Achterkamertjes in Maasdriel: 141 asielzoekers worden besloten besproken, en de inwoners mogen er niet bij

Zo ziet de Spreidingswet eruit als hij echt begint te knellen. Het college van Hart voor Maasdriel, VVD en CDA kiest voor het achterkamertje. Wat het dorp het hardst raakt, wordt besproken op de plek waar het dorp niet naar binnen mag.

Maasdriel staat officieel onder toezicht van het ministerie. Volgens de Spreidingswet moet de gemeente 141 asielzoekers huisvesten, en CDA-minister Bart van den Brink verwacht "concrete toezeggingen en acties". In september zette hij Maasdriel met zeventien andere gemeenten op de lijst van actief toezicht.

En daar houdt het niet op. Levert een gemeente onder toezicht nog steeds niet, dan kan het Rijk de opvang "buiten de gemeente om" regelen. Dat heet indeplaatsstelling, volgens nieuws.nl "de zwaarste maatregel" die de minister kan nemen. DDS schreef het toen al: Van den Brink zette Maasdriel samen met Kerkrade, Rhenen en Houten onder curatele.

Dat is de werkelijkheid achter het mooie woord spreiding. Van den Brink met een stok achter de deur, en een gemeentebestuur dat bukt. En zodra dat bukken pijn begint te doen, gaan de deuren dicht.

Het mooiste is wat de gemeente zelf eind augustus schreef. "Door zelf keuzes te maken over hoe en waar opvang wordt gerealiseerd, kan Maasdriel zoveel mogelijk regie houden." Regie houden. Prima. Alleen blijkt nu wie er bij die regie mag zitten: het college, de raad, het ministerie. De mensen die er straks mee moeten leven, staan buiten.

Oppositiepartij Samen Sterk Maasdriel zegt het kort en goed: "Inwoners kunnen niet meedoen en meepraten." De partij stelt er op 8 oktober in de raad kritische vragen over. Terecht. Iemand in dat gemeentehuis moet er tenslotte aan herinneren voor wie het er staat.

We zagen het net nog in Rhenen. Daar begon de raad een uur eerder om de eigen inwoners te ontlopen, en zei in zes minuten ja tegen 110 asielzoekers. Overal hetzelfde patroon. Van den Brink knijpt, de lokale bestuurders buigen, en de burger mag het achteraf in de krant lezen.

Het excuus laat zich raden: locaties en grondeigenaren zijn gevoelig, dus eerst even in beslotenheid. Maar wie bepaalt wat gevoelig is? Voor een inwoner van Kerkdriel of Hedel is niets zo gevoelig als de vraag of er straks een opvanglocatie aan het eind van de straat komt. Dat hoor je niet achteraf te horen.

En de wet laat Maasdriel toch geen keus? De wet verplicht tot opvang, niet tot geheimhouding. Nergens in de Spreidingswet staat dat het college zijn eigen inwoners buiten de deur moet zetten. Dat is een keuze van Hart voor Maasdriel, VVD en CDA, en die keuze is laf.

De echte schuldige zit intussen in Den Haag. Van den Brink laat de instroom doorlopen en schuift de rekening door naar dorpen als Maasdriel, met toezicht en dreigementen als drukmiddel. Van den Brink lost zijn asielchaos op met dwang, en gemeentebesturen helpen hem door de burger stil te houden.

Wat moet er gebeuren? Het college zet die informatieavond open voor inwoners, of organiseert er direct een openbare avond achteraan. En de raad neemt op 8 oktober een motie aan: zodra er een voorstel voor een opvanglocatie ligt, gaat alles op tafel, voor iedereen.

En Van den Brink stopt met het dreigen met indeplaatsstelling tegen gemeenten die niet snel genoeg buigen. Dat is chantage van een minister die zijn eigen grens niet op orde krijgt. Wie de asielcrisis echt wil oplossen, begint bij de instroom, niet bij het gemeentehuis van Maasdriel.