Vijlbrief (D66) geeft toe dat 29.700 arbeidsmigranten via een sluiproute om onze regels heen komen, en laat Portugal en Polen gewoon bepalen wie hier werkt

Vorig jaar gaf Nederland 2.530 gecombineerde vergunningen voor verblijf en arbeid af aan mensen van buiten de EU. In datzelfde jaar werden 29.700 zogeheten derdelanders gemeld die via een ander EU-land in Nederland kwamen werken. De voordeur staat op een kier, en via de achterdeur loopt er bijna twaalf keer zoveel naar binnen.

Vijlbrief noemt het volgens de NOS zelf een "sluiproute". In de brief klinkt het een stuk voorzichtiger: "lijkt het erop dat dit een route is om onze nationale toelatingsregels te omzeilen". Het lijkt erop. De minister staat naast een opengebroken deur en concludeert dat het erop lijkt dat er iemand binnen is.

De truc is simpel. Een bedrijf uit bijvoorbeeld Polen stuurt personeel naar Nederland voor een klus. Dat personeel komt van buiten de EU, maar heeft wel een vergunning in dat andere EU-land. Op grond van vaste rechtspraak van het Europees Hof van Justitie mag dat. Zo ga je de strengere Nederlandse toelatingsregels gewoon voorbij.

Vijlbrief somt zelf op hoe dat loopt. Via Polen komen vooral Oekraïners en Wit-Russen. Via Litouwen vooral Oekraïners en Azerbeidzjanen. Via Portugal voornamelijk Indiërs, Brazilianen en Pakistanen. Via Duitsland onder meer Filipino's.

"Elke lidstaat heeft het recht zijn eigen toelatingsbeleid voor derdelanders vorm te geven", schrijft de minister er laconiek bij. Vertaal dat maar. Een ambtenaar in Lissabon bepaalt mee wie er in Nederland aan het werk gaat, en jij hebt daar niets over te zeggen. Zo ziet de soevereiniteit eruit waar het partijkartel je al jaren over geruststelt.

En het groeit hard. In 2021 ging het om 18.200 gemelde mensen, in 2025 om 29.700: ruim 60 procent meer in vier jaar. De echte aantallen liggen hoger. Bureau Panteia constateerde eerder dat ongeveer 38 procent van de gedetacheerde werknemers niet wordt gemeld, en het wegtransport zit niet eens in deze tabel. Reken je die 38 procent door op de 29.700, dan kom je rond de 48.000 mensen uit.

Ook de IND ziet het. De aanvragen voor een verblijfsvergunning, verplicht bij detachering langer dan drie maanden, stegen van 450 in 2020 naar 4.400 in 2025. In 2026 stond de teller eind augustus al op 5.000. Een deel daarvan komt door betere naleving, schrijft de minister, maar het laat volgens de brief ook zien dat steeds meer van deze mensen langer blijven.

Niemand in Den Haag kan zeggen dat dit als een verrassing komt. In 2024 nam de Kamer al de motie-Paternotte aan, van de eigen D66'er, om dit zoveel mogelijk tegen te gaan. Het kabinet-Schoof stuurde de Kamer vorig jaar een verkenning. Nu ligt er een conceptbesluit, dat naar verwachting op 1 juli 2027 ingaat. Bijna drie jaar na die motie.

Wat staat er dan in? Geen verbod en geen plafond. Er "wordt meegewogen" of iemand vooraf minstens drie maanden in dat andere EU-land heeft gewerkt, en het kabinet stelt voor om "nadrukkelijk mee te wegen" of die persoon daar na de klus nog terecht kan. Meewegen dus. Op een route die de minister zelf als omzeiling ziet, plakt Vijlbrief een weegfactor.

Vijlbrief verklapt ook meteen waar de grens ligt: er moet worden voorkomen "dat nationale verduidelijking het vrije verkeer van diensten onnodig beperkt". Vijlbrief maakt zich zichtbaar meer zorgen over het vrije verkeer van diensten dan over jouw wijk.

De klap op de vuurpijl staat achterin. Ruim een derde van deze werknemers wordt al niet gemeld, en juist nu biedt de minister de Kamer een SEO-rapport aan over twee manieren om de lasten van de meldplicht te verlichten. De keuze wordt later gemaakt. Maar dat een D66-minister dit in dezelfde brief durft neer te leggen, typeert de hele aanpak.

Vijlbrief hamert vooral op de kwetsbaarheid van deze werknemers, en die uitbuiting is echt. Maar dat is maar de helft. De brief noemt ook "oneerlijke concurrentie omdat er geen belastingen en premies in Nederland worden betaald". De Nederlandse vakman die wel alles afdraagt, staat dus te concurreren met goedkoper personeel via een constructie die Den Haag al jaren kent.

En al die mensen moeten ergens slapen, in een land waar het migratiesaldo al ruim boven de norm ligt en jongeren jaren op een huis wachten. D66 verkoopt dit als een probleem van kwetsbare migranten, en jij mag intussen op de woningmarkt tegen de gevolgen op boksen.

Maar de economie heeft die handen toch nodig? Dat schrijft de minister inderdaad. Dan kan een bedrijf ze aanvragen via de Nederlandse regels, waar de brief zelf van zegt dat die restrictief zijn. Wie moet omlopen via Vilnius of Lissabon, bewijst alleen dat hij die toets niet wilde halen. D66 klaagt over wetgeving zodra het uitkomt, maar aan deze achterdeur wordt alleen gemorreld.

Aanstaande donderdag is er een commissiedebat met Vijlbrief. De Kamer moet daar eisen dat meewegen verdwijnt: geen vergunning van Nederland, geen werk in Nederland, met harde aantallen en een sluitende meldplicht. Zegt het Hof dat dat niet mag, dan is dat het bewijs dat Nederland de sleutel van zijn eigen arbeidsmarkt kwijt is, en moet die sleutel terug.

Den Haag draaide de voordeur op slot voor de foto en gaf de sleutel van de achterdeur aan Lissabon. En jij mag de rekening betalen.