Noodkreet uit het verpleeghuis: CDA-minister Sterk biedt uitgeputte verzorgenden een AI-plan en beeldschermzorg aan

Ze schreef de Tweede Kamer een brief met een vraag die elke Nederlander zou moeten raken: "18 zorgvragers, 1 verzorgende. Is dit het nieuwe normaal?" De Kamercommissie legde de brief bij CDA-minister Mirjam Sterk neer, die over de langdurige zorg gaat. Haar reactie kwam op 3 november. En ik kan het niet anders zeggen: die is een schoffering van iedereen die in een verpleeghuis werkt of woont.

Sterk begint netjes. Ze dankt de vrouw voor haar "openhartige beschrijving" en zegt dat ze het "serieus" neemt. Daarna komt de zin waar het om draait: de overheid is "geen werkgever in de sector zorg en welzijn".

Dat is waar, en het is precies het probleem. Den Haag bepaalt het budget van de ouderenzorg, Den Haag schrijft de regels, Den Haag bepaalt via de NZa hoeveel geld er per bewoner maximaal binnenkomt. Maar zodra een verzorgende om hulp roept, is de minister ineens maar een toeschouwer die "nauw betrokken" is.

Is er dan tenminste een norm, een ondergrens voor hoeveel personeel er op een groep ouderen moet staan? Nee. Sterk schrijft dat zo'n bezettingsnorm er landelijk niet is, want elk verpleeghuis en elk uur vraagt iets anders. Er is alleen een "Generiek Kompas" dat aanbieders "richting" geeft. Dus geen enkele landelijke norm verbiedt één verzorgende op 18 kwetsbare ouderen. De zorgaanbieder moet "goede zorg" leveren en legt daar jaarlijks verantwoording over af in een "kwaliteitsbeeld".

Dan de vragen waar het de verzorgende echt om ging. Hoe voorkom je dat één mens structureel voor een onmogelijke hoeveelheid zorg opdraait? Hoe zorg je ervoor dat zorgverleners niet over hun grenzen gaan en gewoon pauze kunnen nemen? Volgens Sterk liggen beide vragen "in de eerste plaats bij de zorgaanbieder als werkgever". Die moet zorgen voor roosters die kloppen, en voor werktijden volgens de Arbeidstijdenwet en de cao.

Zie je wat hier gebeurt? De verzorgende vraagt de politiek om hulp. De politiek stuurt haar terug naar haar baas. Dezelfde baas die het rooster al niet rondkrijgt, want dat geeft Sterk zelf toe: de krapte houdt aan en het is "soms lastig" om roosters rond te krijgen.

Wat biedt de minister dan wel? Vooral technologie. Sterk noemt "spraakgestuurd rapporteren, medicijndispensers en beeldschermzorg". Samen met de koepel van zorgverzekeraars, brancheclub ActiZ en het AI-samenwerkingsverband NL AIC schrijft VWS een plan om kunstmatige intelligentie sneller de ouderenzorg in te krijgen. En in 2030 moet de administratie hooguit 20 procent van de werktijd kosten.

In 2030. De verzorgende stond nu al alleen. Een verzorgende als zij staat er morgenavond weer alleen.

Ik heb niets tegen minder papierwerk. Maar een oude vrouw die moet plassen, heeft niets aan een medicijndispenser. Een man met dementie die 's avonds in paniek raakt, heeft niets aan een beeldscherm. Ze hebben een mens nodig. Een tweede paar handen op de gang. En precies dat zit er niet in. Sterk wil hooguit verkennen hoe ze mensen langs de zijlijn, vrijwilligers en gepensioneerden de zorg in krijgt. Geen extra euro in deze brief, geen norm, geen datum voor extra handen.

Sterk geeft zelf toe dat dit "geen kant-en-klare oplossingen" zijn. Dat had ze niet hoeven zeggen. Dat zag iedereen al.

De laatste vraag van de verzorgende was de hardste: wanneer vinden we als samenleving dat het genoeg is? Sterk heeft daar naar eigen zeggen "geen eenvoudig antwoord" op. Ze blijft zich "inzetten".

Ik heb wel een eenvoudig antwoord. Het is genoeg als een verzorgende haar pauze moet stelen om 18 mensen naar bed te krijgen. Het is genoeg als ouderen die dit land hebben opgebouwd 's avonds wachten op een bel die niemand op tijd kan beantwoorden. Het was allang genoeg.

Wie betaalt de prijs van dit beleid? Niet de minister in haar warme kantoor. De oma die te lang op de wc-stoel zit. De vader met dementie die eerder naar bed moet omdat er straks niemand meer is. En de verzorgende die elke dienst over haar grens gaat tot ze zelf uitvalt, waarna de collega die overblijft er nog meer bewoners bij krijgt.

Het CDA noemt zich graag de partij van de zorg en van de familie. Dan moet minister Sterk ophouden zich te verschuilen achter "werkgevers" en "kompassen". Kom binnen een maand met een landelijke ondergrens voor personeel in de avond- en nachtdienst in verpleeghuizen, en met het geld om die te betalen. Ouderen verdienen een mens aan hun bed, geen scherm.