Boeren willen schonere stallen bouwen, stikstofbureaucratie houdt ze opnieuw tegen

Wie nog dacht dat die belofte ook maar een cent waard was, moet het jongste vonnis van de rechtbank Gelderland van 29 september maar eens aandachtig lezen. Twee varkenshouderijen in Berkelland en Oost-Gelre wilden hun verouderde stallen slopen en vervangen door hypermoderne, schonere stallen met een aantoonbaar lagere ammoniakuitstoot. Ze kozen voor een meetaanpak met sensoren die continu meten wat er daadwerkelijk uit de stal komt, in plaats van te werken met papieren modellen uit een Haags rekeninstituut.

En wat oordeelde de rechter? De meetmethode deugt grotendeels en de sensoren functioneren naar behoren. Maar toch worden de vergunningen voorlopig vernietigd en mogen de boeren niet bouwen.

Waarom? Omdat de ambtelijke motivering van de gemeenten niet bestand bleek tegen de gewijzigde juridische rechtspraak over intern salderen. De gemeenten konden volgens de rechtbank niet waterdicht aantonen dat de stikstofruimte die vrijkomt door de modernisering niet nodig is voor algemeen natuurherstel.

Daarnaast moeten sensoren plotseling jaarlijks worden vervangen en ontbrak er in Berkelland een afdoende toelichting op het niet-opstellen van een milieueffectrapportage. Het gevolg van dit juridische haarkloverij-circus is even voorspelbaar als rampzalig: de ondernemers staan met lege handen en kunnen weer van voren af aan beginnen.

💳 Wilt u ons steunen om dit onafhankelijke journalistieke tegengeluid overeind te houden? Maak dan vandaag nog een donatie over naar:

Dit is het failliet van het Nederlandse milieubeleid in haar zuiverste vorm. Je hebt hier twee agrarische familiebedrijven die exact doen wat de maatschappij van hen vraagt. Ze willen de uitstoot verminderen, investeren in dierenwelzijn en meten wat ze uitstoten. En in plaats van dat de overheid die verduurzaming met open armen ontvangt, worden deze ondernemers vermorzeld tussen de raderen van een dolgedraaid ambtenarenapparaat.

Bedenk even wat dit betekent voor een gezinsbedrijf. Een boer bouwt geen stal voor een paar maanden; die investering van tonnen of miljoenen euro's wordt aangegaan voor dertig jaar. Daarvoor sluit je leningen af bij de bank, daarvoor maak je afspraken met leveranciers en aannemers. Als een vergunning na jaren van voorbereiding bij de rechtbank sneuvelt op ambtelijke motiveringsgebreken waar de boer zelf part noch deel aan heeft, verdampt die complete financiële zekerheid van de ene op de andere dag.

Wat kan een individuele ondernemer hier immers nog aan doen? De boer levert alle technische berekeningen aan die worden geëist. Hij koopt de goedgekeurde apparatuur. Maar hij kan niet in zijn eentje de juridische doctrine rond Natura 2000-gebieden repareren. Dat is de verantwoordelijkheid van het ministerie van Landbouw en de provincie. Zolang bewindslieden weigeren om duidelijke wettelijke kaders te scheppen die standhouden bij de bestuursrechter, laten zij hun eigen ondernemers doelbewust verzuipen in het juridische moeras.

Bovendien leidt deze stikstofkramp tot een volstrekt bizarre paradox. Omdat deze boeren nu geen nieuwe stal mogen bouwen, blijven de oude stallen met een hogere uitstoot noodgedwongen langer openstaan. De technocratische regeltjesziekte verhindert dus letterlijk dat het milieu verbetert. Het toont aan dat het hele stikstofdossier niet draait om een schonere leefomgeving, maar om het wegpesten van de boerenstand om grond vrij te spelen voor woningbouw en industrieterreinen.

Landbouwminister Jaimi van Essen moet zich de ogen uit de kop schamen. In plaats van concrete oplossingen te bieden, blijft het kabinet-Jetten hangen in vrome beloften over toekomstperspectief. Maar een boer kan zijn gezin niet te eten geven van toekomstperspectief op een powerpointpresentatie. Er moet nu een wettelijke drempelwaarde komen, het stelsel van intern salderen moet worden veiliggesteld en innovatie moet juridisch worden verankerd als een onaantastbare vergunningsgrond.

Als een ondernemer aantoont dat zijn uitstoot daalt, hoort de vergunning binnen veertien dagen op de mat te liggen. Punt. Zolang Den Haag toestaat dat bureaucratische formulieren zwaarder wegen dan daadwerkelijke emissiereductie, blijft het stikstofbeleid een schandelijke farce die onze eigen voedselvoorziening opoffert aan ambtelijke onkunde.