Loze belofte van Heinen: Den Haag groeide in één jaar met 3.000 ambtenaren, en een getal om te krimpen heeft het kabinet niet eens

Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) bevestigde die cijfers vrijdag in antwoorden op Kamervragen van Kamerlid Mona Keijzer. Op haar vraag of het klopt dat het aantal rijksambtenaren steeg, antwoordde hij kortweg: „Dat klopt.”

Maak dat getal eens tastbaar. Op het ministerie van Algemene Zaken, het departement van de premier, werkten eind 2025 528 voltijdbanen. Er kwam in één jaar dus bijna zes keer zoveel personeel bij als het hele ministerie van de premier telt.

En een apparaat dat groeit, groeit nooit alleen in mensen. Het groeit ook in regels, overleggen en nota's, die de rest van het land vervolgens weer moet lezen, invullen en uitvoeren.

Het kabinet heeft op papier stevige bezuinigingen op het ambtenarenapparaat ingeboekt. Samen met die van het vorige kabinet lopen ze op tot 3,5 miljard euro per jaar vanaf 2035, schrijft Heinen.

Maar dan komt het. Keijzer vroeg of in die bezuiniging ook een aantal ambtenaren, een percentage of een streefomvang staat. Het antwoord: „Daarin is nog geen aantal fte, geen percentage en geen streefomvang van het aantal rijksambtenaren opgenomen.”

Het geld is dus „budgettair ingeboekt in de begrotingen”, zoals Heinen het zelf noemt. Maar ingeboekt geld is iets anders dan echt bezuinigd geld. Niemand weet hoeveel mensen er moeten vertrekken, en dus kan elke minister de klus voor zich uit schuiven, tot het volgende kabinet. Heinen boekt miljarden in op een kleinere overheid en kan niet zeggen hoeveel ambtenaren daarvoor weg moeten.

Wanneer het aantal ambtenaren voor het eerst zou gaan dalen, vroeg Keijzer ook. Daar kwam geen jaartal. Wel de belofte van een besparingsplan per ministerie, waarover de Kamer in het voorjaar van 2027 wordt geïnformeerd, en van meer uitleg over doelen door staatssecretaris Van der Burg na het herfstreces. Intussen buigt ook nog een aparte commissie zich over de toekomst van de Rijksdienst, met aanbevelingen in december.

Ook het vorige kabinet beloofde al te snoeien in het apparaat, met dezelfde soort bezuinigingen op papier. In 2025 groeide het aantal ambtenaren gewoon door.

De bedragen per ministerie zijn er wel. Financiën moet in 2035 677 miljoen euro per jaar minder aan zijn eigen apparaat uitgeven, Sociale Zaken 608 miljoen. Hoeveel mensen dat zijn, staat nergens.

Het is niet de eerste waarschuwing. De Algemene Rekenkamer stelde in haar verantwoordingsonderzoek over 2025 vast dat aan de bezuiniging op het apparaat geen concrete doelen of resultaatafspraken zijn gekoppeld, waardoor onzeker is of het aantal ambtenaren echt afneemt. Heinen erkent nu zelf dat er nog geen aantal, percentage of streefomvang is. „Dit kabinet wil toe naar een eenvoudige, slimme en kleinere overheid”, schrijft hij. Maar een kleinere overheid die elk jaar groter wordt, bestaat alleen in persberichten.

Dat is de klassieke Haagse truc. Je boekt een bedrag in, je noemt het een bezuiniging, en je laat ieder ministerie zelf uitzoeken hoe. Ondertussen groeit het apparaat gewoon door. Een kabinet dat zijn eigen omvang niet wil meten, is niet van plan te krimpen.

Kijk naar de grootste ministeries. Financiën, het ministerie van Heinen zelf, telde eind 2025 40.388 voltijdbanen. Justitie en Veiligheid 38.661. Juist daar zou een minister die echt wil snoeien kunnen laten zien hoe het moet.

Ondertussen vraagt hetzelfde kabinet van jou om in te leveren, met hogere lasten en een Belastingplan waarover de Kamer nog ruziet. Jij moet het met minder doen, Den Haag zelf blijkbaar niet. Iedereen die in het bedrijfsleven werkt, weet hoe het gaat: wie echt wil besparen, begint met een plan en een getal. Een gezin dat krap zit, kan ook niet tegen de bank zeggen dat het „in het voorjaar van 2027” wel gaat besparen.

Iemand zal zeggen: meer ambtenaren betekent meer mensen die de IND, de Belastingdienst en de rechtspraak draaiende houden. Soms is dat waar. Maar dan hoort het kabinet dat te laten zien, met per ministerie een doel en een aantal. Nu is er niets.

Heinen en staatssecretaris Van der Burg moeten nog dit jaar per ministerie een harde streefomvang op tafel leggen, met een jaartal waarin het aantal ambtenaren daalt. Niet in het voorjaar van 2027, maar nu, voordat de Kamer over zijn begroting stemt.

Wat zou een minister doen die het echt meent? Een vacaturestop voor functies die niets met de burger te maken hebben. Per ministerie een harde krimp per jaar. En elk kwartaal een overzicht naar de Kamer. Het is geen raketwetenschap, het vraagt alleen wil.

En de Kamer moet daar niet mee akkoord gaan zonder getallen. Een bezuiniging zonder aantallen is een belofte zonder bodem. De cijfers liggen nu op tafel. De Kamer moet doorvragen tot er ook een getal ligt voor hoeveel ambtenaren er weg moeten.

Jij betaalt elke ambtenaar die erbij komt. Wie jou vraagt de broekriem aan te halen, moet eerst zelf in de spiegel kijken.