Jetten zet tegenstanders weg als 'anti-Nederlandse krachten', maar zwijgt over Bilderberg met de koning, en Van Meijeren (FVD) zet hem op zijn nummer

Het gebeurde in het debat over de begroting van Algemene Zaken, het ministerie van de premier zelf. Van Meijeren hield Jetten daar zijn eigen woorden voor. Op het congres zei de premier volgens Van Meijeren: "We weten ook wie tegenover ons staan, politici die mensen tegen elkaar opzetten, partijen uit binnen- en buitenland." In de eerste zin daarna volgden de "anti-Nederlandse krachten".

Van Meijeren legde uit waarom dat geen onschuldige retoriek is. Zo zet de premier politieke tegenstanders "in één adem neer als vijanden van de democratie", zei hij, "precies de taal die het wettelijke criterium vormt waarmee de AIVD personen en organisaties in het vizier mag nemen".

En die AIVD valt onder de coördinatie van het ministerie van Jetten. De secretaris-generaal van Algemene Zaken is de coördinator van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, bracht Van Meijeren in herinnering. De man die tegenstanders "anti-Nederlands" noemt, zit dus zelf aan de knoppen.

Van Meijeren vroeg hoe Jetten garandeert dat de diensten nooit worden ingezet "om onwelgevallige meningen of politieke tegenstanders de kop in te drukken". Hij wees erop dat in publicaties van de diensten "het spreken over remigratie of het feitelijk constateren van omvolking" verdacht wordt gemaakt.

Het antwoord van de premier: "In Nederland doen zij in principe geen onderzoeken naar politieke partijen of politici." In principe. Dat is de garantie die je krijgt van de man die op een partijcongres al heeft uitgemaakt wie er tegenover hem staat. Hij voegde er nog aan toe dat de diensten hebben gewaarschuwd voor "verharding van het publieke debat", en dat dat "adviezen" zijn "waar wij allemaal ons voordeel mee kunnen doen". Je hoort de vinger al wijzen.

Jetten verwees ook naar de commissie in de Kamer die toezicht houdt op de diensten. Van Meijeren: "Ik ben uitgesloten van die commissie van toezicht. Ik kan geen controle houden op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten." Daarop zei Jetten dat in die commissie rekening wordt gehouden met een "brede afspiegeling" van de Kamer.

Het is een gesloten cirkel. De partij die de premier in één adem noemt met "anti-Nederlandse krachten", mag niet meekijken naar wat de diensten doen. En de premier vindt dat prima geregeld.

Dan de Bilderbergconferentie. Jetten reisde in april met de koning en de koningin af naar die besloten bijeenkomst van politici, bankiers en topbestuurders. Wat er besproken is? Volgens Jetten niets bijzonders: "Er worden daar geen besluiten genomen. Er is daar een vrije gedachtewisseling. Meer dan dat is het niet."

Verder verwees hij naar zijn schriftelijke antwoorden. Volgens Van Meijeren waren dat antwoorden op "slechts twee vragen", waarin alleen stond dat de premier met het koningspaar aanwezig was en dat er onder de Chatham House Rule werd gesproken. Die regel verbiedt alleen te zeggen wie wat zei, niet wat er besproken werd, hield Van Meijeren hem voor. "Pas op dag twee van de conferentie verscheen er een persbericht. Dat is geen transparantie, maar betrapt worden en toegeven."

Hij beriep zich op artikel 68 van de Grondwet: een minister moet de Kamer de inlichtingen geven waar ze om vraagt. Jetten bleef bij zijn antwoord. Van Meijeren: "Daarmee is hij feitelijk en aantoonbaar de democratie in de meest zuivere vorm aan het ondermijnen. Over dreiging voor de democratie gesproken."

Jetten antwoordde kort: "Ik geef gewoon antwoord. Dat het antwoord de heer Van Meijeren niet bevalt, is aan hem."

Jetten speelt verstoppertje met de Kamer en noemt dat transparantie. En de koning, die volgens de Grondwet onschendbaar is en boven de partijen hoort te staan, zat er gewoon bij. Voor wat hij daar doet, is de premier verantwoordelijk. Die premier zegt: meer dan een gedachtewisseling is het niet.

Jetten zal zeggen dat hij op het congres het geweld op het Malieveld bedoelde. Volgens de NOS wees hij in zijn toespraak inderdaad op dat geweld en op "walgelijke extreemrechtse leuzen". Maar dan noem je de relschoppers, en niet in dezelfde adem "politici die mensen tegen elkaar opzetten" en "partijen uit binnen- en buitenland". Wie zo spreekt, weet dat iedereen aan de oppositie denkt.

Jetten moet zijn woorden over "anti-Nederlandse krachten" terugnemen, of hardop zeggen welke partijen hij bedoelt. Hij moet de Kamer vertellen wat er in april met de koning op de Bilderbergconferentie is besproken. En FVD hoort, net als elke andere fractie, toezicht te kunnen houden op de diensten die de premier coördineert.

Van Meijeren opende zijn bijdrage met een les die elke premier zou moeten kennen: "Macht zonder verantwoording leidt in de regel tot machtsmisbruik en willekeur." Daarna deed hij wat een Kamerlid hoort te doen: de macht controleren. Wie zijn tegenstanders voor anti-Nederlands uitmaakt en zelf weigert verantwoording af te leggen, is de laatste die de democratie mag verdedigen.