen data verzamelen, narratieven monitoren en Big Tech inschakelen om het speelveld te beïnvloeden?

Het antwoord is ongemakkelijk simpel: omdat sturen makkelijker is dan overtuigen. Deze episode laat zien hoe snel “Europese waarden” plaatsmaken voor technocratische machtslogica zodra er geld, prestige en politieke belangen op het spel staan. En waarom burgers alert moeten blijven wanneer dezelfde instituties vandaag opnieuw vragen om meer bevoegdheden, meer toezicht en meer centrale regie. Niet wetenschap stond centraal. Niet vrijheid van meningsuiting. Maar beheersing van het verhaal. En precies daarom verdient Brussel geen blind vertrouwen, maar permanente kritische controle.