CDA-minister Heerma wil gemeenten opzadelen met 10 tot 20 procent tekort voor politici-pensioen en weigert elke rijksbijdrage

Je moet het lef maar hebben als kartelminister van het kabinet-Jetten. Terwijl Nederlandse gezinnen kromliggen onder de inflatie, exploderende gemeentelijke heffingen en de sloop van hun koopkracht, timmert CDA-bewindsman Pieter Heerma achter de schermen aan het wetsvoorstel voor de overdracht van de pensioenen van politieke ambtsdragers aan het ABP. Tot nu toe bouwden politici en lokale bestuurders hun pensioen op via de aparte Appa-regeling voor politieke ambtsdragers, die door gemeenten en provincies op de eigen balans werd bijgehouden. Omdat ook deze regeling moet worden aangepast aan het nieuwe pensioenstelsel, wil het kabinet de volledige opgebouwde pot overdragen aan het ABP. En precies bij die afrekening komt de smerige Haagse aap uit de mouw.

Volgens de VNG, die de financiële toelichting bij het conceptwetsvoorstel van Heerma heeft doorgelicht, valt de som die gemeenten en andere decentrale overheden aan het ABP moeten overmaken namelijk veel duurder uit dan wat zij op basis van de geldende boekhoudregels opzij hebben gezet. In de officiële VNG-reactie staat zwart op wit dat de benodigde overdrachtswaarde voor het ABP "tussen 10 en 20% hoger" ligt dan de bedragen die de onderzochte gemeenten eind 2024 voor deze politieke pensioenen hadden gereserveerd. Volgens vakblad Binnenlands Bestuur bedraagt de totale waarde van alle opgebouwde Appa-pensioenen circa 2,1 miljard euro. Daarvan komt volgens de memorie van toelichting naar schatting 1,7 miljard euro voor rekening van de gemeenten. Voor zijn eigen Kamerleden en ministers heeft het Rijk ongeveer 313 miljoen euro netjes op de begroting gereserveerd. Een gat van tien tot twintig procent betekent volgens een berekening van DDS dat alleen de gemeenten al ongeveer 155 tot 285 miljoen euro extra op tafel moeten leggen.

En wie denkt dat het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat deze wettelijke verhuizing zelf aan de gemeenten oplegt, dat miljoenenverschil netjes uit de eigen rijksbegroting betaalt, kent de arrogantie van het CDA nog niet. In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel, geciteerd door de VNG, veegt het departement van Heerma elke verantwoordelijkheid van tafel met de ijskoude zin: "Het ligt niet in de rede dat het Rijk hiervoor een bijdrage verleent". Toen bezorgde gemeenten tijdens het voortraject vroegen of zij gecompenseerd worden als hun verplichte reservering straks te laag blijkt voor de rekening van het ABP, kregen zij vanuit Den Haag een nog botter antwoord terug: "Nee, hiervoor vindt geen compensatie plaats".

Dat is niets minder dan bestuurlijke afpersing over de rug van de burger. Gemeenten hebben immers geen geldboom in de binnentuin van het stadhuis staan. Als Den Haag hen dwingt om in één klap honderden miljoenen euro's extra over te boeken naar het ABP voor het pensioen van wethouders en oud-wethouders, komt dat geld maar uit één enkele portemonnee: die van jou. Dat wordt straks gewoon verhaald via een hogere onroerendezaakbelasting, duurdere parkeertarieven of het verder uitkleden van lokale voorzieningen.

Wat deze financiële strooptocht nog stuitender maakt, is dat het kabinet hiermee een keiharde belofte aan de gemeenten en de belastingbetaler breekt. Op 31 mei 2024, toen voormalig CDA-kopstuk Hugo de Jonge nog op de stoel van Binnenlandse Zaken zat, verkondigde de Rijksoverheid in een officieel nieuwsbericht namelijk nog precies het tegenovergestelde. Destijds bezwoer het ministerie plechtig: "Deze operatie kost niet meer geld dan reeds op basis van opgebouwde aanspraken moest worden uitgekeerd, het betreft slechts het naar voren halen van het al opgebouwde bedrag." Het ging volgens datzelfde bericht om "het op papier al gereserveerde bedrag".

Lees die zin nog eens rustig terug. Ruim twee jaar geleden werden gemeenten en burgers gerustgesteld met het sprookje dat de overstap van politici naar het ABP geen euro extra zou kosten bovenop de al gereserveerde bedragen. Nu het conceptwetsvoorstel van partijgenoot Pieter Heerma op tafel ligt, blijkt de rekening tien tot twintig procent boven die reserveringen uit te komen, staat het totaal op circa 2,1 miljard euro in plaats van de circa 1,5 miljard euro die in 2024 werd genoemd en zegt datzelfde ministerie doodleuk dat gemeenten hun eigen broek maar moeten ophouden. De woorden van een CDA-minister zijn in Den Haag nog minder waard dan een natte krant.

In die rekening zit trouwens nog een extraatje voor de bestuurders zelf. Bij de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel wordt de zogeheten doorsneesystematiek afgeschaft, waarvoor oudere werknemers tussen de 40 en 68 jaar financiële compensatie krijgen omdat zij anders pensioenopbouw mislopen. Voor de 3,2 miljoen gewone deelnemers van het ABP wordt die compensatie betaald uit de opgebouwde vermogensbuffer van het pensioenfonds zelf. Maar omdat wethouders en gedeputeerden tot nu toe nooit premie aan die ABP-pot hebben afgedragen, is er voor hen bij het fonds helemaal geen buffer aanwezig.

