Halsema wil het niet hebben over de verdachte in de zaak-Hajar, maar juist dáár moet het debat over gaan

Laat één ding vooropstaan. De man is verdachte, niet veroordeeld. Of hij Hajar iets heeft aangedaan, moet de rechter vaststellen. Maar over het beleid dat hem hier liet rondlopen, mag je vandaag al praten. Daar is geen rechter voor nodig.

Het was de Amsterdamse hoofdofficier René de Beukelaer die de achtergrond van de man tijdens de persconferentie toelichtte. De politie heeft de gegevens ook zelf gepubliceerd: hij heeft de Somalische nationaliteit, verblijft sinds 2009 in Nederland en heeft sinds 2014 een permanente verblijfsvergunning. Op dit moment heeft hij geen vaste woon- of verblijfplaats.

De recherche had de man al in beeld in dit onderzoek. Op camerabeelden was hij op 4 oktober samen met Hajar te zien bij de RAI. De recherche sprak hem maandag nog, toen alleen als getuige. Volgens politiechef Peter Holla waren er aanvankelijk geen aanwijzingen voor zijn betrokkenheid bij een misdrijf. Pas dinsdagochtend werd hij na aanvullend onderzoek verdachte, bericht AT5. Zijn gegevens werden vervolgens met alle politie-eenheden gedeeld.

En hoe kwam de politie hem tegen? Agenten gingen dinsdag af op een geweldsmelding bij een woning in Koggenland. Daar vonden ze een gewonde man en hielden ze de 23-jarige aan voor dat geweldsincident. Vervolgens bleek dat hij ook de gezochte verdachte in de zaak-Hajar was. Geen roddels dus, maar feiten die het OM en de politie zelf op tafel legden.

Halsema zei tijdens de persconferentie dat de feiten voeding kunnen geven aan het lopende debat over de achtergrond van daders. Vervolgens voegde ze eraan toe: “Daarvoor is dit niet de plek en nu niet het moment.”

Wanneer dan wel? Na de volgende vrouw? Halsema herinnerde er zelf aan dat het amper veertien maanden geleden is dat de 17-jarige Lisa werd vermoord. Twee keer in iets meer dan een jaar zit de driehoek voor de camera om een gewelddadige dood van een jonge vrouw toe te lichten. En nu zegt de burgemeester bij deze persconferentie dat dit niet het moment is voor het debat over de achtergrond.

Halsema maakt er een verhaal van over geweld tegen vrouwen in het algemeen, dat volgens haar in de hele samenleving voorkomt. Dat is waar, en het is ook een vlucht. Want het debat dat zij wil vermijden, gaat niet over de afkomst van één man. Het gaat over de vraag hoe instanties iemand zonder vaste woon- of verblijfplaats, maar met een permanente vergunning, in beeld hebben. Wat weten gemeente en andere instanties, en welke verantwoordelijkheid nemen zij? Dat raakt aan beleid, en daar zijn politici verantwoordelijk voor. Wie nu zwijgt, kiest voor het beschermen van beleid in plaats van vrouwen.

Ook in Den Haag ligt de vraag al op tafel. Bij de beoordeling van strafbare feiten en verblijfsrecht speelt onder meer de zogeheten glijdende schaal een rol. Daarbij wordt de opgelegde straf afgezet tegen de duur van het rechtmatige verblijf. Ook de soort vergunning en persoonlijke omstandigheden tellen mee. Een permanente vergunning is dus geen garantie dat iemand die onder alle omstandigheden behoudt.

Op 13 oktober nam de Kamer een motie van SGP'er Diederik van Dijk aan. Die vraagt om bij de aanscherping van de glijdende schaal intrekking mogelijk te maken na een eerste onherroepelijke veroordeling voor een zeer ernstig misdrijf. De motie noemt onder meer moord, doodslag, verkrachting en terroristische misdrijven, met de uitdrukkelijke voorwaarde dat internationale verplichtingen dit toelaten.

Die aangenomen motie verandert op zichzelf de wet niet en trekt geen individuele vergunning in. Evenmin staat daarmee vast wat in deze lopende strafzaak mogelijk zal zijn: de man is verdachte en niet veroordeeld. CDA-minister Van den Brink moet met de aangenomen opdracht aan de slag. Hij heeft er alle reden toe om er vaart achter te zetten.

Burgemeester Halsema, hou op met het dichttimmeren van het debat! Vertel de Amsterdammers wat de gemeente wist van deze man, waar hij sliep en wie hem in beeld had. En minister Van den Brink: zorg dat een vergunning voor onbepaalde tijd niet langer betekent dat de overheid haar handen van iemand aftrekt!