CPB-column legt bloot: overheid verslaafd aan tabaksaccijns en wil niet dat rokers écht stoppen

Wetenschappelijk medewerker Rik Dillingh trapte af met een ellenlang verhaal dat begint met een anekdote over zijn vader, die als veertienjarige tijdens een schoolkamp in één keer een heel pakje sigaretten wegrookte om voorgoed te stoppen. Een soort jeugdige shocktherapie, haha, leuk verhaal. Daarna volgt een lange economische omweg, om uiteindelijk uit te komen bij de conclusie dat 1 februari ook best een prima datum is om te stoppen met roken. Succes ermee.

Tussen die opening en dat brave slot probeert Dillingh iets interessants te zeggen over tabaksaccijns. Ja, accijns ontmoedigt roken. Ja, het levert de staat jaarlijks zo’n 2,6 miljard euro op. Maar, zo schrijft hij, het systeem is ook “regressief” (treft vooral lagere inkomens), verslaafden betalen relatief het meest en de overheid raakt zelf afhankelijk van die inkomsten.

Met andere woorden: als iedereen stopt met roken, krijgt de schatkist een probleem. Zijn conclusie? Je kunt niet én volledig inzetten op een rookvrije generatie én tegelijkertijd blijven rekenen op miljarden aan tabaksinkomsten. You can’t have your cake and eat it too. Daarna maakt hij nog een uitstapje naar verkeersboetes en gokken in Washington D.C. als mogelijke nieuwe “zondes” om te belasten.

Kort samengevat: tabaksaccijns is prima om roken te ontmoedigen, maar liever niet té succesvol. Want dan droogt een belangrijke inkomstenbron op. Ja, het treft kwetsbare groepen. Ja, het maakt de overheid zelf afhankelijk. Maar hé, de begroting moet ook betaald worden. Alles netjes verpakt in een column die leest als een slappe preek van iemand met veel tijd en weinig urgentie. En dát is misschien nog wel het meest veelzeggende.

Terwijl burgers kreunen onder hoge lasten, inflatie, woningnood en wachtlijsten, zitten CPB-medewerkers columns te tikken over fiscale paradoxen. Geen voorstellen om kosten te schrappen. Geen ideeën om de overheid efficiënter te maken. Geen plannen om lasten te verlagen. Alleen beschouwingen over hoe handig het is dat zondaars de staatskas blijven vullen.

Dit is overheid anno 2026. Belastinggeld gaat naar ambtenaren die uitleggen waarom het eigenlijk wel fijn is dat mensen blijven roken, hardrijden en gokken. Want zolang die slechte gewoontes geld opleveren, draait het systeem door. Pas als de zondaars verdwijnen, ontstaat er een probleem. Welkom in een land waar de overheid niet alleen verslaafd is aan belastinginkomsten, maar ook aan jouw ongezonde keuzes. Stoppen met roken? Doe maar rustig aan. De schatkist heeft je nog nodig.