Ontzette WAO'er moet UWV €26.709,28 bruto terugbetalen na jaren werk als zelfstandige

Dat de Belastingdienst haar inkomsten kende, hielp haar niet. UWV krijgt inkomsten uit een eigen bedrijf niet automatisch door, en de rechter oordeelde dat ze de melding zelf had moeten doen.

Dit is één zaak met eigen feiten. Heb je zelf een WAO-, WIA- of andere UWV-uitkering en ga je bijverdienen als zelfstandige, dan lees je hieronder wat je moet melden, hoe UWV rekent en wat je kunt doen bij een terugvordering.

De vrouw krijgt sinds 28 februari 1997 een WAO-uitkering, bij een arbeidsongeschiktheid van 25 tot 35 procent. Sinds april 2011 werkt ze in loondienst als examinator en vanaf 1 oktober 2011 krijgt ze ook een toeslag op haar uitkering.

Ruim zeven jaar nadat ze als zelfstandige begon, op 17 januari 2022, kreeg UWV gegevens van de Belastingdienst. Dat gebeurde nadat in de polisadministratie een melding was gekomen over een uitkering op grond van het Bijstandsbesluit zelfstandigen. In maart 2022 volgden de terugvorderingen, allemaal bruto:

Over de drie WAO-jaren is dat volgens een berekening van DDS gemiddeld €8.483,04 per jaar, ongeveer €707 per maand. Dat ze te veel had gekregen en hoe hoog haar inkomsten waren, stond niet ter discussie. De uitspraak legt niet uit waarom de WAO-terugvordering bij 2017 begint.

De rechtbank vernietigde in december 2024 wel het besluit, omdat UWV er ten onrechte van was uitgegaan dat de WAO-uitkering nog niet definitief was vastgesteld en in de procedure een andere onderbouwing gebruikte. De gevolgen bleven in stand, dus het bedrag bleef staan.

Bij de hoogste rechter draaide alles om één vraag: waren er dringende redenen om van terugvordering af te zien? Alleen dan kan UWV dat geheel of gedeeltelijk doen.

Ze vond dat ze ervan uit mocht gaan dat de Belastingdienst al haar inkomsten aan UWV doorgaf, en dat UWV dit verschil had moeten uitleggen. De Belastingdienst deelt inkomsten uit een onderneming niet automatisch, legde UWV uit. Pas als UWV weet dat iemand als zelfstandige is begonnen, kan het via het burgerservicenummer een koppeling leggen. Dat de Belastingdienst het wist, ontsloeg haar dus niet van haar eigen meldplicht.

Ook wees ze op een brief van 1 december 2015. Daarin stond dat haar WAO-uitkering vanaf 1 juli 2015 als voorschot werd betaald en dat UWV haar inkomsten over de periode tot en met 30 november 2016 in december 2016 definitief zou vaststellen. Ook hoefde ze geen maandelijkse loonstroken meer op te sturen. Volgens haar kon je daaruit niet opmaken dat het alleen om loon ging. De rechter zag dat anders: de brief ging alleen over loonstroken en bijvoorbeeld niet over jaarcijfers.

Verder voerde ze aan dat het bedrag onnodig hoog was opgelopen doordat UWV pas in 2022 kwam, en wees ze op de impact op haar sociale leven. Dat hielp niet. De oorzaak was volgens de rechter volledig aan haar te wijten, UWV handelde na 17 januari 2022 adequaat en voortvarend en de betalingsregeling was afgestemd op haar financiële omstandigheden. Onaanvaardbare sociale gevolgen bleken niet.

Voor terugvordering is een verwijtbare schending van de meldplicht volgens de rechter ook geen voorwaarde. Krijg je te veel, dan moet UWV het in beginsel terugvorderen, ook als je niets te verwijten valt.

Met een WIA-, WAO-, WAZ-, Wajong- of Ziektewet-uitkering geef je aan UWV door dat je begint of stopt als zelfstandige, en dat je verwacht dat je winst verandert. Hetzelfde geldt voor betaald werk of opdrachten zoals klussen, oppassen en hobby's, en voor commerciële verkoop via internet. Bij WIA, WAO, WAZ en Wajong geef je inkomsten binnen 1 week door, bij de Ziektewet een wijziging in je inkomsten binnen 2 dagen. Krijg je een toeslag van UWV, dan geef je ook de inkomsten van je partner door.

UWV verrekent een deel van je winst met je uitkering. Zolang de winst niet bekend is, rekent UWV met een schatting. Achteraf bepaalt UWV je uitkering met de jaarcijfers van de Belastingdienst: kreeg je te veel, dan betaal je terug, kreeg je te weinig, dan krijg je geld bij. Als winst telt UWV de belastbare winst, de mkb-winstvrijstelling en de ondernemersaftrek bij elkaar op.

Daardoor rekent UWV met een hoger bedrag dan je belastbare winst. Stel: je hebt geen ondernemersaftrek en je winst is in 2026 €10.000. De mkb-winstvrijstelling is in 2026 12,7 procent, dus €1.270, en je belastbare winst is €8.730. UWV rekent dan toch met €10.000.

Met WW werkt het anders: bespreek je plan altijd met je adviseur werk. Begin je zonder startperiode, dan geef je elke maand je uren door, ook onbetaalde, en verrekent UWV daarmee een fictief inkomen.

Nu sluit de rechtspraak aan bij het Burgerlijk Wetboek: een vordering uit onverschuldigde betaling verjaart vijf jaar nadat de schuldeiser ervan weet, en in ieder geval twintig jaar nadat ze is ontstaan. De vijf jaar beginnen dus pas als UWV het weet, niet bij de betaling. In deze uitspraak ging het niet over verjaring.

De Eerste Kamer nam op 27 oktober 2026 de Wet handhaving sociale zekerheid aan. Het kabinet mikt op 1 januari 2027, de precieze datum volgt nog bij koninklijk besluit.

De terugvordering gaat dan ten hoogste over de vijf jaar vóór het besluit. Twintig jaar blijft mogelijk, onder meer bij structureel inkomen dat je niet meldde, bij vervalste stukken en bij opzet of grove schuld. Voor besluiten van vóór de ingangsdatum blijft het oude recht gelden.

Ben je het niet eens met de brief, dan moet je bezwaar meestal binnen 6 weken na de datum van de beslissingsbrief bij UWV binnen zijn. Heb je meer tijd nodig, dan kun je voorlopig bezwaar maken.

Noem daarin zelf je dringende redenen. Sinds de uitspraak van 18 april 2024 tellen niet alleen de gevolgen van de terugvordering, maar ook de oorzaak, zoals eigen fouten van UWV of te trage besluitvorming.

Kun je niet in één keer betalen, bel UWV dan zo snel mogelijk voor een betalingsregeling. UWV verrekent het bedrag ook vaak met je uitkering en houdt daarbij meestal rekening met je beslagvrije voet. Kreeg je het geld in een vorig jaar, dan betaal je altijd bruto terug. De loonheffing kun je later via je aangifte inkomstenbelasting terugvragen.

Betaal je jaren af, dan kan UWV besluiten van de rest af te zien: bij de WAO na vijf jaar volledig betalen, of na tien jaar als je je meldplicht niet nakwam. De nieuwe wet schrapt die tien jaar.

Naast de terugvordering kan ook een boete volgen. De eerste boete is nooit hoger dan wat je te veel kreeg. In deze uitspraak gaat het daar niet over.

Ga je naast je uitkering voor jezelf werken, geef je start dan aan UWV door, ook als de Belastingdienst het al weet, en bewaar het bewijs van je melding. Twijfel je of iets meetelt, vraag het dan aan UWV.