Staatssecretaris De Bat: 'Het kan zijn dat je dan even geen stroom hebt', flexibel stroomgebruik moet het nieuwe normaal worden

De Bat is staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei. Hij sprak op een symposium van de toezichthouder ACM over het energiesysteem van de toekomst, meldt het ANP. Zijn boodschap: het stroomnet zit vol, en daarom moeten burgers en bedrijven hun gebruik aanpassen.

Hoe vol? Netbeheer Nederland meldde onlangs dat honderdduizenden nieuwbouwwoningen geen aansluiting kunnen krijgen, omdat er simpelweg geen ruimte op het net is. Bedrijven staan al jaren op wachtlijsten. Ondernemers die willen uitbreiden, krijgen te horen dat het niet kan.

De Bat ziet daar geen falend beleid in. Volgens hem ligt het aan ons. "Het netwerk kan heel veel aan, maar we benutten het verkeerd met zijn allen," zei hij.

Lees dat nog eens. De staatssecretaris die verantwoordelijk is voor het energiebeleid, zegt dat de burger het net verkeerd gebruikt. Niet dat Den Haag te laat is begonnen met uitbreiden. Niet dat alles tegelijk elektrisch moest. Nee, jij zet je wasmachine op het verkeerde moment aan.

Even terug. Jarenlang was het beleid: van het gas af. Warmtepompen erin, gasketels eruit, elektrisch rijden, zonnepanelen op elk dak. De overheid gaf subsidies om zo veel mogelijk op stroom over te stappen.

Niemand in Den Haag vroeg zich blijkbaar serieus af of het stroomnet dat allemaal wel aankon. Het antwoord kennen we inmiddels. Het kan het niet. En de rekening komt bij de burger terecht.

Want uitbreiden kost geld. Veel geld. Een studie van de provincie Zuid-Holland rekende voor dat de energierekening van een klein huishouden kan verdubbelen van zo'n 1.400 naar 2.800 euro per jaar in 2050, vooral door de nettarieven. Alleen al in 2027 stijgen die tarieven naar verwachting met zo'n 20 procent. DDS schreef er al over: het stroomnet verdubbelt je rekening.

Wil je dat er meer van dit soort stukken komen? Word lid van DDS Premium. Dan lees je al onze premium artikelen op de website, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Je kiest zelf: 7 euro per maand of 70 euro per jaar. Met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis.

Het klinkt modern: flexibel stroomgebruik. Dynamische tarieven, slim laden, stroom gebruiken als het rustig is. Wie meedoet, zou geld kunnen besparen. De Bat benadrukt zelf dat er prijsprikkels nodig zijn, want anders beweegt er niemand.

Maar vertaal het eens naar een gewoon gezin. De ouders werken overdag. 's Avonds wordt er gekookt, gewassen en gedoucht. Dat is precies het moment waarop het net het drukst is en stroom het duurst wordt. Flexibel zijn betekent voor dat gezin: meer betalen, of 's nachts de wasmachine laten draaien. Voor een gepensioneerde met een klein inkomen betekent het: opletten wanneer je de oven aanzet.

En De Bat zegt het zelf: het kan zijn dat je dan "even geen stroom" hebt. Dat is geen bijzaak. Dat is een fundamentele verandering in hoe een modern land werkt. Stroom was altijd iets wat er gewoon was. Nu wordt het iets waar je op moet wachten.

Dat zeggen de voorstanders. Wie slim is, laadt zijn auto 's nachts en bespaart op de rekening.

Voor een deel van de mensen klopt dat. Wie een thuisbatterij, een slimme laadpaal en zonnepanelen heeft, kan er misschien zelfs aan verdienen. Maar dat zijn vooral de mensen die al geld hadden om te investeren. De studie in Zuid-Holland liet precies dat zien: huishoudens zonder geld om te verduurzamen, betalen het meest. De huurder in een flat met een elektrisch fornuis heeft niets te schuiven. Die betaalt gewoon de hoofdprijs.

Het kabinet moet eerlijk zeggen hoe het zover heeft kunnen komen, en stoppen met het wegzetten van de burger als het probleem. Stop met subsidies die nog meer vraag naar stroom veroorzaken zolang het net het niet aankan. Investeer in betrouwbare stroom die altijd beschikbaar is, zoals kernenergie, en versnel de bouw van nieuwe centrales in plaats van de discussie eindeloos te rekken. En zorg dat de nettarieven niet worden afgewenteld op de huishoudens die het minst kunnen betalen.

Een land dat zijn burgers vertelt dat ze even zonder stroom moeten kunnen, heeft geen energietransitie. Het heeft een energieprobleem.

Steun DDS: word lid van DDS Premium. Als Premium-lid lees je al onze premium artikelen, luister je naar onze vaste podcasts en lees je DDS zonder advertenties. Een abonnement kost 7 euro per maand of 70 euro per jaar, dus met een jaarabonnement krijg je twee maanden gratis. Word hier lid.