IND-chatbot helpt asieladvocaat

Uit interne documenten die NRC in handen kreeg, blijkt dat de IND twee AI-systemen gebruikt: "Robin" en "ChatIND". Volgens NL Times, dat zich op NRC baseert, helpt Robin medewerkers met vragen en opdrachten. ChatIND vat documenten samen, vertaalt teksten en analyseert interviews. Allemaal bedoeld om asielaanvragen sneller af te handelen. Dat lijkt onschuldig, maar het samenvatten en analyseren van gehoren raakt de kern van een asielbeslissing: wat heeft iemand verteld, en is dat geloofwaardig?

Toch is het gebruik van AI op zich niet het schandaal. Een dienst met enorme achterstanden die slimmer probeert te werken? Prima. Het probleem zit ergens anders.

De systemen stonden niet in het Nederlandse algoritmeregister. Ook niet in het Europese register. Terwijl de IND zelf als beleid heeft dat alle algoritmische systemen worden gepubliceerd.

Met andere woorden: de IND hield zich niet aan de eigen regels.

En dat heeft gevolgen. Asieladvocaten zijn namelijk al een tijdje met precies dit punt bezig. Volgens het FD brachten advocaten sinds mei 2025 in minstens veertien beroepszaken het mogelijke gebruik van AI door de IND in. En het werkt: rechters vernietigden al besluiten omdat de IND niet goed kon motiveren of er wel of geen AI was gebruikt.

Snap je wat hier gebeurt? Een asielzoeker wordt afgewezen. Zijn advocaat hoeft niet eens aan te tonen dat de afwijzing inhoudelijk onjuist was. Het is genoeg om te suggereren dat er misschien een computerprogramma heeft meegekeken, en dat de IND daar niet transparant over was. Terug naar af. Opnieuw beslissen. Weer maanden verder. En de rechter kan weinig anders: als de IND niet kan uitleggen hoe een besluit tot stand kwam, houdt dat besluit geen stand.

Nu bekend is dat Robin en ChatIND nergens geregistreerd stonden, kan elk asieldossier waarin ze mogelijk zijn gebruikt nieuwe gronden voor beroep opleveren. Voor een procedure-industrie die draait op uitstel, is dit Kerstmis in september.

En wie betaalt dat? Jij. Elke extra procedure kost geld: rechtsbijstand, rechterlijke capaciteit, IND-medewerkers die dossiers opnieuw moeten behandelen. En elke maand dat een afgewezen asielzoeker langer in de opvang zit, kost opnieuw geld en bezet opnieuw een bed dat er niet is.

Het is hetzelfde patroon dat we al jaren zien. De Inspectie constateerde eerder al dat de behandeling van asielaanvragen bij de IND niet op orde is. Achterstanden, fouten, termijnen die niet worden gehaald. Rechters die de dienst keer op keer terugfluiten. En elke fout van de dienst wordt door de asiellobby dankbaar gebruikt om het systeem verder te verstoppen.

"Maar transparantie over AI is toch belangrijk?" Absoluut. Dat is juist het punt. Juist omdat het belangrijk is, had de IND het vanaf dag één goed moeten regelen. Door dat na te laten, heeft de dienst niet alleen de eigen regels overtreden, maar ook de asieladvocatuur een breekijzer in handen gegeven waarmee terechte afwijzingen onderuit kunnen worden gehaald.

Asielminister Van den Brink moet onmiddellijk opheldering geven: in hoeveel dossiers zijn Robin en ChatIND gebruikt, en waarvoor precies? Registreer alle systemen per direct en leg in elk besluit vast of en hoe AI is gebruikt, zodat er geen twijfel meer kan bestaan.

En de Kamer moet het asielrecht zo aanpassen dat een procedurele slordigheid van de IND niet automatisch tot een nieuwe kans leidt voor iemand die inhoudelijk geen recht op asiel heeft. Een afwijzing die inhoudelijk klopt, moet blijven staan.