Van der Burg (VVD) geeft bijna 22 miljard uit aan het rijksapparaat en bekent dat de krimp 'niet centraal gemonitord' wordt

Wie de antwoorden van staatssecretaris Van der Burg en de bijbehorende bijlage met personeelscijfers doorneemt, ziet hoe groteske staatsgroei er in de praktijk uitziet. Waar de sector Rijk tien jaar geleden nog 109.581 voltijdsbanen telde, is dat ambtenarenleger inmiddels opgezwollen naar 160.016 fte.

Zelfs in het afgelopen jaar, toen het vorige kabinet op papier al een miljardenkorting op de rijksdienst had aangekondigd, kwamen er bij de ministeries gewoon weer bijna drieduizend voltijdsambtenaren bij: een stijging van 157.019 naar 160.016 fte. De overheid belooft met de mond te krimpen, maar neemt ondertussen elke werkdag tientallen nieuwe beleidsmakers, communicatieadviseurs en toezichthouders aan.

De financiële rekening die de Nederlandse belastingbetaler daarvoor gepresenteerd krijgt, is werkelijk astronomisch. Van der Burg becijfert de totale apparaatsuitgaven van de sector Rijk over 2025 op 21,951 miljard euro. Ruim 76 procent daarvan bestaat uit personele uitgaven, en alleen al aan een schaduwleger van dure externe inhuur en consultants gaven de ministeries, Defensie inbegrepen, in 2025 bijna 3,3 miljard euro uit. En alsof die tweeëntwintig miljard euro nog niet genoeg is, komt daar bij het ministerie van Defensie nog eens 6,2 miljard euro aan salariskosten bovenop.

Buitengewoon onthullend in de tabellen in de antwoorden van Van der Burg is waar al die tienduizenden nieuwe ambtenaren nu precies zitten. Zijn dat mensen die zorgen dat de treinen op tijd rijden, dat aangiftes bij de politie worden opgepakt of dat er huizen worden gebouwd? Welnee, de sterkste groei zit bij de beleidsafdelingen en vooral bij de inspecties en toezichthouders die ondernemers, boeren en burgers het leven zuur maken.

Kijk alleen al naar de inspectiedienst onder het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, waar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit onder valt. Die inspectietak groeide in zes jaar tijd, van 2019 tot 2025, van 2.437 voltijdsbanen naar maar liefst 3.787 fte. Terwijl duizenden boerenbedrijven door Den Haag werden uitgekocht of kapotgeregeld en het aantal veehouders fors kromp, kwamen er 1.350 voltijds controleurs bij om het krimpende aantal boeren nog fanatieker op de huid te zitten.

Dezelfde explosie zien we bij vrijwel alle andere Haagse waakhonden. De Autoriteit Consument en Markt groeide van 543 naar 761 fte, de Autoriteit Financiële Markten zwol op van 574 naar 806 fte, en de Autoriteit Persoonsgegevens ging sinds 2018 van 157 naar 349 fte, ruim een verdubbeling.

Hoe meer regels en verboden het partijkartel in Den Haag en Brussel verzint, hoe meer toezichthouders er nodig zijn om boetes uit te delen, en hoe meer beleidsambtenaren er vervolgens weer worden aangenomen om de rapporten van die toezichthouders te verwerken. Het is een zichzelf voedend bureaucratisch monster dat geen enkele welvaart produceert, maar wel jaarlijks bijna 22 miljard euro uit de zakken van de werkende Nederlander zuigt. De mkb'er en de boer verzuipen in de formulieren, zodat tienduizenden Haagse controleurs hun riante salaris en pensioen kunnen opstrijken.

Je zou denken dat een VVD-staatssecretaris met de portefeuille Slagvaardige Overheid na het zien van deze bedragen met een ijzeren bezem door de departementen gaat. VVD-Kamerlid Arend Kisteman vroeg Van der Burg dan ook heel concreet hoeveel voltijdsbanen er bij de ministeries zijn verdwenen door de bezuinigingstaakstelling die al onder het vorige kabinet-Schoof was ingeboekt.

Het antwoord dat Eric van der Burg daarop geeft, verdient het om boven elke vergadertafel op het Binnenhof te worden ingelijst: "Elk ministerie heeft ruimte om eigen afwegingen te maken en rapporteert hierover in haar eigen begroting en verantwoording. Er wordt niet centraal gemonitord op welke manier ministeries deze bezuiniging wordt vormgeven."

Lees die twee zinnen nog eens goed. Als een kleine ondernemer een ritje van tien kilometer vergeet in zijn rittenregistratie, of als een burger één formulier te laat indient bij de Belastingdienst, weet de overheid dat tot achter de komma te vinden. Maar als diezelfde Rijksoverheid beweert miljarden te bezuinigen op haar eigen uitgedijde ambtenarenapparaat van 160.016 fte, houdt werkelijk niemand in Den Haag centraal bij of er ook maar één enkele fte minder op de loonlijst staat!

En dat terwijl het Rijk in tien jaar met ruim vijftigduizend fte is gegroeid. Hoeveel ambtenaren heeft dit kartel dan wél nodig om één werkende belastingwet of één fatsoenlijk infrastructuurproject af te leveren? Driehonderdduizend? Een half miljoen?

Deze schriftelijke bekentenis van Eric van der Burg maakt in één klap duidelijk waarom elk verhaal van het kabinet-Jetten over noodzakelijke lastenverzwaringen voor burgers en bedrijven klinkklare onzin is. Terwijl Heinen en Jetten lopen te bedelen bij zeven oppositiepartijen om vijfhonderd miljoen euro voor box 3 en 3,5 miljard euro aan hogere loonbelasting erdoor te slepen, geven ze bijna 22 miljard euro per jaar uit aan hun eigen rijksapparaat, en gaat er alleen al bijna 3,3 miljard euro naar externe inhuur.

Als je het aantal rijksambtenaren alleen al terugbrengt naar het niveau van tien jaar geleden, toen Nederland ook gewoon een functionerend bestuur had met vijftigduizend voltijdsbanen minder, bespaar je structureel vele miljarden euro's per jaar. Daarmee kun je in één klap de hele belasting op spaargeld afschaffen, de verhoging van de loonbelasting schrappen én de brandstofaccijns omlaag brengen.

Maar in de Haagse stolp snijden ze liever in de thuiszorg van een hoogbejaarde vrouw of in het netto-inkomen van een tweeverdiener dan in hun eigen leger van voorlichters, diversiteitsfunctionarissen en stikstofcontroleurs. Zolang de VVD dit soort staatsgroei met de mantel der liefde bedekt en niet eens bijhoudt of er één ambtenaar verdwijnt, is elk liberaal verkiezingspraatje over een kleinere overheid puur kiezersbedrog.

Zet per direct een keiharde vacaturestop op alle Haagse beleids- en toezichtsafdelingen, halveer de miljardenrekening voor externe consultants en geef die miljarden terug aan de mensen die het geld in dit land daadwerkelijk verdienen.