Burgers winnen eindelijk: COA bezwijkt en sluit omstreden azc Hardenberg

Dat is goed nieuws. Niet omdat met deze sluiting ook maar één probleem aan de Nederlandse grens wordt opgelost, want de bewoners zijn simpelweg naar andere locaties verplaatst. Wel omdat een gemeente eindelijk heeft bewezen dat het almachtige Centraal Orgaan opvang asielzoekers niet werkelijk boven de wet staat.

Het COA dacht daar zelf kennelijk anders over.

De opvanglocatie werd in 2016 geopend en zou tien jaar in gebruik blijven. Dat was de afspraak. Omwonenden en de gemeente wisten waar zij aan toe waren: op 8 maart 2026 zou de vergunning aflopen en zouden de deuren sluiten.

Maar toen die datum naderde, kwam het COA met het inmiddels overbekende asielsmoesje. Er waren landelijk te weinig opvangplaatsen en daarom moest het azc in Hardenberg toch maar langer openblijven.

Met andere woorden: de overheid maakte een afspraak en een andere overheidsorganisatie besloot vervolgens dat die afspraak niet meer telde.

Volgens het COA was er geen alternatief. Maar voor de inwoners van Hardenberg was er evenmin een alternatief toen zij tien jaar geleden te horen kregen dat hun gemeente honderden asielzoekers moest opvangen. Van burgers wordt altijd verwacht dat zij regels, termijnen en vergunningen respecteren. Zodra het COA zelf aan de beurt is, veranderen harde afspraken plotseling in vrijblijvende suggesties.

De gemeente Hardenberg pikte dat terecht niet.

Omdat de opvang na 8 maart zonder geldige omgevingsvergunning doorging, begon de gemeente met handhaven. Het COA kreeg aanvankelijk een dwangsom van 55.000 euro per dag opgelegd, tot een maximum van 4,9 miljoen euro.

Dat maximum werd in juni bereikt. Omdat zelfs miljoenen euro’s kennelijk niet voldoende waren om het COA tot gehoorzaamheid te bewegen, volgde een nieuwe last onder dwangsom. Ditmaal ging het om 64.000 euro per dag, gedurende maximaal negentig dagen.

Pas nu zijn de laatste bewoners vertrokken.

Het COA heeft ondertussen een rechtszaak aangespannen tegen de dwangsommen. Natuurlijk. De asielmachine heeft immers altijd geld, advocaten en ambtenaren beschikbaar om tegen gemeenten te procederen. Het is toch maar publiek geld.

De gewone burger die tegenover de overheid komt te staan, moet zelf tijd, geld en energie vrijmaken. Het COA procedeert op kosten van diezelfde burger.

Volgens de gemeente Hardenberg zijn de laatste bewoners inmiddels verhuisd. De gemeente zegt blij te zijn dat de afspraak na tien jaar alsnog wordt nagekomen.

Vanaf eind augustus worden de gebouwen afgebroken. Daarna moet het terrein worden overgedragen aan de gemeente, die er een bedrijventerrein van wil maken.

Dat is de juiste bestemming. Geen eindeloze tijdelijke opvang, maar ruimte voor bedrijvigheid, werkgelegenheid en lokale ontwikkeling.

Toch moeten we ons niet rijk rekenen. De sluiting in Hardenberg betekent niet dat de landelijke opvangdruk afneemt. De asielzoekers zijn niet teruggestuurd naar veilige landen, maar verdeeld over andere opvanglocaties. Zolang Den Haag de instroom niet werkelijk terugdringt, blijft het COA van gemeente naar gemeente trekken om nieuwe bedden te eisen.

Bovendien blijft de Spreidingswet boven de markt hangen. Het Rijk kan gemeenten daarmee dwingen om opvang te realiseren. Hardenberg sluit dus weliswaar deze locatie, maar kan later opnieuw onder Haagse druk worden gezet.

Toch is deze sluiting belangrijk. De inwoners en het gemeentebestuur hebben laten zien dat bestuurlijk verzet niet zinloos is. De gemeente heeft niet braaf gebogen voor het mantra dat iedere asielwens van het COA automatisch moet worden ingewilligd.

Tijdelijk moet weer tijdelijk betekenen. Een einddatum moet een einddatum zijn. Een vergunning moet niet alleen gelden voor een gewone ondernemer, boer of huiseigenaar, maar ook voor het COA.

Als een caféhouder na het verlopen van zijn vergunning gewoon doorgaat, staat de gemeente binnen de kortste keren op de stoep. Wanneer een asielorganisatie zonder geldige vergunning honderden mensen blijft huisvesten, heet het opeens een “noodsituatie” en moet de omgeving begrip tonen.

Met die dubbele standaard heeft Hardenberg afgerekend.

De echte les is daarom eenvoudig: het COA luisterde niet naar woorden, overleg of vriendelijke verzoeken. Het luisterde pas toen de gemeente begon te handhaven en de financiële druk ondraaglijk werd.

Zo moet het dus blijkbaar.