Sterk (CDA) laat de belofte aan daklozen vallen: 2030 wordt niet gehaald, en het kabinet laat de arbeidsmigratie die het zelf aanwijst gewoon doorlopen

"Tegelijkertijd is duidelijk dat we de ambitie om dakloosheid in 2030 te beëindigen in de huidige situatie niet zullen realiseren", staat in de brief. Iets verderop volgt de zin waarmee het kabinet de belofte begraaft: "Ik kan niet garanderen dat er in 2030 niemand meer dakloos is". Een belofte voor zeven jaar houdt het drie jaar vol.

De ambitie blijft staan, haast de minister erbij te zeggen. Natuurlijk blijft die staan. Een ambitie kost niets, want daar hoeft niemand op te worden afgerekend.

Gemeenten krijgen sinds 2023 structureel 55 miljoen euro voor deze aanpak, bovenop de 385 miljoen euro die ze structureel al kregen voor maatschappelijke opvang. Samen is dat 440 miljoen euro per jaar. En wat is de uitkomst? Sterk spreekt zelf van een "stijgende trend".

Maak dat bedrag eens tastbaar. Deel 440 miljoen door de 33.000 dakloze mensen van 18 tot 65 jaar die het CBS op 1 januari 2024 schatte, en je zit ruwweg op 13.300 euro per persoon per jaar. Dat is ruim 1.100 euro per maand, voor mensen die nog steeds geen sleutel hebben.

Hoeveel daklozen er nu zijn, lees je in de brief niet. "De cijfers van mensen die dak- of thuisloos zijn, zijn hoog", staat er. Hoog. Sterk meldt dat de cijfers hoog zijn en vergeet te vertellen hoe hoog. In de hele brief staat geen landelijk totaal.

Als reden noemt de minister drie dingen: het tekort aan woon- en zorgplekken, de stijgende kosten van levensonderhoud en "de neveneffecten van arbeidsmigratie". Dat laatste staat er niet voor niets. Verderop in de brief lees je "dat een groot deel van de dakloze mensen die buiten slaapt in Nederland, een niet-Nederlandse EU-burger is".

Laat dat even landen. Het kabinet laat in zijn eigen stukken al zien dat de migratie boven de norm ligt, en nu staat zwart op wit dat een groot deel van wie buiten slaapt via het vrij verkeer hierheen kwam. De arbeidsmigrant die zijn baan en zijn bed tegelijk verliest, is daarbij niet de boosdoener. Den Haag wel.

En wat doet het kabinet? De kortdurende opvang voor "niet-rechthebbende kwetsbare dakloze EU-burgers" is uitgebreid van 6 naar 19 gemeenten, voor 2026, 2027 en 2028. Die moet mensen sneller helpen, ook met terugkeer. Maar aan de instroom verandert dat niets: Sterk schrijft de oorzaak op en verandert er niets aan.

Het vrij verkeer "resulteert erin dat zij hierheen mogen komen", staat er droog bij. Alsof het weer is. Alsof niemand in Den Haag daar iets over te zeggen heeft.

Het ergste staat verder naar achteren. Ook gezinnen met minderjarige kinderen zijn dakloos, erkent de brief. Daarvoor is volgens het kabinet "geen eenvoudige maatregel beschikbaar", en er is "nog onvoldoende cijfermatig inzicht in de omvang en samenstelling van deze groep". De minister van de gezinspartij CDA weet niet eens hoeveel dakloze gezinnen er zijn.

Voor een deel van die gezinnen heeft de brief wel een idee. Het gaat om de zogeheten Chavez-gezinnen: een verzorgende ouder met verblijfsrecht via een minderjarig Nederlands kind. Het kabinet verkent of dakloosheid kan worden voorkomen door zulke gezinnen vóór hun komst "beter te informeren over de grote schaarste aan woonruimte in Nederland". En met dit alles beschouwt de minister twee Kamermoties over dakloze gezinnen "als afgedaan".

Lees wat daar staat. De overheid van een van de rijkste landen van Europa kan geen woning regelen, dus overweegt ze mensen van tevoren maar te vertellen dat er geen woning is. Dat is de stand van het Nederlandse woonbeleid in 2026.

Sterk zet ondertussen alles op "Wonen Eerst", de "paradigmashift van opvang naar wonen". Mooi Haags woord voor een simpele gedachte: geef mensen eerst een huis. Maar de brief noemt zelf "het tekort aan passende woonplekken" een belangrijke belemmering, en de programma's waarin gemeenten moeten vastleggen wat ze voor dit soort groepen bouwen, zijn pas in juli 2027 gereed. Wonen Eerst is een plan dat begint met het enige wat dit kabinet niet heeft.

De minister wijst nog naar het buitenland: in de meeste landen waarvan cijfers zijn, steeg het aantal daklozen sinds 2022. Dat is het excuus van de leerling die zegt dat de hele klas onvoldoende had. Wie in Nederland regeert, wordt afgerekend op Nederland, en het CDA zat ook al in het kabinet dat dit plan begon.

Drie dingen moeten nu gebeuren. Sterk legt de Kamer elk kwartaal een landelijk getal voor, ook van dakloze gezinnen. Wie arbeidsmigranten haalt, betaalt zelf hun huisvesting en hun terugkeer als de klus eindigt. En het kabinet remt de arbeidsmigratie die het zelf als oorzaak aanwijst, in plaats van de opvang te spreiden over nog meer gemeenten.

Wie een belofte laat vallen en de oorzaak laat doorlopen, heeft geen versnelling nodig maar een ontslagbrief. Jij kreeg een belofte voor 2030 en nu een brief, en in dat portiek ligt nog altijd iemand.