Het gevolg laat zich raden. Volgens de memorie van toelichting voegen de overheden die compensatie zelf toe aan de pensioenvermogens van hun zittende bestuurders, en volgens Binnenlands Bestuur zullen gemeenten en provincies daarvoor waarschijnlijk moeten betalen. Terwijl een gewone bouwvakker, verpleegkundige of politieagent maar moet afwachten wat er na het invaren in het nieuwe casinostelsel van zijn koopkracht overblijft, wordt voor de politieke kaste op kosten van de gemeentekas een extra financieel vangnet gespannen.

Bovendien wijst de VNG er in haar vernietigende consultatiereactie op dat Heerma zijn wetsvoorstel over de schutting heeft gegooid zonder de meest elementaire huiswerkregels na te leven. "Bij het wetsvoorstel ontbreekt een uitvoeringstoets", constateert de gemeentekoepel droogjes. Er is geen begeleidend rijksbudget en geen enkel vangnet voor gemeenten die door dit Haagse dictaat in de rode cijfers belanden. De VNG waarschuwt letterlijk: "Gemeenten moeten hiervoor in december 2027 dus voldoende liquide middelen hebben". Gemeenten die dat contante geld niet op de plank hebben liggen, zullen volgens de vereniging zelfs geld moeten bijlenen om de pensioenpot van hun (oud-)bestuurders op tijd naar het ABP over te boeken.

Alsof het financiële gat van honderden miljoenen nog niet genoeg is, laat ook de tijdlijn van dit dossier zien hoe totaal verrot de Haagse bestuurscultuur is. Toen het kabinet in 2024 vol trots aankondigde dat politieke ambtsdragers dezelfde regels zouden krijgen als gewone ambtenaren, schreef het ministerie nog: "Een uitzonderingspositie voor politieke ambtsdragers is daarom in het geheel niet aan de orde". Volgens het oorspronkelijke tijdsplan van Binnenlandse Zaken had de wet al op 1 januari 2026 in werking moeten treden, met de echte overgang op zijn vroegst per 1 januari 2028.

Van die strakke planning is door eindeloos Haags geklungel werkelijk geen spaander heel gebleven. Toenmalig minister Judith Uitermark beweerde in juli 2025 nog glashard dat de voorbereidingen "geen vertraging" hadden opgelopen, maar inmiddels zijn we bijna anderhalf jaar verder en ligt er nog niet eens een ingediend wetsvoorstel bij de Tweede Kamer. Op 20 augustus liet minister Heerma aan de Kamer weten: "Mijn streven is het wetsvoorstel nog in 2026 in te dienen bij de Tweede Kamer." Eerst moet de Raad van State zich er nog over buigen, en daarna is er in zowel de Tweede als de Eerste Kamer een tweederdemeerderheid nodig omdat het ook de pensioenen van Kamerleden zelf raakt.

De 3,2 miljoen reguliere deelnemers van het ABP stappen op 1 januari 2027 over naar het nieuwe pensioenstelsel, terwijl de politici en wethouders volgens het conceptwetsvoorstel pas een vol jaar later, op 1 januari 2028, volgen. Dat jaar verschil stond al in 2024 vast, omdat het ABP een gelijktijdige overstap uitvoeringstechnisch niet haalbaar vond. Maar door het Haagse getreuzel staat nu zelfs die datum op losse schroeven: pensioenfonds ABP noemt 1 januari 2028 in zijn consultatiereactie "niet haalbaar" en kan het wetsvoorstel in de huidige vorm niet steunen.

Zelfs binnen de regeling zelf stapelt het ministerie van Heerma de ene bestuurlijke dwaasheid op de andere. Zo merkt de VNG op dat gemeenten onder het nieuwe voorstel straks premie moeten gaan afdragen voor een arbeidsongeschiktheidspensioen bij het ABP waar wethouders wettelijk helemaal geen recht op krijgen, terwijl gepensioneerde oud-wethouders in het tussenjaar 2027 op het pensioenniveau van 2026 blijven steken. Het is een bureaucratisch gedrocht van de bovenste plank, in elkaar geflanst door een ministerie dat zijn eigen rekenwerk niet op orde heeft en de rekening vervolgens lafhartig over de schutting bij de gemeenten kiepert.

Dit dossier legt in één klap de ware aard van het minderheidskabinet van Rob Jetten, D66, VVD en het CDA bloot. Wanneer er miljarden nodig zijn voor Brussel, voor klimaatfondsen, voor de asielindustrie of voor het overeind houden van een uitdijend rijksapparaat, weet Den Haag de portemonnee van de werkende en gepensioneerde Nederlander binnen drie seconden te vinden. Maar wanneer het Rijk zijn eigen belofte uit 2024 moet nakomen dat het overzetten van de pensioenen van politici geen extra geld zou kosten, geeft CDA-minister Pieter Heerma niet thuis.

Het is een gotspe dat een Kamercommissie voor Binnenlandse Zaken de brief over deze consultatie op 10 september zonder enig inhoudelijk debat voor kennisgeving heeft aangenomen. Terwijl gemeenten alarm slaan over een dreigend tekort van tien tot twintig procent, oftewel honderden miljoenen euro's aan publiek geld, kijkt het partijkartel de andere kant op.

De enige juiste conclusie is dat dit onuitvoerbare en peperdure wetsvoorstel van Pieter Heerma in zijn huidige vorm direct de prullenbak in moet. Geen enkele Nederlandse gemeente mag gedwongen worden om geld te lenen of de lokale belastingen voor burgers te verhogen om een pensioengat van ongeveer 155 tot 285 miljoen euro voor politici en bestuurders te dichten! Als Den Haag zo nodig het pensioen van zijn eigen politieke kaste wil verbouwen, dan betaalt Den Haag die rekening maar door eindelijk het mes te zetten in de eigen verspilling, in plaats van de gewone burger opnieuw uit te knijpen.