CORONAKARTEL DOOR DE MAND: Nederlanders noemen avondklok zwaar én volstrekt zinloos

Laat dat even bezinken.

Miljoenen Nederlanders werden maandenlang ’s avonds in hun eigen huis opgesloten. Wie zonder het juiste papiertje na negen uur buiten liep, werd behandeld als een potentiële crimineel. De politie controleerde lege straten, burgers werden beboet en de overheid eigende zich het recht toe te bepalen wanneer u uw voordeur nog mocht openen.

En waarvoor? Een groot deel van Nederland kijkt erop terug en concludeert: het was zinloos.

De timing van het onderzoek van RTL Nieuwspanel had nauwelijks vernietigender kunnen zijn. Uitgerekend op de dag dat Hugo de Jonge voor de parlementaire enquêtecommissie verscheen om zijn straatje schoon te vegen, rekent de bevolking af met een van de hardste maatregelen uit zijn coronatijd.

De Jonge presenteert zichzelf nog altijd als een bestuurder die onder moeilijke omstandigheden ingewikkelde besluiten moest nemen. Alles was lastig. Alles was onzeker. Alles was een vorm van ‘koorddansen’.

Ach gut.

De miljoenen Nederlanders die hun vrijheid verloren, moesten niet zo zeuren. De ondernemers die hun zaak kapot zagen gaan, moesten begrip hebben. De jongeren die vereenzaamden, de ouderen die hun familie niet konden zien en de burgers die door politieagenten werden beboet omdat zij ’s avonds buiten waren: allemaal noodzakelijk, allemaal onvermijdelijk.

Maar verantwoordelijkheid nemen? Erkennen dat de overheid veel te ver is gegaan? Toegeven dat grondrechten door een hysterische politieke klasse werden behandeld als hinderlijke privileges?

Ho maar.

De avondklok was niet zomaar een maatregel. Het was een fundamentele omkering van de verhouding tussen burger en staat.

Niet de overheid moest aantonen waarom zij een burger van de straat wilde halen. De burger moest bewijzen waarom hij buiten mocht zijn.

Dat is de logica van een politiestaat.

De verantwoordelijke politici deden alsof het allemaal heel normaal was. Talkshows stonden vol met deskundigen die elkaar overtroffen in strengheid. Journalisten vroegen niet waarom Nederlanders werden opgesloten, maar waarom de avondklok niet nóg eerder inging.

En wie kritiek had, was egoïstisch, wappie, complotdenker of staatsgevaarlijk.

Nu, jaren later, blijkt dat de bevolking er heel anders over denkt. De propagandamachine kan nog zo hard draaien, maar mensen herinneren zich hoe het voelde. Zij herinneren zich de lege straten. De formulieren. De politiecontroles. De dreigende persconferenties.

En zij herinneren zich vooral hoe gemakkelijk de politieke klasse de vrijheid afpakte.

De belangrijkste les is niet alleen dat de avondklok zinloos was. De belangrijkste les is dat een overheid die eenmaal ontdekt hoe gemakkelijk zij grondrechten kan opschorten, dat bij een volgende crisis opnieuw zal proberen.

Er komt altijd een nieuwe noodsituatie. Een virus. Een klimaatramp. Een cyberaanval. Een oorlog. Een desinformatiecrisis.

En er zullen altijd bestuurders klaarstaan die beweren dat vrijheid tijdelijk moet wijken voor veiligheid.

Nederland moet daarom niet alleen terugkijken. Nederland moet eisen dat de verantwoordelijken erkennen wat zij hebben gedaan en dat grondrechten bij een volgende crisis niet opnieuw als wegwerpartikelen worden behandeld.

De avondklok was zwaar. De avondklok was zinloos. En de arrogante weigering om dat eerlijk toe te geven, maakt het schandaal compleet.