COA gijzelt Uithuizen: noodopvang voor 250 asielzoekers had op 1 september dicht moeten zijn, nu moet Het Hogeland gaan handhaven

Nu is de maat vol. Gemeente Het Hogeland stuurde het COA dinsdag een officiële waarschuwingsbrief en eist dat de noodopvang binnen drie maanden sluit, meldt ANP. Omdat het COA zich niet aan de afspraak houdt, volgt handhaving, schrijft de gemeente. Inwoners mogen verwachten dat de gemeente afspraken nakomt. Een gemeente die haar eigen staat met handhaving moet dwingen om woord te houden: zo ver is het gekomen in het asielland van minister Van den Brink.

Het excuus van het COA kennen we inmiddels uit ons hoofd. Er is landelijk geen plek, dus kunnen de bewoners nergens anders heen. Het COA breekt de afspraak en verkoopt dat daarna als overmacht. Alsof de asielcrisis een natuurramp is in plaats van het resultaat van jaren Haags beleid dat de instroom nooit echt heeft durven beperken.

Hoe brutaal het COA te werk gaat, bleek al in september. Toen werd bekend dat de organisatie de opvang in Uithuizen nog een jaar wilde openhouden, meldde Hart van Nederland. De gemeente sloot een verlenging van de vergunning toen al uit. VVD, Lokaal Sociaal en BBB wilden dat de gemeente alle juridische middelen zou inzetten, en de burgemeester zegde dat toe.

Het COA trok zich er niets van aan. Het liet de deadline gewoon verlopen. Een dorp dat zijn nek uitstak, wordt beloond met een woordbreuk. En wie denkt dat dit een incident is, heeft de afgelopen maanden niet opgelet.

In Hardenberg ging het precies zo. Daar moest de opvang op 23 maart 2026 leeg zijn. Op die datum woonden er nog altijd 427 mensen. De gemeente legde dwangsommen op van 55.000 euro per dag voor de hoofdlocatie en 7.500 euro per dag voor een noodlocatie, berichtte Hart van Nederland. Het COA reageerde dat een dwangsom het capaciteitsprobleem niet oplost en dat het mensen niet op straat kan zetten. Vertaald: wij blijven gewoon zitten.

En in Sliedrecht drukt het COA een azc voor 250 mensen door, terwijl het dorp alleen zijn eigen 127 wilde opvangen. Het patroon is overal hetzelfde. Gemeenten moeten leveren. Het COA hoeft niets.

En kijk wie er in Den Haag de lakens uitdeelt. Het COA valt onder minister Van den Brink van Asiel en Migratie. Dezelfde minister die 63 gemeenten onder curatele zette omdat ze te weinig opvang zouden regelen. Gemeenten die niet leveren, krijgen de knoet. Gemeenten die wél leveren, zoals Het Hogeland, krijgen een COA dat de gemaakte afspraken aan zijn laars lapt. Dat is geen spreiding. Dat is chantage met een stempel van het ministerie.

Elders kiezen gemeenten inmiddels voor een harde lijn. In Noordwijk trekt FVD de grens tegen een azc dat de buurgemeente over de gemeentegrens schuift. Dat verzet is geen toeval. Het is het logische antwoord van dorpen die keer op keer merken dat een handtekening van het COA niets waard is.

Dat is de vraag die het COA en zijn verdedigers telkens stellen, alsof daarmee de discussie is afgelopen. In september waarschuwden raadsleden in Het Hogeland zelfs dat een hardere toon de spanningen kon opvoeren. Omgekeerd. Niets jaagt inwoners zo tegen de asielopvang in het harnas als een overheid die afspraken breekt en dan om begrip vraagt.

Het antwoord op de vraag is simpel: dat is het probleem van Den Haag, niet van Uithuizen. Wie de instroom niet beperkt, moet zelf de gevolgen dragen. Een gemeente die op tijd ja zei, mag nooit de prijs betalen voor een minister die nooit nee durft te zeggen.

En reken maar uit wie er betaalt als het straks toch op dwangsommen uitdraait. Het COA wordt betaald met belastinggeld. Een dwangsom van het COA aan een gemeente is dus geld van de burger dat van de ene overheidspot naar de andere gaat. De inwoner van Uithuizen betaalt twee keer: eerst met een opvang die al dicht had moeten zijn, daarna met de rekening van de handhaving.

Daarom ligt de eis niet bij Het Hogeland, maar bij Van den Brink. De minister moet het COA opdragen de noodopvang in Uithuizen binnen de termijn van de gemeente te sluiten, en de Kamer moet hem daar deze week nog op vastpinnen. Geen nieuwe verlenging, geen nieuw excuus, geen nieuwe 'landelijke krapte'.

Een staat die van zijn burgers eist dat ze zich aan elke regel houden, maar zelf zijn woord breekt tegenover een Gronings dorp, verdient geen vertrouwen. Hij verdient een rekening.