Herdenking Februaristaking: sprekers leggen link met heden

AMSTERDAM (ANP) - "Hoe verhoud je je tot de opkomst van modern fascisme? Wat vind je van de hedendaagse onverdraagzaamheid en intolerantie? Welke offers zijn wij bereid te brengen voor een menswaardige samenleving?" Die vragen stelde de Amsterdamse locoburgemeester Rutger Groot Wassink bij de 85e herdenking van de Februaristaking van 1941, bij het beeld van de Dokwerker.

Hij zei deze massale protestactie tegen het oppakken en wegvoeren van ruim 400 Joodse mannen te zien als "een kompas, een ijkpunt" en sprak de hoop uit "dat we altijd de kant kiezen van hen die het het moeilijkst hebben", zoals destijds tienduizenden Amsterdammers ook deden door drie dagen lang hun werk neer te leggen.

De Februaristaking sloeg destijds over naar de Zaanstreek, Haarlem, Utrecht en Hilversum. Het was de eerste grote daad van verzet tegen de Duitse bezetter en tegen de brute behandeling van Joodse Amsterdammers. In 1946 kende koningin Wilhelmina de hoofdstad als beloning het devies 'heldhaftig, vastberaden, barmhartig' toe.

"De Februaristakers streden vanuit uiteenlopende motieven tegen een fascistisch regime, tegen ontmenselijking, tegen discriminatie (..). Laat dat voor ons allen vandaag een aansporing zijn", zei voorzitter Jaïr Stranders van het Comité Herdenking Februaristaking 1941.

Ook spreker Jerry Afriyie, bekend van Kick Out Zwarte Piet, greep de gebeurtenissen van februari 1941 aan om te waarschuwen dat "antisemitisme, racisme en moslimhaat" opnieuw de kop opsteken. "Ik wou dat ik hier voor je kon staan en zeggen: weet je wat, gisteren was monsterlijk, maar op z'n minst hebben we ervan geleerd. Maar de geschiedenis herhaalt zich nu weer. (..) Het verleden waarschuwt, het is aan de toekomst om te luisteren." Ook hij riep op tot dapperheid: "De Februaristakers waren het licht in een donker moment. Als we hun werk willen voortzetten, laat het reflecteren in ons doen en laten."

In bepaalde Joodse kringen, waaronder het Centraal Joods Overleg, werd Afriyies optreden op de herdenking afgekeurd, omdat hij in het verleden pro-Palestijnse en anti-Israëlische uitspraken zou hebben gedaan. Oud-CIDI-directeur Ronny Naftaniel noemde het onlangs in NIW een "belediging voor de stakers van 85 jaar geleden". In De Telegraaf zei Stranders vorige week dat voor Afriyie is gekozen "omdat hij zich jarenlang heeft ingezet tegen racisme".

Na de toespraken legden genodigden en nabestaanden kransen en bloemstukken bij de Dokwerker, onder het klokgelui van de Mozes en Aäronkerk. In de buurt van de herdenking stonden demonstranten met Palestijnse vlaggen.