Jan Dijkgraaf wil kiesdrempel verhogen: waarom dit vooral het kartel helpt

Maar hoe komt Dijkgraaf eigenlijk tot die conclusie? Zijn eigen opsomming laat zien: dat er in Nederland nog steeds politieke diversiteit bestaat. Aan de rechterzijde noemt hij onder meer JA21, Groep Markuszower, FVD, BBB en Lid Keijzer. Aan de linkerzijde noemt hij Denk, SP, ChristenUnie, Partij voor de Dieren en Volt. Dat zijn geen defecten van het systeem. Dat is democratie.

Het verhogen van de kiesdrempel klinkt daadkrachtig, maar betekent in de praktijk vooral dat nieuwe politieke initiatieven minder snel van de grond komen. Juist partijen die ontstaan omdat burgers zich niet langer gehoord voelen door de gevestigde orde, worden dan buitengesloten.

Nieuwe ideeën? Lastiger. Nieuwe bewegingen? Minder kans. Nieuwe vertegenwoordiging? Pech gehad. Wie al binnen zit, trekt de ladder omhoog.

Nederland heeft feitelijk al een natuurlijke kiesdrempel. Voor één zetel zijn ongeveer 70.000 stemmen nodig. Dat is geen symbolisch getal en ook geen cadeautje. Dat zijn tienduizenden burgers die bewust op een partij stemmen. Als een beweging zoveel mensen weet te mobiliseren, waarom zou die dan niet vertegenwoordigd mogen worden? Blijkbaar vindt men sommige stemmen pas legitiem als ze op de juiste partijen worden uitgebracht.

Een hogere kiesdrempel raakt niet alleen nieuwe partijen, maar ook bevolkingsgroepen met specifieke zorgen of overtuigingen. Kleinere partijen geven vaak een stem aan mensen die bij grote partijen structureel worden genegeerd.

Wie die partijen wegsnijdt, snijdt ook burgers weg uit het debat. En laten we eerlijk zijn: wie wordt hier echt beter van? De grote gevestigde partijen met subsidie, media-aandacht, netwerken en machtsposities. Minder concurrentie, minder uitdagers, minder verrassingen. Onder het keurige woord “bestuurbaarheid” schuilt vaak gewoon behoud van macht.

Juist iemand als Jan Dijkgraaf weet hoe belangrijk het is dat afwijkende stemmen gehoord worden. Dat scherpe geluiden ruimte krijgen. Dat niet alles wordt dichtgeregeld door dezelfde Haagse kliek.

Pleiten voor een hogere kiesdrempel is dan ook opvallend. Het helpt niet de democratie, maar het kartel. Het maakt Nederland niet gezonder, maar geslotener. En misschien is dát wel de echte versnippering: een elite die steeds minder begrijpt waarom burgers nieuwe partijen zoeken.