Het COA veegt de verkiezingsuitslag van Sliedrecht van tafel: het dorp wil geen azc aan de Zwijnskade, maar getekende overeenkomsten zouden 'niet eenzijdig kunnen worden opgezegd'

De nieuwe coalitie van Slydregt.NU, PRO Sliedrecht en GroenLinks-PvdA wil het geplande azc voor 250 asielzoekers aan de Zwijnskade van tafel. Het COA reageerde deze week met een fluwelen handschoen om een ijzeren vuist. Dat nieuwe coalities andere keuzes willen maken, vindt het COA "begrijpelijk". En dan: "Het COA zal dan ook doorgaan met de ontwikkeling zoals eerder overeengekomen." Begrip tonen en daarna gewoon doorwalsen: zo ziet inspraak eruit onder de Spreidingswet.

En de buurgemeente doet vrolijk mee. De Alblasserdamse wethouder Margreet de Deugd zei volgens Het Kontakt in haar raad dat Alblasserdam Sliedrecht aan de afspraken houdt: "Wij hebben met Sliedrecht een deal waar handtekeningen onder staan." Volgens die deal vangt Sliedrecht in het nieuwe azc 111 vluchtelingen op die voor Alblasserdam bedoeld zijn.

Hoe kwam Sliedrecht aan dit azc? In januari 2024 maakte het toenmalige college van SGP-ChristenUnie, CDA en VVD de locatie tussen de Zwijnskade, de Kweldamweg en de Betuwelijn definitief, voor maximaal 250 asielzoekers. Op vrijdag 21 juni 2024 zette CDA-wethouder Ton Spek namens dat college zijn handtekening onder de bestuursovereenkomst met het COA. Vijf jaar, te rekenen vanaf de dag dat het azc in gebruik gaat.

Toen kreeg de kiezer het woord. Bij de raadsverkiezingen van 18 maart 2026 ging Slydregt.NU van twee naar zes zetels. De nieuwe coalitie schreef in haar akkoord zonder omwegen: "De voorbereidingen van de AZC-locatie aan de Zwijnskade worden gestaakt." En: "Eerder gemaakte afspraken zullen worden ontbonden." Duidelijker kan een dorp niet zeggen wat het wil.

Voor het COA weegt de handtekening van één wethouder uit een college dat er niet meer zit, zwaarder dan de stem van duizenden Sliedrechters. Pure minachting voor de kiezer. Zo werkt het systeem van Van den Brink: eerst laat Den Haag colleges tekenen, en daarna mag de kiezer alleen nog toekijken.

Het mooiste is dat het COA zelf maling heeft aan afspraken zodra het hem uitkomt. In Balk zou de opvang aan de Wikelerdyk volgens de gemaakte afspraken op 1 oktober 2026 eindigen. Op 17 augustus liet het ministerie de gemeente weten de locatie nog drie jaar te willen voortzetten, omdat het COA geen andere plekken had. De Fryske Marren bereidt nu "passende juridische stappen" voor.

In Uithuizen hetzelfde liedje. Daar zou de noodopvang op 1 september dichtgaan, maar het azc blijft een jaar langer open, omdat het COA geen plek heeft voor de 250 bewoners. COA-bestuurder Joeri Kapteijns noemde het "enorm frustrerend" dat er nog steeds geen oplossing is voor het tekort aan opvangplekken, en legde de schuld daarna bij andere gemeenten: "Gemeenten die nog niet voldoende bijdragen, duperen gemeenten die wel hun bijdrage leveren." DDS schreef eerder al hoe het COA in Uithuizen zijn woord brak.

Afspraak is afspraak, maar alleen voor het dorp. Moet het COA zelf leveren, dan is een sluitingsdatum ineens een suggestie. Hypocrieter wordt het niet. Wie zo met zijn eigen handtekening omgaat, heeft het recht verspeeld om een ander aan de zijne te houden.

En Alblasserdam? Dat houdt vast aan de ruil omdat het er zelf beter van wordt. In ruil voor de opvang zou Alblasserdam volgens Het Kontakt in vijf jaar zo'n 85 statushouders van Sliedrecht overnemen, maar pas op het moment dat Sliedrecht de asielzoekers van Alblasserdam overneemt. Een gemeente die haar eigen opvang bij de buren onderbrengt en die buren daarna de les leest over handtekeningen: het moet niet gekker worden.

Intussen gaat het werk gewoon door, precies zoals DDS begin oktober al zag aankomen toen het COA een azc voor 250 doordrukte. Volgens Sliedrecht24 is de grond aan de Zwijnskade "stabiel en in principe bouwrijp", en "inmiddels gaan de werkzaamheden onverminderd verder". Volgens de gemeente komen er 34 woonunits in twee lagen, elk voor maximaal acht personen, die ieder 6 vierkante meter tot hun beschikking hebben. Opening naar verwachting in het tweede kwartaal van 2027.

Dat is bijna het dubbele van wat Den Haag van Sliedrecht eist. Volgens de verdeling van Van den Brink is de taakstelling onder zijn dwangwet 127 plekken, en het COA zet er 250 neer. Gaat het azc in 2027 open, dan loopt het contract van vijf jaar tot ongeveer 2032. Wie nu in Sliedrecht een kind naar de brugklas brengt, ziet het azc pas verdwijnen als dat kind eindexamen doet.

Toch heeft Sliedrecht nog één hendel zelf in handen. Het COA vroeg op 1 mei een omgevingsvergunning aan voor het azc, en moet die aanvraag volgens wethouder Boudewijn Brandwijk (Slydregt.NU) op enkele onderdelen nog aanvullen. Pas daarna beslist het college. Brandwijk verwacht "later in het najaar meer duidelijkheid".

Het COA, Alblasserdam en zelfs het college van Sliedrecht hebben het nu over betrouwbaarheid. "We willen in dit traject een betrouwbare overheid en partner zijn en blijven", schreef het college in een brief aan de raad. Betrouwbaar tegenover wie? Een bestuur moet in de eerste plaats betrouwbaar zijn tegenover de mensen die het kozen, en die kozen in maart massaal voor een partij die de Zwijnskade van tafel wilde.

Van den Brink, die net 63 gemeenten onder asieltoezicht zette, zei donderdag volgens de NOS nog dat hij verwacht er met de gemeenten zonder dwang uit te komen. Een minister die geen dwang wil, laat zijn COA geen verkiezingsuitslag platwalsen met een handtekening uit 2024.

Het college van Sliedrecht moet de vergunning voor de Zwijnskade gewoon weigeren. Het eigen coalitieakkoord belooft "alle bestuurlijke en juridische middelen" in te zetten als het Rijk een locatie voor meer plekken dan de wet vraagt wil afdwingen. Precies dat probeert het COA van Van den Brink nu, via een oude handtekening. Dit is het moment.

En daarna moet het verder gaan. Geen azc aan de Zwijnskade, en geen opvang die de Sliedrechters zelf niet willen: laat de inwoners beslissen in plaats van een Haagse rekensom. Alblasserdam lost zijn eigen opvang maar op. En Van den Brink moet zijn dwangwet, de Spreidingswet, intrekken, die van elke handtekening van een vertrokken wethouder een ketting om het dorp maakt.

In maart koos Sliedrecht. Het COA zegt nu dat die keuze niet telt, omdat er ooit een wethouder tekende die er niet meer zit. Jouw stem is in dit land kennelijk minder waard dan zijn handtekening, en dat hoort Sliedrecht niet te pikken.