Aartsen (VVD) knielt voor de mislukte inburgering: werkende statushouders krijgen straks tot zes jaar de tijd om Nederlands te leren

Het staat in de verzamelbrief inburgering die Aartsen donderdag naar de Kamer stuurde. Wie ten minste 28 uur per week werkt of heeft gewerkt, voor minimaal drie maanden, kan verlenging aanvragen "met maximaal drie jaar". Dat komt bovenop de drie jaar die nu de norm is. Samen tot zes jaar dus, en daar komt geen wet aan te pas: Aartsen past de Regeling inburgering 2021 aan, in de eerste helft van 2027.

Lees die voorwaarde nog eens goed. Niet alleen wie werkt, ook wie heeft gewerkt. Drie maanden op de loonlijst kunnen dus drie jaar uitstel opleveren. Dat beloont niet de statushouder die zijn best doet voor de taal, dat beloont uitstellen.

Er komt nog een cadeautje achteraan. Is er geen plek op de kinderopvang, dan kan de termijn met maximaal een jaar worden verlengd. Dat raakt volgens de minister vooral vrouwen. Nederlandse ouders kennen die wachtlijsten ook, en die moeten hun verplichtingen gewoon nakomen.

Aartsen verkoopt het met een oneliner: "Je collega's zijn je woordenboek." Prachtig. De kapper, de bouwvakker en de vakkenvuller zijn nu dus de inburgeringscursus, in de baas zijn tijd. Aartsen laat de ondernemer het werk doen dat de staat niet voor elkaar krijgt.

Waarom die haast om de lat te verschuiven? Dat staat in dezelfde brief. Van iedereen die in 2022 inburgeringsplichtig werd, had eind 2025 slechts 28 procent aan de plicht voldaan. Op 1 augustus 2026 was dat 48 procent, en 38 procent zat er toen nog steeds in. Ruim drieënhalf jaar later heeft dus nog geen helft het gehaald. Aartsen schrijft daarbij dat het stelsel "aan volwassenheid wint". Een stelsel waarin de meerderheid niet slaagt, noemt de minister volwassen.

Het wordt nog erger. Aartsen schrijft zelf dat 70 procent van de mensen "na twee jaar in de gemeente nog altijd aan de kant staat", en noemt dat "voor mij onacceptabel". De VVD-minister roept 'onacceptabel' en haalt daarna de deadline weg. Bij jou op het werk heet dat falen. In Den Haag heet het een aanpak.

Kijk ook naar de zogeheten Z-route, de lichtste leerroute. Daar stroomt ongeveer 30 procent van de asielstatushouders in, en het streefniveau is A1, het laagste taalniveau dat er bestaat. Van die groep heeft 68 procent een alfabetiseringscursus nodig. Slechts 17 procent van de Z-route-inburgeraars heeft betaald werk verricht. Aartsen spreekt ondertussen van "onbenut potentieel". Dat is de taal van een brochure, en de werkelijkheid van een wethouder die de rekening krijgt.

En wie denkt dat de lessen zelf op rolletjes lopen? In het onderzoek dat met de brief meekwam, ligt het verzuim onder cursisten op gemiddeld 20 procent. De taalaanbieders klagen tegelijk dat hun vergoeding niet kostendekkend is. Lege stoelen dus, en een hogere rekening op komst.

De controle aan de poort is al niet beter. Bij het basisexamen inburgering in het buitenland, voor gezinsmigranten, staat de teller op negen fraudezaken met vervalste slagingsbewijzen. Een steekproef van 105 dossiers leverde de negende meteen op. Er is aangifte gedaan, meldt de minister. Fijn. Het laat vooral zien hoe lek het hele bouwwerk is.

Die deadline is geen bureaucratisch detail. Haal je de inburgering niet binnen drie jaar, dan krijg je geen permanente verblijfsvergunning. Ook een Nederlands paspoort komt pas na de inburgering. Het is de zwaarste stok achter de deur die de staat heeft, en Aartsen zet die stok jaren in de kast.

Het gaat ook niet om een handjevol mensen. Op 1 augustus had 78 procent van de inburgeringsplichtigen een plan, en dat waren 90.854 personen. Dat betekent ongeveer 116.000 inburgeringsplichtigen in totaal, volgens een berekening van DDS. Veel statushouders werken niet en leven van een bijstandsuitkering. Elk jaar uitstel is een jaar langer onzekerheid over wie hier blijft en onder welke voorwaarden.

Natuurlijk is werken beter dan thuiszitten in de bijstand. Van de groep uit 2024 werkte 27 procent negen maanden na vestiging in de gemeente, tegen 12 procent van de groep uit 2022. Niemand vraagt Aartsen om dat tegen te houden. Maar wie 28 uur werkt en na jaren nog geen Nederlands spreekt, is niet ingeburgerd. Elke avondstudent in dit land combineert werk en boeken, en die krijgt geen drie jaar cadeau.

Bovendien belooft hetzelfde kabinet juist strengere taaleisen. Het coalitieakkoord spreekt van taalniveau B1 voor een paspoort. Aan de ene kant de lat omhoog beloven, aan de andere kant de klok stilzetten: de VVD wil beide kiezers tegelijk bedienen. Van wie eind 2025 was geslaagd, deed bovendien 45 procent de examens niet op B1 of hoger.

Trek deze verlenging in, minister Aartsen. Drie jaar is meer dan genoeg om een taal te leren in het land waar je wilt blijven. Wie daarna niet is geslaagd, krijgt geen permanente vergunning en geen paspoort. Geen uitzonderingen voor drie maanden op de loonlijst en geen extra jaar omdat de kinderopvang vol zit. En de Kamer moet deze regeling terugfluiten voordat ze in 2027 ingaat.

Jij krijgt ook geen drie jaar uitstel voor je aangifte omdat je het druk hebt op je werk. De VVD haalt niet de lat omhoog, maar de deadline weg. Onthoud dat, de volgende keer dat die partij 'streng' roept.