Groenlandcrisis EU: BBB-Sander Smit Pleit voor antidwangmechanisme – "Toekomst in handen inwoners, niet grootmachtgrepen"

Dat zinnetje landde harder dan een poolstorm. Terecht.

Smit ontkent de geopolitieke realiteit niet. Integendeel. Samenwerking met de VS, Denemarken en de Europese Unie is noodzakelijk. Het visserijakkoord met Groenland bewijst dat partnerschap werkt: maar liefst 97 procent van de Groenlandse export bestaat uit visproducten, en de EU is daarin een stabiele, betrouwbare afnemer. Maar samenwerking is iets anders dan chantage. En precies daar gaat het mis.

De hernieuwde Groenland-obsessie van Donald Trump en zijn Republikeinse entourage schuurt gevaarlijk. Dreigen met tarieven, praten over “kopen”, zelfs militaire opties laten rondzingen onder het mom van nationale veiligheid en grondstoffen. Terwijl zowel Groenland als Denemarken ondubbelzinnig nee zeggen.

Volgens Smit ondermijnt deze aanpak de NAVO-veiligheidsarchitectuur. Bondgenoten die elkaar onder druk zetten, dat is geen afschrikking maar verdeeldheid. En precies die scheuren zijn waar echte tegenstanders op azen.

Rusland en China loeren al jaren op Arctische zeeroutes en mineralen. Dáár ligt de strategische uitdaging. Niet bij Europese bondgenoten, maar bij autoritaire regimes die invloed willen kopen of afdwingen.

Smit roept Amerikaanse Republikeinen dan ook op tot bezinning: kies voor dialoog, niet voor dreigementen. Versterk de gezamenlijke verdediging via NAVO-missies, waaraan Nederland al bijdraagt met verkenningen en oefeningen als Arctic Sentry. Dat is de volwassen weg vooruit.

Dan moet Brussel stoppen met wegkijken. Samen met Reinier van Lanschot was Smit een van de weinigen die het hardop durfde te zeggen: activeer, als het moet, het EU-antidwangmechanisme. Die beruchte “handelsbazooka” is nog nooit gebruikt, maar precies daarvoor bestaat hij. Niet om handelsoorlogen binnen de NAVO te ontketenen, wel om chantage te stoppen en soevereiniteit te beschermen.

Dit debat draaide om meer dan tarieven en mineralen. Het ging om een principe. Groenland is geen pion in een machtsspel, geen koopje op een geopolitieke rommelmarkt. Het is een gemeenschap met een eigen stem en het recht om zelf te beslissen over haar toekomst.

Sander Smit deed wat veel Europarlementariërs nalaten: hij sloeg spijkers met koppen. Minder ouwehoeren, meer ruggengraat. Als de VS blijft dreigen, moet Europa laten zien dat het niet alleen markten heeft, maar ook grenzen. Vrijheid boven verovering. Dat is geen luxe. Dat is de kern van bondgenootschap.