Holle grootspraak van Vijlbrief (D66): hij belooft een einde aan het 'gesjoemel', en gemeenten krijgen geen euro voor toezicht op arbeidsmigranten

Vorige week zette Vijlbrief nog een grote mond op. "We gaan een einde maken aan het gesjoemel van werkgevers die Nederlandse regels omzeilen en laag betaalde arbeidskrachten aantrekken van buiten de Europese Unie", zei hij bij zijn plan tegen de sluiproute via andere EU-landen. Het aantal gedetacheerde arbeidskrachten van buiten de EU steeg van ongeveer 18.000 in 2021 naar ruim 29.000 vorig jaar.

Hoe groot de puinhoop in de wijken is, schrijft zijn eigen kabinet in de Kamerbrief van 6 november. Een deel van de arbeidsmigranten zit hier langer dan vier maanden zonder zich bij de gemeente in te schrijven. "Hierdoor is er beperkt zicht op arbeidsmigranten", erkent het kabinet. Ze zitten soms met te veel mensen in slecht onderhouden woningen, en dat kan volgens dezelfde brief leiden tot overlast en verloedering. Een arbeidsmigrant die nergens staat ingeschreven, bestaat voor de gemeente niet, ook niet als hij met veel te veel anderen in één huis zit. Die rekening komt in jouw straat terecht.

Gemeenten weten precies wat ze nodig hebben om te weten welke arbeidsmigranten waar wonen. De Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken en de VNG rekenden het vorig jaar uit: jaarlijks 55 miljoen euro om te controleren en te handhaven, 10 miljoen voor ambtenaren die met werkgevers afspraken maken, en 5 miljoen voor digitale systemen. Samen is dat 70 miljoen per jaar.

Wat er met die rekening gebeurde, lees je niet in de brief van Vijlbrief, wel in de ambtelijke beslisnota die erbij hoort. Daar schrijven de ambtenaren droogjes: "De middelen hiervoor zijn niet beschikbaar gesteld." In de Kamerbrief zelf komt het woord miljoen niet één keer voor. Het kabinet ziet het gat, schrijft het zelf op en laat het gewoon open.

Het enige wat er wel komt, is een regel op papier. Vanaf 1 april 2027 moeten uitzendbureaus zorgen dat hun mensen goed staan ingeschreven. Gecontroleerd wordt er pas zodra het toezicht op uitzendbureaus volledig is ingericht en de inspecties genoeg mensen hebben. Wanneer dat is, zegt het kabinet niet verder dan "op termijn". Malafide uitleners lachen om een regel zonder controleur.

Vijlbrief kan niet zeggen dat hij van niets wist. Op 13 oktober zei hij tegen zijn ambtenaren dat hij extra werk wilde maken van het inschrijven van arbeidsmigranten. Sociale Zaken en Binnenlandse Zaken keken daarna wat er kon "binnen de huidige financiële mogelijkheden", schrijven de ambtenaren. Dus zonder een euro extra. Wat overbleef: gemeenten sneller elkaars goede voorbeelden laten overnemen. Een lijstje tips houdt geen uitzendbureau tegen dat zijn mensen op een adres stopt waar niemand ze ooit ziet.

Vijlbrief moet die 70 miljoen alsnog vrijmaken, of de Kamer recht in het gezicht zeggen waarom gemeenten het zonder moeten doen. De Kamer moet de nota op tafel leggen en de minister dwingen te kiezen, in plaats van zich te laten paaien met een brief vol goede voornemens.

Wie migratie wil beheersen, begint bij weten wie er woont. Zolang Vijlbrief dat geld niet regelt, is zijn "einde aan het gesjoemel" holle praat, en betaal jij in je eigen wijk de prijs.